Gan là cơ quan đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hóa và thải độc của cơ thể. Tuy nhiên, đây cũng được xem là “cơ quan thầm lặng” vì nhiều tổn thương ở giai đoạn đầu thường không biểu hiện rõ rệt, khiến người bệnh dễ bỏ qua.
Theo Tiến sĩ Yang Yu - chuyên gia nội khoa tại Bệnh viện Fuding Kangming (TQ), một số biểu hiện bất thường ở vai và cánh tay đôi khi không chỉ liên quan đến hệ cơ xương khớp mà còn có thể là tín hiệu cảnh báo sớm của các vấn đề về gan. Trong thực tế, khi xuất hiện đau vai hoặc mỏi cánh tay, nhiều người thường cho rằng đó chỉ là mệt mỏi, căng cơ hoặc tái phát các bệnh lý khớp nên dán cao giảm đau, đi massage hoặc nghỉ ngơi mà không nghĩ đến khả năng liên quan đến bệnh lý nội tạng.
Các chuyên gia cho biết đây là một nhầm lẫn khá phổ biến. Do gan có rất ít thụ thể cảm giác đau nên các tổn thương ở giai đoạn đầu thường không gây khó chịu rõ rệt tại vùng gan, mà có thể biểu hiện gián tiếp ở các vị trí khác trên cơ thể. Trên thực tế, nhiều bệnh lý như viêm gan virus, gan nhiễm mỡ hoặc tổn thương gan do thuốc có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài, ngay cả ở những người không uống rượu hoặc ít thức khuya.
Theo dữ liệu lâm sàng, khoảng 30% bệnh nhân mắc bệnh gan giai đoạn đầu không có triệu chứng rõ rệt tại vùng gan, mà thay vào đó xuất hiện cảm giác đau hoặc khó chịu ở vai, lưng hoặc cánh tay. Điều này khiến việc nhận diện bệnh trở nên khó khăn hơn và cũng là nguyên nhân khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm.
Về mặt giải phẫu, gan nằm ở vùng bụng trên bên phải, gần cơ hoành. Dây thần kinh hoành có liên hệ với các dây thần kinh cảm giác ở vùng vai, vì vậy khi gan bị viêm hoặc phì đại có thể gây hiện tượng đau lan. Do đó, trong một số trường hợp, các biểu hiện bất thường kéo dài ở vai và cánh tay có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của vấn đề về gan. Khi những triệu chứng này xuất hiện mà không rõ nguyên nhân hoặc kéo dài, người bệnh nên lưu ý và chủ động đi khám để được kiểm tra kịp thời.
Đau cánh tay không rõ nguyên nhân, nghỉ ngơi cũng không giảm
Dấu hiệu đầu tiên cần chú ý là tình trạng đau cánh tay xuất hiện mà không có nguyên nhân rõ ràng. Cơn đau này thường không liên quan đến hoạt động thể chất hay chấn thương trước đó và có thể xuất hiện ở mặt trong cánh tay hoặc phần trên của cánh tay. Nhiều người nhầm lẫn biểu hiện này với căng cơ hoặc viêm khớp vai nên thường sử dụng cao dán giảm đau hoặc massage.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp các biện pháp này không mang lại hiệu quả. Một điểm khác biệt đáng chú ý là đau cơ thông thường sẽ có dấu hiệu đau tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi, trong khi đau liên quan đến bệnh lý nội tạng có thể không giảm rõ rệt dù đã nghỉ ngơi. Ngoài ra, người bệnh đôi khi còn cảm thấy mệt mỏi nhẹ đi kèm với cơn đau.
Vàng da ở cánh tay, đặc biệt ở lòng bàn tay và khớp ngón tay
Biểu hiện thứ hai có thể liên quan đến bệnh gan là tình trạng vàng da xuất hiện ở cánh tay, đặc biệt tại lòng bàn tay hoặc các khớp ngón tay. Khi chức năng chuyển hóa của gan bị rối loạn, bilirubin - một sắc tố mật có thể tích tụ trong máu và lắng đọng tại da và niêm mạc. Điều này khiến da có màu vàng sậm hơn bình thường.
Không ít người nhầm lẫn hiện tượng này với cháy nắng hoặc phản ứng dị ứng da. Tuy nhiên, vàng da do gan thường có màu vàng rõ rệt và khó biến mất khi ấn vào. Trong một số trường hợp, tình trạng này còn đi kèm với vàng lòng trắng mắt, cho thấy chức năng gan có thể đang bị ảnh hưởng.
Cánh tay sưng bất thường, ấn vào có vết lõm
Dấu hiệu thứ ba là tình trạng sưng ở cánh tay mà không có nguyên nhân rõ ràng, thường xảy ra ở cẳng tay hoặc cổ tay. Khi dùng tay ấn vào vùng sưng, có thể xuất hiện vết lõm và vết lõm này hồi phục khá chậm. Đây là dạng phù có thể liên quan đến việc gan suy giảm khả năng tổng hợp albumin – một loại protein quan trọng trong máu.
Khi lượng albumin giảm, khả năng giữ nước của máu suy giảm, khiến dịch dễ tích tụ trong các mô và gây sưng. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng biểu hiện này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh gan. Dù vậy, khi tình trạng sưng kéo dài hoặc xuất hiện kèm các dấu hiệu khác, người bệnh nên đi khám để được kiểm tra.
Các bác sĩ khuyến cáo rằng khi xuất hiện các bất thường ở vai hoặc cánh tay, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau hoặc massage khi chưa xác định nguyên nhân. Nhiều loại thuốc giảm đau cần được chuyển hóa qua gan, vì vậy việc sử dụng không đúng cách có thể làm tăng gánh nặng cho cơ quan này. Đặc biệt, các thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh có vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe gan. Ngủ đúng giờ, hạn chế thức khuya, tránh uống nhiều rượu bia và giảm tiêu thụ thực phẩm nhiều chất béo hoặc đường có thể giúp giảm áp lực cho gan. Những người có nguy cơ cao như béo phì, nghiện rượu lâu năm hoặc mắc bệnh gan mạn tính được khuyến cáo nên kiểm tra gan định kỳ.
Theo khuyến nghị của nhiều chuyên gia, việc siêu âm gan kết hợp xét nghiệm alpha-fetoprotein mỗi 6 tháng có thể giúp phát hiện sớm các bất thường ở gan. Ngoài các biểu hiện ở cánh tay, nếu đồng thời xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đầy bụng hoặc phân nhạt màu, người bệnh nên chủ động thăm khám để được đánh giá chức năng gan kịp thời.
Phương Anh
Nguồn baidu
