Tối 11/9/2026, tại Hoàng thành Thăng Long, lễ khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II sẽ diễn ra với chủ đề "Dòng chảy di sản - Heritage Flow". Chương trình do UBND TP Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức, phối hợp cùng các sở, ngành và đơn vị liên quan thực hiện.
Đảm nhận vai trò tác giả kịch bản và tổng đạo diễn, Phạm Hoàng Giang cho biết ngay từ khi bắt tay xây dựng chương trình, ê-kíp đặt ra bài toán làm thế nào để kể câu chuyện về di sản Hà Nội bằng ngôn ngữ nghệ thuật của hôm nay, để những giá trị đã tồn tại hàng trăm, hàng nghìn năm không chỉ được "trưng bày" mà thực sự sống động trên sân khấu.
"Dòng chảy di sản - Heritage Flow" vừa là chủ đề, vừa là tinh thần xuyên suốt đêm khai mạc. Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, di sản không phải những giá trị bất động nằm lại trong quá khứ. Di sản luôn vận động, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và không ngừng được tiếp nhận, sáng tạo lại trong đời sống đương đại.
Bởi vậy, chương trình không đi theo cách kể chuyện tuyến tính hay đơn thuần tái hiện những lát cắt lịch sử. Thay vào đó, các chất liệu truyền thống được đặt trong một dòng chảy liên tục, có sự giao thoa giữa quá khứ, hiện tại và tương lai; giữa nghệ thuật truyền thống và những phương thức biểu đạt hiện đại.
Theo đạo diễn Phạm Hoàng Giang, đêm khai mạc được xây dựng với hai phần Lễ và Hội, bảo đảm yếu tố trang trọng nhưng vẫn tạo không gian cho nghệ thuật trình diễn và những thử nghiệm mới.
Một trong những điểm đáng chú ý của chương trình là cách ê-kíp khai thác chính không gian Hoàng thành Thăng Long như một phần của câu chuyện nghệ thuật. Âm nhạc, múa, dàn nhạc, video clip cùng các giải pháp sân khấu hiện đại được kết hợp, trong đó không gian biểu diễn được mở rộng theo cả chiều ngang lẫn chiều dọc.
Khán giả không chỉ theo dõi những gì diễn ra trên mặt đất mà còn có cơ hội chứng kiến các màn trình diễn trên không, tạo nên những hình ảnh giàu tính thị giác.
"Chúng tôi muốn khán giả không chỉ xem một chương trình nghệ thuật trên sân khấu mà có cảm giác đang bước vào một dòng chảy của di sản, nơi các lớp văn hóa, âm nhạc, con người và thời gian cùng chuyển động", tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang chia sẻ.
Đây cũng là hướng tiếp cận mà đạo diễn Phạm Hoàng Giang dành nhiều tâm huyết sau quá trình nghiên cứu về văn hóa, lịch sử Hà Nội. Kể từ khi thực hiện chương trình khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ nhất, anh dành nhiều thời gian tìm hiểu về di sản Thủ đô, đồng thời gặp gỡ các chuyên gia văn hóa để tiếp cận câu chuyện Hà Nội ở nhiều chiều cạnh.
Từ quá trình đó, đạo diễn hướng tới một chương trình vừa tôn vinh những giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội, vừa có cách thể hiện phù hợp với công chúng hôm nay.
"Để 'kể lại' di sản trong đời sống hôm nay không hề dễ dàng. Điều đó đòi hỏi tâm huyết cũng như quá trình nghiên cứu, tìm hiểu sâu sắc cả về di sản, lịch sử và thị hiếu của công chúng hôm nay", Phạm Hoàng Giang nói.
Theo Tổng đạo diễn, điểm quan trọng là phải giữ được cốt cách văn hóa và tính chính xác của lịch sử trong khi tìm kiếm một phương thức biểu đạt mới.
