Gan là cơ quan tham gia vào nhiều nhiệm vụ quan trọng của cơ thể, từ chuyển hóa, tiêu hóa đến xử lý độc tố. Vấn đề là gan hiếm khi “lên tiếng” sớm khi chức năng bị suy giảm. Chia sẻ với Times of India, bác sĩ Shaleen Agarwal, Trưởng khoa Ghép gan và Dịch vụ Gan mật tụy, Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), nhấn mạnh: “Trong điều trị bệnh gan, phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Nhiều trường hợp chỉ đi khám khi triệu chứng đã rõ, lúc này tổn thương gan có thể đã ở giai đoạn tiến triển”.
Điều đáng nói là gan vẫn có những tín hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, chúng thường dễ bị nhầm với căng thẳng, thiếu ngủ, rối loạn tiêu hóa hoặc thay đổi sinh hoạt hằng ngày. Dưới đây là 7 dấu hiệu không nên bỏ qua.
Mệt mỏi kéo dài, nghỉ ngơi không đỡ
Cảm giác mệt mỏi có thể bắt đầu rất bình thường, giống như hậu quả của một ngày làm việc căng thẳng. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài, lặp lại thường xuyên và không cải thiện dù đã nghỉ ngơi, đó có thể là dấu hiệu cần chú ý.
Khi gan hoạt động kém, các chất độc có thể tồn tại lâu hơn trong máu, ảnh hưởng đến chức năng não bộ và mức năng lượng của cơ thể. Nhiều người thường đổ lỗi cho áp lực công việc, tuổi tác hoặc chất lượng giấc ngủ kém mà bỏ qua khả năng gan đang gặp vấn đề.
Vàng mắt, vàng da
Vàng da hoặc vàng mắt là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết hơn, nhưng thường lại xuất hiện muộn. Tình trạng này xảy ra khi bilirubin tích tụ trong máu do gan không xử lý được đúng cách.
Theo bác sĩ Agarwal, nhiều người chỉ đi khám khi dấu hiệu vàng da đã rõ. Khi đó, gan có thể đã phải chịu áp lực đáng kể. Vì vậy, chỉ cần nhận thấy lòng trắng mắt hoặc da có sắc vàng bất thường, người bệnh không nên trì hoãn việc kiểm tra y tế.
Chán ăn, sụt cân không rõ lý do
Gan giữ vai trò quan trọng trong tiêu hóa và chuyển hóa. Khi chức năng gan suy giảm, cơ thể có thể mất nhịp trong việc tiếp nhận và xử lý thức ăn. Người bệnh có thể thấy ăn uống không còn ngon miệng, khẩu phần nhỏ dần, sau đó cân nặng giảm mà không chủ ý.
Đây là dấu hiệu dễ bị bỏ qua vì nhiều người cho rằng mình chỉ đang ăn ít hơn do stress, thời tiết hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên, khi chán ăn đi kèm mệt mỏi kéo dài hoặc các biểu hiện bất thường khác, cần nghĩ tới khả năng cơ thể đang phát tín hiệu cảnh báo.
Cảm giác nặng, chướng hoặc sưng vùng bụng
Không phải mọi cảm giác đầy bụng đều liên quan đến gan. Nhưng nếu vùng bụng thường xuyên có cảm giác nặng, căng hoặc sưng bất thường, đặc biệt không giống cảm giác đầy hơi sau ăn, người bệnh nên cẩn trọng.
Ở giai đoạn tiến triển, dịch có thể tích tụ trong ổ bụng, tình trạng này được gọi là cổ trướng. Đây thường là dấu hiệu cho thấy gan đã bị tổn thương nghiêm trọng. Cảm giác khó chịu ban đầu có thể không quá dữ dội, nhưng vấn đề phía sau lại không hề đơn giản.
Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu
Nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu thường dễ bị quy cho mất nước hoặc thay đổi chế độ ăn. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu cho thấy dòng chảy của mật đang gặp vấn đề.
Gan sản xuất mật để hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Khi quá trình này bị gián đoạn, cơ thể có thể biểu hiện qua màu sắc nước tiểu và phân. Những thay đổi này thường bị xem là chuyện nhỏ, trong khi trên thực tế có thể liên quan trực tiếp đến sức khỏe gan mật.
Dễ bầm tím, chảy máu khó cầm
Một va chạm nhẹ nhưng để lại vết bầm lớn, hoặc vết cắt nhỏ nhưng lâu cầm máu, cũng là dấu hiệu không nên bỏ qua. Gan có nhiệm vụ sản xuất các protein giúp máu đông. Khi gan bị tổn thương, chức năng này có thể suy yếu.
Nhiều bệnh nhân chỉ bắt đầu chú ý khi các vết bầm xuất hiện thường xuyên hoặc không giải thích được nguyên nhân. Theo các chuyên gia, khi dấu hiệu này đã rõ, cơ thể có thể đang báo hiệu một vấn đề sâu hơn.
Ngứa dai dẳng nhưng không có phát ban
Ngứa da thường khiến nhiều người nghĩ ngay đến dị ứng, thời tiết hoặc bệnh ngoài da. Tuy nhiên, nếu ngứa kéo dài mà không có phát ban, không rõ nguyên nhân, đây có thể là một tín hiệu liên quan đến gan.
Tình trạng này có thể xảy ra khi muối mật tích tụ dưới da do chức năng gan suy giảm. Đây là một trong những dấu hiệu dễ bị nhận diện sai nhất, bởi người bệnh thường tập trung điều trị da mà không nghĩ tới nguyên nhân bên trong.
Đừng chờ “đau” mới đi khám gan
Bác sĩ Agarwal cho biết: “Gan hiếm khi suy giảm chức năng một cách đột ngột. Tổn thương gan thường âm thầm tích tụ theo thời gian và không phải lúc nào cũng gây đau, khiến nhiều người dễ chủ quan”.
Điểm nguy hiểm của bệnh gan là tiến triển âm thầm. Ngay cả khi cơ thể vẫn sinh hoạt tương đối bình thường, tổn thương gan vẫn có thể tồn tại. Một số người chỉ phát hiện xơ hóa gan hoặc xơ gan khi kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Vì vậy, các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, vàng da, chán ăn, sụt cân, bụng chướng bất thường, thay đổi màu nước tiểu - phân, dễ bầm tím hoặc ngứa không rõ nguyên nhân đều cần được xem là cảnh báo nghiêm túc. Có một dấu hiệu cũng không nên chủ quan, nhất là khi triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện cùng lúc với nhiều biểu hiện khác.
Lam Chi
Nguồn: Times of India
