Mỗi mùa tổng kết năm học, những bài văn ngây ngô của học sinh tiểu học lại khiến người lớn được phen cười ra nước mắt. Mới đây, một trang vở của học sinh được chia sẻ trên mạng xã hội đã nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi cách diễn đạt hồn nhiên đến mức không ai nhịn được cười.
Trong bài tập với chủ đề giới thiệu về người mình yêu quý, em học sinh viết: "Người em yêu là ba. Ba em tên Hiếu. Ba em 29 tuổi. Ba em làm nghề đi nhậu. Em yêu ba".
Chỉ vài dòng ngắn ngủi nhưng cụm từ "ba em làm nghề đi nhậu" đã khiến cư dân mạng thích thú. Nhiều người hài hước bình luận rằng đây có lẽ là lần đầu tiên họ biết đến một nghề nghiệp mới trên đời. Có người còn đùa rằng ông bố này chắc phải "chuyên nghiệp" lắm thì con mới mặc định đó là công việc chính.
Nhưng sau những tiếng cười, không ít phụ huynh lại giật mình nhận ra một sự thật rất đáng suy ngẫm: trẻ con quan sát người lớn kỹ hơn chúng ta tưởng rất nhiều.
Người lớn thường nghĩ trẻ nhỏ chưa hiểu chuyện. Thế nhưng trong mắt một đứa trẻ, những gì diễn ra hằng ngày chính là thế giới thực. Nếu ngày nào cũng thấy bố mặc quần áo đi làm từ sáng đến chiều, con sẽ biết bố làm công nhân, kỹ sư hay tài xế. Nếu thường xuyên thấy bố ngồi trước máy tính, con sẽ hiểu bố làm việc với máy tính. Còn nếu điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất là những buổi bố đi nhậu cùng bạn bè, về nhà khuya hoặc thường xuyên nhắc đến chuyện nhậu nhẹt, rất có thể trong nhận thức non nớt của con, đó chính là "nghề nghiệp" của bố.
Sự hồn nhiên của trẻ đôi khi giống như một tấm gương phản chiếu cuộc sống gia đình. Chúng không biết nói giảm nói tránh, cũng không biết lựa chọn những từ ngữ làm đẹp hình ảnh người lớn. Điều gì xuất hiện nhiều nhất trong cuộc sống của trẻ, điều đó sẽ được các em ghi nhớ và kể lại một cách chân thật nhất.
Không ít phụ huynh từng rơi vào những tình huống dở khóc dở cười tương tự. Có em học sinh viết: "Mẹ em làm nghề bấm điện thoại". Có em kể: "Bố em rất chăm chỉ, ngày nào cũng nằm xem điện thoại đến khuya". Thậm chí có những bài văn khiến cha mẹ đỏ mặt vì con vô tư kể hết những câu chuyện riêng tư trong gia đình.
Người lớn có thể xem đó là chuyện vui. Nhưng ở một góc độ khác, đây cũng là lời nhắc nhở rằng trẻ em đang học bằng cách quan sát nhiều hơn là bằng những lời dạy bảo.
Một người cha có thể dành hàng giờ để dạy con sống kỷ luật, nhưng nếu chính mình thường xuyên thất hứa, con sẽ nhớ đến hành động nhiều hơn lời nói. Một người mẹ có thể nhắc con hạn chế dùng điện thoại, nhưng nếu cả ngày không rời màn hình, lời khuyên ấy cũng trở nên kém sức thuyết phục.
Trong giáo dục gia đình, trẻ em luôn là những "người ghi chép" trung thực nhất. Các em không đánh giá đúng sai như người lớn, chỉ đơn giản ghi nhận những gì mình nhìn thấy.
Bởi vậy, khi đọc đoạn văn "Ba em làm nghề đi nhậu", thay vì chỉ bật cười vì sự ngây ngô của trẻ, có lẽ nhiều bậc phụ huynh cũng nên tự hỏi: Nếu con được yêu cầu giới thiệu về mình, con sẽ viết gì?
Con sẽ kể về một người bố chăm chỉ đi làm, hay một người bố thường xuyên vắng nhà vì những cuộc vui? Con sẽ nhớ đến hình ảnh một người mẹ hay đọc sách cùng con, hay một người mẹ lúc nào cũng bận rộn với điện thoại?
Trẻ con không nhìn thấy những áp lực cơm áo gạo tiền mà cha mẹ đang gánh vác. Điều các em nhìn thấy chỉ là những khoảnh khắc rất đời thường diễn ra mỗi ngày.
Và đôi khi, chỉ một câu văn ngô nghê trong vở học trò cũng đủ khiến người lớn nhận ra rằng bài học giáo dục quan trọng nhất không nằm ở những lời dạy mà nằm trong chính cách chúng ta sống trước mặt con trẻ mỗi ngày.