"Chúng tôi tôn trọng tuyệt đối tính chính xác của lịch sử và cốt cách văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Điểm mới không nằm ở việc làm biến dạng di sản, mà ở cách tiếp cận: đưa các giá trị cổ truyền như Xẩm, Ca trù, nghệ thuật gốm, tranh dân gian, các tích trò cổ vào một không gian dàn dựng đa chiều. Điều này giúp lớp khán giả trẻ cảm nhận được di sản một cách tự nhiên, không khiên cưỡng", anh chia sẻ.
Công nghệ cũng được đạo diễn xác định là một trong những phương tiện hỗ trợ cách kể chuyện mới. Chương trình ứng dụng các công nghệ thị giác đa phương tiện, trong đó có công nghệ AR, để làm nổi bật những công trình và không gian di sản tiêu biểu của Hà Nội.
"Công nghệ ở đây không phải để phô diễn kỹ xảo, mà đóng vai trò dẫn lối cho dòng chảy thời gian, đưa người xem 'bước vào' không gian sống động của di sản, biến mỗi câu chuyện lịch sử thành một trải nghiệm thị giác và cảm xúc chân thực", Phạm Hoàng Giang cho biết.
Không dừng ở một đêm biểu diễn, tổng đạo diễn kỳ vọng Festival có thể được phát triển thành một sản phẩm văn hóa - du lịch, kết nối với các không gian di sản, di tích, phố đi bộ, làng nghề và không gian sáng tạo của Thủ đô.
"Mong muốn và đích đến của chúng tôi là sẽ chuyển hóa từ sự kiện biểu diễn thành sản phẩm văn hóa hoàn chỉnh. Như vậy, festival không chỉ dừng lại ở một đêm khai mạc trên sân khấu, mà được thiết kế như một sản phẩm du lịch - văn hóa tích hợp", anh nói.
Về lực lượng nghệ sĩ, chương trình quy tụ nhiều thế hệ và dòng nghệ thuật khác nhau, gồm NSND Thanh Hoài, NSƯT Văn Ty, Tùng Dương, ca nương Kiều Anh, Nguyễn Ngọc Anh, Ngô Lan Hương, nhóm OPLUS, Quách Mai Thy, Phùng Thanh Huyền, Ram C cùng các nghệ sĩ nước ngoài.
Bên cạnh đó là Nhà hát Múa rối Thăng Long, các diễn viên múa, nghệ nhân, nhóm nhạc dân tộc, CLB Ca trù Thái Hà, nhóm Xẩm Hà Thành, CLB Sao tuổi thơ và các diễn viên không chuyên.
Âm nhạc được xây dựng với sự kết hợp giữa ca trù, xẩm, âm nhạc dân gian, múa rối và các màu sắc đương đại. Theo hé lộ của Tổng đạo diễn, một số tác phẩm được viết riêng cho chương trình như "Nhịp phách Thăng Long", "Thắp sáng ngọn lửa di sản" (sáng tác Nguyễn Quang Long, Nguyễn Quang Hưng, Phạm Việt Tuân), "Hà Nội đất học đất linh", "Làng làng phố phố" (lời Nguyễn Quang Long, nhạc Phạm Việt Tuân).
Trong đó, "Nhịp phách Thăng Long" và "Hà Nội đất học đất linh" khai thác chất liệu ca trù, xẩm theo cách mới. "Hà Nội đất học đất linh" do nhóm OPLUS và Ram C thể hiện.
Theo đạo diễn Phạm Hoàng Giang, thông qua sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống, đương đại và công nghệ, chương trình muốn tạo ra một cách tiếp cận gần gũi hơn với di sản, đặc biệt với khán giả trẻ.
"Di sản chỉ thực sự sống khi nó tiếp tục được hát lên, được kể lại, được sáng tạo và được thế hệ hôm nay tiếp nhận, gìn giữ và tiếp nối", tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang chia sẻ.
Với chủ đề "Dòng chảy di sản - Heritage Flow", lễ khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II được kỳ vọng mang đến một góc nhìn mới về di sản Thăng Long - Hà Nội: những giá trị truyền thống được đặt trong không gian trình diễn đương đại, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai cùng hiện diện.
Như Mộng (ảnh NV cung cấp)
