Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa công bố Dự thảo Quyết định của Thủ tướng về quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô lưu hành tại Việt Nam.
Dự thảo đề xuất, ô tô đang lưu hành sẽ được áp dụng 5 mức chuẩn khí thải. Dù chưa được ban hành ngay, tuy nhiên dự kiến các mức chuẩn khí thải sẽ tương đương tiêu chuẩn từ Euro 1 đến Euro 5.
Theo nội dung dự thảo, ô tô được sản xuất từ năm 2017 đăng ký biển số tại TP.Hà Nội và TP.HCM có thể sẽ được áp dụng theo Mức 4 kể từ đầu năm 2026. Tiếp đó, ô tô sản xuất từ năm 2022, nếu đăng ký biển số tại 2 thành phố này sẽ được áp dụng Mức 5 kể từ đầu năm 2027.
Đối với nhóm các ô tô được sản xuất trước năm 1999 sẽ áp dụng Mức 1 từ ngày Quyết định có hiệu lực. Cũng từ thời điểm này, nhóm ô tô sản xuất từ năm 1999 sẽ bắt đầu áp dụng mức độ 2.
Nhóm ô tô sản xuất từ năm 2017 nhưng đăng ký tại các tỉnh, thành khác dự kiến sẽ được áp dụng theo Mức 3, Mức 4 hoặc Mức 5 và vào các thời điểm trễ hơn so với ô tô đăng ký biển số tại TP.Hà Nội và TP.HCM. Cụ thể:
Hiện, các đề xuất kể kể mới dừng ở dự thảo, cho thấy sự quyết liệt hơn của các cơ quan chức năng trong việc áp dụng tiêu chuẩn khí thải của các tỉnh, thành phố, không chỉ Hà Nội và TP.HCM. Dự thảo không đề cập trực tiếp đến việc cấm xe lưu hành theo năm sản xuất mà chỉ quy định tiêu chuẩn khí thải phải đáp ứng tùy vào năm sản xuất.
Về những tin đồn được lan truyền trên mạng xã hội về việc cấm ô tô đời cũ (từ 2017 trở về trước) vào trung tâm thành phố Hà Nội, cũng được cho là liên quan đến Nghị quyết quy định thực hiện vùng phát thải thấp của thành phố, được ban hành vào cuối năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2025. Theo Nghị quyết này thì vùng phát thải thấp (LEZ) là khu vực được xác định để hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường nhằm cải thiện chất lượng không khí. Các khu vực này sẽ buộc phải áp dụng các biện pháp nhằm đảm bảo môi trường, bao gồm cấm lưu thông các xe tải hạng nặng chạy diesel, hạn chế hoặc cấm ô tô không đáp ứng tiêu chuẩn Mức 2 đi vào theo từng thời điểm hoặc khu vực. 2 quận Trung tâm Ba Đình và Hoàn Kiếm đã được chọn để thí điểm LEZ. Như vậy, kể cả khi quyết định này có hiệu lực cũng không đồng nghĩa với việc cấm toàn bộ ô tô đời cũ, sản xuất từ 2017 trở về trước được lưu thông vào khu vực trung tâm TP.Hà Nội bởi Nghị quyết chỉ đề cập đến khả năng đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Mức 4 cho các vùng LEZ, nếu ô tô được sản xuất đời 2017 trở về sau có thể đảm bảo lượng phát thải đạt chuẩn thì vẫn có thể được lưu thông như thường.
Theo ông Lê Hoài Nam - Phó Cục trưởng Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thì: "Các phương tiện được sản xuất từ trước năm 2017 vẫn có thể tham gia giao thông trên địa bàn Hà Nội và TP.HCM, áp dụng các quy chuẩn Mức 1 và Mức 2 do công nghệ động cơ ôtô sản xuất trong giai đoạn đó chỉ có thể đáp ứng tối đa mức quy chuẩn này". Như vậy, ô tô sản xuất trước năm 2017 có thể sẽ vẫn được lưu thông vào trung tâm các thành phố.
Cũng theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường thì thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục nghiên cứu đề xuất các biện pháp tiếp tục giảm thiểu mức độ ô nhiễm, phát thải của các phương tiện giao thông cũ tại các thành phố lớn.
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân nên bình tĩnh trước các thông tin kể trên để phân tích, hiểu đúng và thực hiện đúng quy định. Các chủ xe cũng nên thường xuyên bảo trì, bảo dưỡng xe thường xuyên, theo định kỳ để không xảy ra trường hợp xe xuống cấp, xả thải quá mức, nhất là với các xe đời cũ.
Anh Nguyễn (tổng hợp)
