Não người có thể thích nghi với “bộ phận cơ thể” chưa từng tồn tại
Một nghiên cứu do Đại học Sư phạm Bắc Kinh và Đại học Bắc Kinh thực hiện đang thu hút nhiều chú ý khi cho thấy não người có thể nhanh chóng thích nghi với các bộ phận cơ thể ảo trong môi trường thực tế ảo (VR).
Trong thí nghiệm, 25 tình nguyện viên được gắn “đôi cánh ảo” thay cho cánh tay trong môi trường VR. Họ phải thực hiện các bài tập mô phỏng bay trong 4 buổi, mỗi buổi kéo dài khoảng 30 phút, tương đương tổng thời gian khoảng 2 giờ.
Trước và sau quá trình này, nhóm nghiên cứu sử dụng chụp cộng hưởng từ chức năng để theo dõi hoạt động não bộ. Kết quả cho thấy vùng não chịu trách nhiệm xử lý nhận thức về cơ thể bắt đầu phản ứng với đôi cánh theo cách gần giống với cách não xử lý tay người.
Các nhà khoa học cũng ghi nhận sự gia tăng kết nối giữa khu vực này với các vùng liên quan tới lập kế hoạch và phối hợp vận động. Điều đó cho thấy não đang học cách tích hợp “đôi cánh” vào hệ thống điều khiển cơ thể ở một mức độ nhất định.
Nhưng não chưa thật sự xem cánh là một phần cơ thể
Dù vậy, phần mô tả đang lan truyền trên mạng xã hội có phần cường điệu hóa kết quả nghiên cứu.
Câu “não bắt đầu coi đôi cánh như bộ phận cơ thể thật” không hoàn toàn chính xác. Chính nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng đôi cánh chưa trở thành một phần hoàn chỉnh trong sơ đồ cơ thể của não. Thay vào đó, hoạt động thần kinh chỉ trở nên “giống hơn” với cách não xử lý các bộ phận cơ thể thật.
Nói cách khác, đây là dấu hiệu cho thấy não có khả năng thích nghi rất mạnh với trải nghiệm mới, chứ chưa phải bằng chứng rằng con người có thể “lập trình lại” cơ thể hoàn toàn thông qua VR. Chi tiết “2 giờ” trong nhiều bài đăng cũng dễ khiến người xem hiểu nhầm rằng chỉ cần đeo kính VR liên tục 2 tiếng là não sẽ thay đổi mạnh ngay lập tức. Thực tế, đây là tổng thời gian của nhiều buổi huấn luyện khác nhau.
Công nghệ này có thể được dùng cho phục hồi chức năng trong tương lai
Dù còn ở giai đoạn nghiên cứu quy mô nhỏ, kết quả trên vẫn được đánh giá là đáng chú ý vì mở ra khả năng ứng dụng trong y học và giao diện người - máy. Các nhà khoa học cho rằng việc não có thể thích nghi với bộ phận cơ thể ảo có thể hỗ trợ các công nghệ phục hồi chức năng cho người mất chi, điều khiển tay chân giả hoặc các hệ thống điều khiển cơ thể trong môi trường số.
Tuy nhiên, nghiên cứu hiện chưa chứng minh được rằng những thay đổi này là lâu dài hay có thể mở rộng vô hạn sang các dạng “cơ thể ảo” khác. Đây vẫn mới là bước đầu trong việc tìm hiểu cách não người phản ứng với những trải nghiệm vượt ngoài giới hạn sinh học tự nhiên.
Phạm Hoàng
