Thừa nhận hiếm hoi của ông Putin
Tạp chí Fortune (Mỹ) đưa tin, Tổng thống Nga Vladimir Putin trong tuần qua đã hiếm hoi công khai thể hiện sự không hài lòng với tình hình kinh tế, đồng thời yêu cầu tất cả các quan chức cấp cao khẩn cấp đưa ra giải pháp khắc phục.
Trong cuộc họp kinh tế được truyền hình, ông cho biết GDP đã giảm tổng cộng 1,8% trong tháng 1 và tháng 2, trong khi các lĩnh vực then chốt như sản xuất, công nghiệp và xây dựng đều ghi nhận tăng trưởng âm.
"Tôi mong được nghe các báo cáo chi tiết về tình hình kinh tế hiện tại và lý do vì sao quỹ đạo của các chỉ số vĩ mô lại thấp hơn kỳ vọng — không chỉ của các chuyên gia mà cả dự báo của chính phủ và Ngân hàng Trung ương" - ông Putin nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu đề xuất các biện pháp bổ sung nhằm khôi phục tăng trưởng.
Cuộc họp có sự tham dự của Thủ tướng Mikhail Mishustin cùng các quan chức kinh tế chủ chốt như Maxim Oreshkin, Denis Manturov, Alexander Novak và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Elvira Nabiullina.
Tổng thống Nga Vladimir Putin trong tuần qua đã hiếm hoi công khai thể hiện sự không hài lòng với tình hình kinh tế. Ảnh: FT
Thực tế, nền kinh tế Nga đã có dấu hiệu chững lại trong bối cảnh xung đột tại Ukraine kéo dài, khiến lạm phát duy trì ở mức cao và thị trường lao động trở nên khan hiếm. Nếu xu hướng này tiếp diễn, đây có thể là lần suy giảm đầu tiên kể từ năm 2022 — thời điểm Nga đối mặt với các lệnh trừng phạt mạnh từ phương Tây.
Trong khi chi tiêu quân sự từng giúp GDP tăng mạnh 4,1% năm 2023 và 4,9% năm 2024, thì đà tăng này đang suy yếu. GDP năm ngoái chỉ tăng 1%, thấp hơn đáng kể, và dự báo cho năm nay cũng chỉ ở mức khoảng 1,3%.
Thế tiến thoái lưỡng nan
Theo tờ New York Times (Mỹ), trong nỗ lực kích thích nền kinh tế, Ngân hàng Trung ương Nga đã liên tục hạ lãi suất kể từ tháng 6 năm ngoái, mới nhất là giảm từ 15% xuống còn 14,5%. Tuy nhiên, động thái này đặt Moscow vào thế tiến thoái lưỡng nan: hạ lãi suất để thúc đẩy tăng trưởng có thể khiến lạm phát vốn đã cao tiếp tục leo thang.
Theo bà Elvira Nabiullina, tỷ lệ thất nghiệp hiện ở mức thấp kỷ lục 2%, nhưng điều này lại phản ánh một vấn đề khác: thiếu hụt lao động nghiêm trọng do chiến sự kéo dài.
"Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, nền kinh tế của chúng ta phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động" - bà Nabiullina nhận định, đồng thời cảnh báo rằng các điều kiện bên ngoài đang suy giảm kéo dài, ảnh hưởng cả xuất khẩu và nhập khẩu.
Thâm hụt ngân sách Nga cũng gia tăng đáng kể, lên tới 58,6 tỷ USD trong quý I, khi doanh thu từ dầu mỏ giảm mạnh. Dù giá dầu tăng nhờ căng thẳng Trung Đông và một số lệnh trừng phạt được nới lỏng, các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào các trung tâm xuất khẩu đã hạn chế khả năng tận dụng cơ hội của Moscow.
Áp lực từ lãi suất cao và tiêu dùng suy yếu đang khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, kéo theo tình trạng chậm lương, cắt giảm giờ làm và gia tăng rủi ro nợ xấu. Các cảnh báo về khả năng khủng hoảng tài chính — từ khủng hoảng ngân hàng đến khủng hoảng thanh toán — ngày càng xuất hiện dày đặc.
Ông Putin đang phải đối mặt với thách thức phức tạp nhất. Ảnh: Reuters
Áp lực chính trị gia tăng
Song song với khó khăn kinh tế, theo hãng tin Reuters (Anh), tỷ lệ ủng hộ ông Putin cũng đang có dấu hiệu suy giảm. Theo cơ quan thăm dò VTsIOM, mức tín nhiệm đã giảm tuần thứ bảy liên tiếp xuống còn 65,6% — thấp nhất kể từ năm 2022.
Dù vẫn ở mức cao theo tiêu chuẩn quốc tế, con số này đã giảm đáng kể so với mức hơn 73% hồi tháng 3, trong khi mức độ tin tưởng cũng giảm từ trên 77% xuống còn 71%.
Nguyên nhân cụ thể chưa được xác định, nhưng nhiều yếu tố đang tác động, phần lớn đến từ việc Kremlin ban bố các biện pháp kiểm soát internet, ứng dụng nhắn tin và VPN trong thời gian gần đây. Ông Putin cho rằng các biện pháp này là cần thiết vì an ninh, nhưng cũng yêu cầu các cơ quan chức năng phải đảm bảo hoạt động của các dịch vụ thiết yếu.
Theo Reuters, trong bối cảnh chiến sự và kiểm duyệt thông tin, việc đánh giá chính xác dư luận xã hội tại Nga vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Những người ủng hộ viện dẫn các khảo sát cho thấy mức tín nhiệm cao, trong khi phe chỉ trích có quan điểm ngược lại.
Trước thềm cuộc bầu cử quốc hội dự kiến diễn ra vào cuối tháng 9, một số tiếng nói trong giới chính trị và blogger đã đưa ra cảnh báo hiếm hoi rằng Nga cần thay đổi để tránh nguy cơ bất ổn xã hội.
Sau hơn hai thập kỷ cầm quyền kể từ khi được Boris Yeltsin đưa lên nắm quyền, ông Putin đang đối mặt với một trong những thách thức phức tạp nhất: vừa duy trì ổn định kinh tế, vừa kiểm soát áp lực chính trị trong bối cảnh chiến sự kéo dài và các điều kiện bên ngoài ngày càng bất lợi.
Minh Minh (Theo Fortune, NYT, Reuters)
