Giữa tháng 5/2026, Sở Y tế Lâm Đồng yêu cầu thu hồi lô dung dịch nhỏ mắt Natri clorid 0,9% do Công ty CP Dược phẩm Dược liệu Pharmedic sản xuất. Đây là loại nước muối nhỏ mắt, nhỏ mũi được sử dụng phổ biến trong nhiều gia đình để vệ sinh mắt, mũi cho cả người lớn lẫn trẻ nhỏ.
Lô sản phẩm bị thu hồi mang số 10370725, sản xuất năm 2025, hạn dùng đến năm 2028. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy thuốc không đạt chỉ tiêu “độ trong”, tức dung dịch không còn hoàn toàn trong suốt theo tiêu chuẩn quy định.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, dù mức độ vi phạm chưa được đánh giá là gây nguy hiểm tức thì, nhưng đây vẫn là dấu hiệu đáng lưu tâm bởi “độ trong” không đơn thuần là yếu tố cảm quan mà là một hàng rào an toàn quan trọng đối với thuốc dùng cho mắt.
Nhiều người thường nghĩ nước muối sinh lý chỉ là “muối pha nước”, ít nguy cơ. Tuy nhiên, về mặt chuyên môn, dung dịch nhỏ mắt bắt buộc phải đảm bảo hai tiêu chí tối thiểu: vô khuẩn và hoàn toàn trong suốt.
Nếu xuất hiện hiện tượng vẩn đục, có hạt lơ lửng, tia mờ hay đổi màu, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Đầu tiên là tạp chất cơ học, như bụi trong quá trình sản xuất, vi hạt từ bao bì nhựa hoặc bụi bẩn xâm nhập khi người dùng mở nắp, chạm tay vào đầu nhỏ giọt. Những hạt rất nhỏ này vẫn có thể gây cộm xốn, làm giác mạc bị cọ xát liên tục.
Nguyên nhân thứ hai là kết tủa hóa học. Nếu nguồn nước, nguyên liệu hoặc điều kiện bảo quản không đảm bảo, dung dịch có thể xuất hiện lắng cặn hoặc kết tinh.
Đáng lo ngại nhất là nguy cơ nhiễm vi sinh. Khi hệ thống tiệt trùng hoặc quy trình chiết rót gặp vấn đề, vi khuẩn, nấm men hoặc nấm mốc có thể phát triển trong chai thuốc. Khi đó, hiện tượng “vẩn đục” có thể là dấu hiệu cho thấy dung dịch không còn vô khuẩn, bác sĩ Hoàng chia sẻ.
Khi nước muối sinh lý không còn “lành tính”
Trong đời sống hằng ngày, nước muối 0,9% thường được xem là sản phẩm an toàn, có thể dùng thường xuyên để vệ sinh mắt. Chính tâm lý “vô hại” này khiến nhiều người chủ quan trước các dấu hiệu bất thường của sản phẩm.
Theo bác sĩ Hoàng, nếu dung dịch chứa hạt lạ hoặc tạp chất, người dùng có thể gặp các triệu chứng như cộm, rát, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ tạm thời. Nếu tiếp tục sử dụng, giác mạc có nguy cơ bị trầy xước lặp đi lặp lại, lâu dài có thể dẫn tới khô mắt hoặc để lại sẹo giác mạc.
Nguy hiểm hơn là trường hợp dung dịch bị nhiễm khuẩn. Vi khuẩn có thể gây viêm kết mạc với biểu hiện đỏ mắt, nhiều ghèn, sưng nề, thậm chí gây viêm loét giác mạc – biến chứng có nguy cơ ảnh hưởng thị lực.
Đặc biệt, rủi ro tăng cao ở những người vừa phẫu thuật mắt, đang có tổn thương giác mạc hoặc mắc các bệnh lý viêm nhiễm mắt. Khi đó, chỉ một dung dịch không đạt chuẩn cũng có thể khiến tình trạng bệnh diễn tiến nặng hơn và khó điều trị.
Ngoài ra, nếu nồng độ muối thay đổi hoặc chất bảo quản bị biến chất, mắt có thể bị kích ứng, đau xót hoặc phù nề do mất cân bằng áp suất thẩm thấu.
Người dùng cần làm gì?
Bác sĩ Hoàng khuyến cáo, người dùng nên hình thành thói quen kiểm tra kỹ sản phẩm trước khi sử dụng.
Dung dịch đạt chuẩn phải hoàn toàn trong suốt, không màu, không có hạt lơ lửng, không xuất hiện tia mờ hay lắng cặn. Nếu thấy chai thuốc hơi đục, đổi màu hoặc có mảng bám ở cổ chai, nên ngừng sử dụng ngay.
Ngoài dung dịch bên trong, bao bì cũng cần được kiểm tra. Không nên dùng chai bị móp méo, rò rỉ, nắp lỏng hoặc đầu nhỏ giọt có dấu hiệu bẩn, ố mốc.
Trong quá trình sử dụng, cần tránh để đầu chai chạm vào mắt, lông mi hoặc tay để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn ngược vào bên trong chai thuốc.
Một điểm thường bị bỏ qua là thời hạn sử dụng sau khi mở nắp. Nhiều sản phẩm chỉ được khuyến cáo dùng trong vòng 15–30 ngày sau mở nắp, dù hạn in trên bao bì vẫn còn dài. Sau khoảng thời gian này, nguy cơ nhiễm khuẩn và biến chất tăng lên đáng kể.
Đặc biệt, không nên dùng chung một chai nước muối cho nhiều người trong gia đình, đồng thời tránh để sản phẩm ở nơi nóng ẩm như nhà tắm, cốp xe hay trong túi xách quá lâu.
Ngọc Minh
