Mới đây, ông Phong Anh gửi câu hỏi thắc mắc trên Cổng TTĐT Chính phủ với nội dung: Đề nghị được hướng dẫn làm rõ quy định tại khoản 4 Điều 18 Thông tư số 39/2016/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 29/2026/TT-NHNN) về thứ tự thu nợ đối với khoản vay có nhiều kỳ hạn/nhiều lần giải ngân có thời hạn vay khác nhau.
Theo đó, mỗi khoản giải ngân được hiểu là một khoản nợ vay, hay toàn bộ các khoản giải ngân mới được hiểu là khoản nợ vay?
Việc làm rõ định nghĩa trên sẽ giúp giải quyết vấn đề xác định thứ tự thu nợ của một khoản nợ vay có nhiều kỳ hạn/nhiều đợt giải ngân: Thu hồi nợ gốc của toàn bộ các giải ngân trước, sau đó mới thu nợ lãi của toàn bộ các khoản nợ gốc đó; hay mỗi khoản giải ngân là một khoản nợ vay.
Ví dụ, trong khi tổ chức tín dụng đang thu hồi nợ gốc của khoản giải ngân thứ nhất (thu xong thì thu lãi của khoản giải ngân thứ nhất), nợ gốc của khoản giải ngân thứ hai bắt đầu đến hạn và tổ chức tín dụng bắt đầu có quyền thu nợ gốc của khoản vay thứ hai luôn (thu xong thì thu lãi của khoản giải ngân thứ hai). Tức là, mỗi khoản giải ngân sẽ chạy theo lịch thu nợ riêng.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vừa có hướng dẫn về thứ tự thu nợ với khoản vay giải ngân nhiều lần. (Ảnh: Tạp chí kinh tế tài chính)
Về vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ý kiến như sau:
Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 (đã được sửa đổi, bổ sung) quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng quy định:
Khoản 8 Điều 2 quy định: "Thời hạn cho vay là khoảng thời gian được tính từ ngày tiếp theo của ngày tổ chức tín dụng giải ngân vốn vay cho khách hàng cho đến thời điểm khách hàng phải trả hết nợ gốc và lãi tiền vay theo thỏa thuận của tổ chức tín dụng và khách hàng. Trường hợp ngày cuối cùng của thời hạn cho vay là ngày lễ hoặc ngày nghỉ hàng tuần, thì chuyển sang ngày làm việc tiếp theo. Đối với thời hạn cho vay không đủ một ngày thì thực hiện theo quy định tại Bộ luật Dân sự về thời điểm bắt đầu thời hạn".
Khoản 9 Điều 2 quy định: "Kỳ hạn trả nợ là các khoảng thời gian trong thời hạn cho vay đã thỏa thuận mà tại cuối mỗi khoảng thời gian đó khách hàng phải trả một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và/hoặc lãi tiền vay cho tổ chức tín dụng".
Điều 18 trả nợ gốc và lãi tiền vay:
"1. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về kỳ hạn trả nợ gốc và lãi tiền vay như sau:
a) Trả nợ gốc, lãi tiền vay theo kỳ hạn riêng,
b) Trả nợ gốc và lãi tiền vay trong cùng một kỳ hạn.
2. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về việc trả nợ trước hạn.
3. Trường hợp khách hàng không có khả năng trả nợ đúng hạn một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và/hoặc lãi tiền vay, tổ chức tín dụng xem xét chấp thuận cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo quy định tại Điều 19 hoặc chuyển nợ quá hạn theo quy định tại Điều 20 Thông tư này. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận việc tính tiền lãi phải trả phù hợp với quy định tại khoản 4 Điều 13 Thông tư này.
4. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về thứ tự thu nợ gốc, lãi tiền vay. Đối với khoản nợ vay bị quá hạn trả nợ, tổ chức tín dụng thực hiện theo thứ tự nợ gốc thu trước, nợ lãi tiền vay thu sau".
Khoản 1 Điều 23 quy định, thỏa thuận cho vay phải được lập thành văn bản, trong đó tối thiểu có các nội dung sau: Số tiền cho vay; thời hạn cho vay; giải ngân vốn cho vay; việc trả nợ gốc, lãi tiền vay và thứ tự thu hồi nợ gốc, lãi tiền vay; việc chuyển nợ quá hạn đối với số dư nợ gốc mà khách hàng không trả được nợ đúng hạn theo thỏa thuận.
Điều 20 quy định tổ chức tín dụng chuyển nợ quá hạn đối với số dư nợ gốc mà khách hàng không trả được nợ đúng hạn theo thỏa thuận và không được tổ chức tín dụng chấp thuận cơ cấu lại thời hạn trả nợ.
Căn cứ các quy định nêu trên, tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về kỳ hạn trả nợ gốc và lãi tiền vay cụ thể và thể hiện tại Thỏa thuận cho vay. Việc thu nợ được thực hiện theo thời hạn, kỳ hạn trả nợ đã thỏa thuận đối với từng nghĩa vụ.
Theo quy định tại khoản 4 Điều 18 Thông tư số 39/2016/TT-NHNN, tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận về thứ tự thu nợ gốc, lãi tiền vay; nguyên tắc nợ gốc thu trước, nợ lãi tiền vay thu sau được áp dụng đối với khoản nợ vay bị quá hạn (không bao gồm khoản nợ đến hạn, chưa đến hạn).
Khi khách hàng không trả được nợ đúng hạn theo thỏa thuận và không được tổ chức tín dụng chấp thuận cơ cấu lại thời hạn trả nợ thì tổ chức tín dụng thực hiện chuyển số dư nợ gốc đó sang nợ quá hạn; đối với khoản nợ vay bị quá hạn, việc thu nợ thực hiện theo nguyên tắc nợ gốc thu trước, nợ lãi tiền vay thu sau theo khoản 4 Điều 18 Thông tư 39/2016/TT-NHNN (đã sửa đổi, bổ sung).
