Nhiều người cho rằng chỉ cần ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi ngày, bất kể ngày hay đêm, là cơ thể vẫn được phục hồi. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định: ngủ đúng thời điểm – tức vào ban đêm – mới thực sự có giá trị sinh lý, còn việc thức đêm ngủ ngày tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng.
Giấc ngủ và “thời gian nghỉ” bắt buộc của tim mạch
Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, mất ngủ, ngủ kém hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài đều có ảnh hưởng rõ rệt đến hệ tim mạch.
“Trong trạng thái ngủ sinh lý bình thường vào ban đêm, nhịp tim và huyết áp sẽ giảm xuống, giúp tim và hệ mạch được ‘nghỉ ngơi’. Khi thiếu ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ, hormone stress như cortisol bị tiết ra liên tục, khiến huyết áp luôn duy trì ở mức cao, tim phải làm việc nhiều hơn”, bác sĩ Mạnh phân tích.
Về lâu dài, tình trạng này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, xơ vữa động mạch, thậm chí là nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Ngủ ban đêm giúp cơ thể tự “sửa chữa”
Theo bác sĩ Mạnh, việc ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm giúp giảm gánh nặng cho tim, bởi huyết áp và nhịp tim tự nhiên giảm vào ban đêm theo nhịp sinh học.
Không chỉ vậy, giấc ngủ còn là thời gian cơ thể kích hoạt các cơ chế tự chữa lành và phục hồi. Trong lúc ngủ sâu, não bộ và các cơ quan nội tạng tiến hành “dọn dẹp”, loại bỏ các chất thải chuyển hóa, yếu tố viêm, vi khuẩn và virus.
“Nếu quá trình này không diễn ra đúng thời điểm sinh lý, chẳng hạn như ngủ ban ngày thay vì ban đêm, hiệu quả phục hồi sẽ giảm đáng kể, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và bệnh lý tim mạch”, bác sĩ Mạnh cho hay.
Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ hoặc ngủ không đúng nhịp sinh học làm tăng đề kháng insulin – yếu tố quan trọng dẫn đến đái tháo đường type 2. Đây cũng là một trong những bệnh nền làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
Bên cạnh đó, người ngủ ít thường có xu hướng ăn vặt nhiều hơn, đặc biệt là đồ ngọt và thực phẩm giàu năng lượng. Hệ quả là béo phì, tích tụ mỡ nội tạng, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm tăng gánh nặng cho tim.
Thức đêm ngủ ngày: Đi ngược hoàn toàn nhịp sinh học
Những ngày cuối năm, áp lực công việc khiến nhiều người thức đêm “cày deadline”, ngủ bù vào ban ngày và cho rằng như vậy vẫn đủ giấc. Tuy nhiên, theo bác sĩ Mạnh, đây là quan niệm sai lầm.
“Nhịp sinh học của con người đã được lập trình từ khi sinh ra và chịu ảnh hưởng của gene. Ban đêm, cơ thể mới kích hoạt cơ chế dọn dẹp não bộ, điều hòa miễn dịch và nội tiết. Buổi sáng, đặc biệt từ khoảng 7–8 giờ, cơ thể tiết ra các hormone giúp tỉnh táo và hưng phấn cho hoạt động thể chất, trí não”, bác sĩ Mạnh cho biết.
Việc cố ngủ vào buổi sáng để bù cho giấc ngủ ban đêm là đi ngược sinh lý tự nhiên. Khi hormone tỉnh táo được tiết ra thì lại ngủ, còn tối – thời điểm hormone gây buồn ngủ tăng cao – lại thức, khiến cơ thể rơi vào trạng thái thức thì mệt mỏi, ngủ thì không sâu.
Về lâu dài, thói quen thức khuya làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nội tiết, béo phì, đái tháo đường và thậm chí thiếu vitamin D do ít tiếp xúc ánh nắng.
Ngủ đủ đã quan trọng, ngủ đúng thời điểm còn quan trọng hơn. Giấc ngủ ban đêm không chỉ giúp bạn tỉnh táo vào ngày hôm sau mà còn là “liều thuốc” tự nhiên giúp bảo vệ tim mạch và sức khỏe lâu dài.
Ngọc Minh
