Ngày 19/8, tại Diễn đàn Doanh nghiệp Đổi mới InnoEx 2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh nhấn mạnh yêu cầu chuyển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp. Trong bối cảnh những điều kiện từng tạo nên lợi thế đang thay đổi nhanh chóng, cuộc đua mới của doanh nghiệp Việt không chỉ nằm ở việc tiếp cận công nghệ, mà ở khả năng đưa công nghệ thành sản phẩm, đưa sản phẩm ra thị trường và mở rộng thành năng lực sản xuất ở quy mô công nghiệp.
Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những đột phá quan trọng hàng đầu; trong khi Nghị quyết 68-NQ/TW tiếp tục khẳng định vai trò của khu vực kinh tế tư nhân như một động lực quan trọng của nền kinh tế. Hai định hướng này đặt ra một yêu cầu rõ ràng: nếu doanh nghiệp là lực lượng tạo ra tăng trưởng, thì khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành năng lực giúp doanh nghiệp hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Giá trị cuối cùng của khoa học và công nghệ, vì vậy, không chỉ nằm ở một kết quả nghiên cứu hay một công nghệ mới được tạo ra, mà phải được chuyển hóa thành sản phẩm, thị trường, năng suất và năng lực cạnh tranh. Đây cũng là một trong những vấn đề trung tâm mà InnoEx 2026 đặt ra với chủ đề “The Inflection Point – Điểm uốn chiến lược”. Một điểm uốn không nhất thiết xuất hiện khi doanh nghiệp đã rơi vào khủng hoảng. Đó có thể là thời điểm mô hình hiện tại vẫn vận hành, doanh thu vẫn được tạo ra, nhưng những điều kiện từng tạo nên lợi thế đã bắt đầu thay đổi. Khi đó, câu hỏi quan trọng không chỉ là doanh nghiệp đầu tư thêm bao nhiêu cho AI, dữ liệu hay công nghệ, mà là doanh nghiệp có đủ năng lực biến những khoản đầu tư đó thành tăng trưởng hay không.
Theo Thứ trưởng, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường. Việt Nam đã có nhiều kết quả nghiên cứu, công nghệ và sản phẩm mẫu, nhưng để đi tiếp đến thương mại hóa và sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp còn phải vượt qua nhiều khâu: hoàn thiện công nghệ, thiết kế và thử nghiệm sản phẩm, xây dựng quy trình sản xuất, kiểm định, tiêu chuẩn hóa, bảo hộ tài sản trí tuệ, sản xuất thử nghiệm và mở rộng quy mô. Khoảng cách giữa một ý tưởng công nghệ và một doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị bền vững vì thế lớn hơn rất nhiều so với việc tạo ra một sản phẩm mẫu.
Từ thực tiễn đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang định hướng việc hỗ trợ theo toàn bộ chuỗi tạo giá trị, thay vì dừng lại ở việc tạo ra và nghiệm thu kết quả nghiên cứu. Các nguồn lực và công cụ hỗ trợ cần tập trung mạnh hơn vào những bước chuyển còn yếu, đồng thời phát triển các hạ tầng dùng chung về phòng thí nghiệm, thử nghiệm, kiểm định và sản xuất thử để doanh nghiệp có thể hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa ra những quyết định đầu tư lớn. Nguồn lực nhà nước có thể đóng vai trò chia sẻ rủi ro trong các giai đoạn đầu, đồng thời tạo điều kiện để thu hút thêm vốn từ tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư và khu vực tư nhân.
Một thông điệp đáng chú ý khác là công nghệ chỉ thực sự tạo ra lợi thế khi doanh nghiệp có năng lực hấp thụ công nghệ. Sở hữu AI, dữ liệu hay những nền tảng số hiện đại chưa đồng nghĩa với việc tạo ra năng suất và tăng trưởng. Giá trị chỉ xuất hiện khi công nghệ được tích hợp vào quy trình, gắn với bài toán thị trường, được vận hành bởi đội ngũ phù hợp và tạo ra những cải thiện có thể đo lường về chất lượng, tốc độ, chi phí hoặc trải nghiệm khách hàng. “Không phải mọi doanh nghiệp đều phải tự nghiên cứu ra một công nghệ mới. Nhưng mọi doanh nghiệp đều có thể đổi mới để nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh.” Cuộc đua công nghệ, theo tinh thần đó, không chỉ là cuộc đua về mức đầu tư, mà là cuộc đua về năng lực biến công nghệ thành một phần của năng lực vận hành hằng ngày.
