Mới đây, mạng xã hội xuất hiện đoạn video ghi lại hình ảnh một nam sinh đang “gánh” trên vai 2 chiếc cốc nước nhỏ, đi tưới những chậu hoa, vườn cây trong khuôn viên trường học. Đặc biệt, đoạn video này còn được lồng nhạc nền của bộ phim Tây Du Ký rất cao trào, khiến cư dân mạng càng tò mò về hành động “gánh nước” có phần lạ lẫm này.
Học sinh vi phạm phải "gánh nước", cách kỷ luật đặc biệt tại THPT Nguyễn Huệ - Nghĩa Đô (Hà Nội). Nguồn: VTC News
Theo báo VTC News, phía sau đoạn video ấy là câu chuyện giáo dục mang màu sắc tích cực, nhân văn đối với những học sinh chưa ngoan. Đây là một hình thức "kỷ luật" đặc biệt đang được trường THPT Nguyễn Huệ - Nghĩa Đô (Hà Nội) triển khai. Người đưa ra ý tưởng cho hình thức "kỷ luật" đặc biệt này là Đại tá Trần Xuân Sinh, nguyên Bí thư Đảng ủy K3-12, Cục Kỹ thuật Phòng không - Không quân. Sau khi nghỉ hưu, thầy chuyển công tác về trường THPT Nguyễn Huệ - Nghĩa Đô và đảm nhận vai trò giám thị.
Theo thầy Sinh, hình thức phạt “gánh nước” được áp dụng với những học sinh vi phạm các lỗi như đi học muộn, không tập trung trong giờ học hoặc chưa chấp hành nghiêm các quy định của nhà trường. Trước khi thực hiện, học sinh sẽ đọc cuốn thơ "Biết thế" của tác giả Cẩn Văn Trung và tìm những câu thơ tương ứng với lỗi vi phạm của mình.
Sau phần đọc và suy ngẫm, học sinh sử dụng chiếc gánh đặc biệt, treo hai lọ nước nhỏ ở hai bên, di chuyển đến khu vực vệ sinh để lấy nước, rồi gánh đi tưới các chậu cây và vườn cây trong trường. Trong quá trình thực hiện, nếu làm rơi nước ra sàn, các em phải lau sạch trước khi kết thúc công việc. Mọi thao tác đều đòi hỏi sự cẩn thận, kiên nhẫn và được các thầy cô quan sát và hỗ trợ.
Thầy Sinh cho biết, hình thức "phạt" này đến từ những cuộc trò chuyện với học sinh, thầy thường kể về thời trẻ thường xuyên gánh nước, gánh đất. Các học sinh tò mò và hào hứng lắng nghe câu chuyện vì ở thời điểm hiện tại, các em không có cơ hội được "gánh nước". Từ sự tò mò ấy, thầy nảy ra suy nghĩ cho học sinh được trải nghiệm việc "gánh nước", theo một phương pháp khác, phù hợp với môi trường học đường ngày nay.
Theo thầy Sinh, điều thầy muốn gửi gắm thông qua hình thức xử phạt này không phải là sự răn đe hay tạo áp lực cho học sinh, mà là một bài học lặng lẽ. Trong lúc gánh nước, tưới cây, học sinh có thời gian để suy nghĩ về lỗi sai của mình, rèn sự kiên trì, tỉ mỉ và học cách chịu trách nhiệm cho hành động đã gây ra. “Các con vừa làm vừa tự soi lại bản thân, từ đó rèn tâm tính và ý thức”, thầy Sinh nói.
Một nam sinh lớp 11 khi mắc lỗi "đi học muộn" và trải nghiệm "gánh nước" cho biết, việc gánh nước bằng hai chiếc lọ nhỏ để đổ vào thùng rồi tưới cây diễn ra khá lâu, nhưng chính sự chậm rãi ấy giúp em học được tính kiên trì và bền bỉ. “Con rút ra bài học cần biết cách sắp xếp thời gian để tuân thủ theo quy định về thời gian của trường và con cố gắng không vi phạm nữa để không phải đi gánh nước”, em chia sẻ.
Bên cạnh hình thức xử phạt "gánh nước", nhà trường triển khai các hình thức xử phạt tích cực và nhân văn khác như đạp xe điện để tạo năng lượng sạch, cắm hoa trong khu vực vệ sinh, chăm sóc các em nhỏ khuyết tật tại trung tâm bảo trợ xã hội.
Trước đó, hồi đầu tháng 12/2025, câu chuyện về buổi lao động đặc biệt của nhóm học sinh "chưa ngoan" ở tỉnh Quảng Trị cũng nhận về nhiều phản hồi tích cực của cộng đồng mạng. Dân Trí dẫn lời Thiếu tá Hoàng Ngọc Minh, Trưởng Công an xã Vĩnh Hoàng, cho biết, được sự đồng ý của phụ huynh và nhà trường, đơn vị đã tổ chức để 11 học sinh có vi phạm tham gia lao động công ích tại khuôn viên bia ghi danh liệt sĩ trên địa bàn. Tại buổi lao động, 11 học sinh lớp 8, 9 ở xã Vĩnh Hoàng đã làm công việc phù hợp với lứa tuổi, như nhổ cỏ, dọn rác, quét lá cây. Sau hơn một giờ, nhóm học sinh đã giúp duy trì khuôn viên bia ghi danh liệt sĩ trở nên sạch đẹp hơn.
"Vi phạm của nhóm học sinh chưa đến mức xử lý hành chính nên chúng tôi tổ chức để các em lao động công ích. Hoạt động nhằm giúp học sinh nhận thức đúng, rèn luyện ý thức chấp hành pháp luật và nêu cao lòng tri ân các anh hùng, liệt sĩ", Trưởng Công an xã Vĩnh Hoàng nói. Theo Thiếu tá Minh, đây là việc làm nhằm giáo dục học sinh, để các em nâng cao ý thức trách nhiệm, ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ.
Từ 2 câu chuyện nói trên, có thể thấy, lao động công ích là cách mềm mỏng mà hiệu quả để uốn những “cây non cong lệch", là “giờ học đạo đức” sống động nhất, không cần phấn trắng bảng đen, lời giáo huấn nặng nề hay những lần yêu cầu viết kiểm điểm, mời phụ huynh..., nhưng lại có sức cảm hóa sâu sắc. Giáo dục hiện đại đang hướng tới học qua trải nghiệm. Với trẻ cá biệt, cách “học làm người” này càng cần được áp dụng nhiều hơn.