Từ góc nhìn này, Thứ trưởng Hoàng Minh kỳ vọng cộng đồng doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc đặt bài toán cho khoa học và công nghệ, bắt đầu từ nhu cầu thực tế của thị trường và sản xuất, thay vì tiếp cận đổi mới sáng tạo như một xu hướng. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn cùng viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác công nghệ ngay từ khâu xác định yêu cầu, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm đến tổ chức sản xuất; đồng thời đầu tư cho đội ngũ kỹ thuật, năng lực quản lý chất lượng, tiêu chuẩn và khả năng thương mại hóa. Khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường chỉ có thể được rút ngắn khi các bên cùng hướng đến một mục tiêu chung: tạo ra sản phẩm có khả năng tồn tại và cạnh tranh trên thị trường.
Thông điệp này cũng xuyên suốt InnoEx 2026, diễn ra trong hai ngày 19-20/8 tại Thiskyhall Sala, TP.HCM. Chương trình hướng đến quy mô hơn 30.000 lượt tham dự, 4.000 lãnh đạo doanh nghiệp, hơn 200 diễn giả, 300 đơn vị triển lãm và cộng đồng đến từ hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh Thứ trưởng Hoàng Minh, các diễn đàn năm nay quy tụ nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia trong nước, quốc tế như Nguyễn Huy – Trưởng Ban Công nghệ, Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia; Albert Antoine – Đồng sáng lập & CSO Taipy; Phùng Việt Thắng – Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam; Nguyễn Văn Giáp – Tổng Giám đốc Lenovo Việt Nam, cùng nhiều nhà lãnh đạo, nhà đầu tư và đối tác công nghệ.
Thứ trưởng Hoàng Minh cũng bày tỏ kỳ vọng InnoEx sẽ tiếp tục phát huy vai trò như một nền tảng kết nối giữa chính sách, công nghệ, doanh nghiệp, nhà đầu tư, viện trường và các đối tác quốc tế, góp phần rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường và từ công nghệ đến năng lực sản xuất thực tế. Không chỉ dừng ở việc chia sẻ xu hướng hay giới thiệu giải pháp mới, InnoEx được kỳ vọng tạo ra nhiều hơn những kết nối có khả năng đi tiếp thành hợp tác, thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng thị trường; qua đó giúp doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với công nghệ, nguồn lực và những năng lực cần thiết để hình thành lợi thế cạnh tranh mới.
Sau ngày khai mạc 19/8, InnoEx 2026 tiếp tục trong ngày 20/8 với Green Innovation Summit, các diễn đàn chuyên sâu, triển lãm công nghệ, hoạt động kết nối kinh doanh và các chương trình hợp tác quốc tế. Được phát triển theo định hướng từ một sự kiện thường niên thành nền tảng đổi mới sáng tạo quốc tế, InnoEx tập trung vào những chuyển dịch đang tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp: từ AI, dữ liệu, năng suất, vận hành thông minh đến tái cấu trúc tổ chức, thị trường vốn và chuyển dịch xanh.
Cuộc đua mới của doanh nghiệp Việt đã bắt đầu. Trong cuộc đua đó, lợi thế sẽ không chỉ thuộc về những doanh nghiệp tiếp cận công nghệ sớm nhất, mà thuộc về những doanh nghiệp có khả năng đưa công nghệ đi hết hành trình từ ý tưởng đến sản phẩm, từ sản phẩm đến thị trường và từ đổi mới sáng tạo đến tăng trưởng bền vững.
PV
