Theo TS.BS.CKII Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, sung mãn là “cảm giác”, nhưng y học nhìn nó như một chuỗi phản ứng của cơ thể: tim bơm máu tốt, mạch máu đàn hồi, nội mô mạch máu hoạt động ổn, giấc ngủ đủ và hormone cân bằng. Khi thiếu ngủ, stress, rượu bia nhiều, đường huyết và mỡ máu dễ tăng thì cơ thể phản hồi bằng mệt mỏi, giảm ham muốn và đôi khi là rối loạn cương dương.
Điều này không chỉ là “cảm nhận cá nhân”. Theo nghiên cứu của Bauer và cộng sự (2020) công bố trên JAMA Network Open, theo dõi 21.469 nam giới trong thời gian trung bình 10,8 năm, nhóm ăn theo kiểu lành mạnh hơn (kiểu Địa Trung Hải hoặc chỉ số ăn lành mạnh AHEI) có nguy cơ mắc rối loạn cương thấp hơn; riêng nam giới dưới 60 tuổi, nhóm điểm cao nhất có nguy cơ thấp hơn khoảng 22% so với nhóm thấp nhất.
Bác sĩ Duy cho biết, top 5 món ăn dưới đây không phải để hứa hẹn quá đà, mà là để bạn có thêm lựa chọn thông minh trên mâm cơm Tết: vừa ngon, vừa có cơ sở khoa học, lại hợp thói quen người Việt.
Hàu và hải sản có vỏ: Nạp kẽm để hỗ trợ testosterone
Hàu và hải sản có vỏ thường có nhiều kẽm - một vi chất liên quan đến chức năng sinh sản và quá trình tạo testosterone toàn phần.
Điểm quan trọng là: thiếu kẽm có thể kéo testosterone xuống rất rõ. Theo nghiên cứu của Prasad và cộng sự (1996) công bố trên Nutrition, khi hạn chế kẽm ở nam giới trẻ trong 20 tuần, testosterone huyết thanh giảm từ 39,9 ± 7,1 xuống 10,6 ± 3,6 nmol/L. Ngược lại, bổ sung kẽm cho nhóm nam lớn tuổi thiếu kẽm biên trong 6 tháng làm testosterone tăng từ 8,3 ± 6,3 lên 16,0 ± 4,4 nmol/L.
Nói đơn giản: không cần “ăn hàu để mạnh ngay”, nhưng nếu bạn vốn ăn uống thất thường, hay stress, thiếu ngủ, thì việc có nguồn kẽm tốt trong bữa ăn là một lợi thế. Chỉ cần nhớ: ăn vừa phải, tránh quá mặn và cân bằng với rau xanh, trái cây để bữa tiệc “nhẹ bụng” hơn.
Cá béo
Giữa mùa thịt kho, đồ chiên và bánh mứt, những món cá (cá kho, cá hấp, lẩu cá) là lựa chọn “gỡ gạc” cực đáng giá. Với cá béo (ví dụ cá hồi, cá thu, cá trích), điểm cộng nằm ở omega- 3 - nhóm chất béo có liên quan đến chức năng nội mô và độ đàn hồi mạch máu. Mạch máu khỏe là nền của sự dẻo dai: không chỉ trong vận động, mà cả trong sinh lý, bác sĩ Duy cho hay.
Theo nghiên cứu của Arabi và cộng sự (2024) công bố trên European Journal of Clinical Investigation, tổng hợp 32 nghiên cứu (2.385 người) cho thấy bổ sung omega- 3 giúp cải thiện giãn mạch qua trung gian dòng chảy với mức tăng trung bình 0,8%.
Bạn không cần biến Tết thành “thực đơn giảm cân”. Chỉ cần nhớ: thêm cá vài bữa trong tuần Tết, thay vì bữa nào cũng thịt, là cơ thể đã “thở phào” phần nào.
Các loại hạt
Các loại hạt (dưa, hạt bí, óc chó…) có chất béo không bão hòa, vitamin E, khoáng chất và một số acid amin liên quan đến mạch máu.
Bác sĩ Duy cho biết, điều thú vị là nghiên cứu cũng ghi nhận tín hiệu cải thiện về mặt cảm nhận tình dục. Theo nghiên cứu của Salas- Huetos và cộng sự (2019) công bố trên Nutrients, việc thêm 60 g/ngày các loại hạt sống trộn trong 14 tuần giúp cải thiện đáng kể “ham muốn tình dục” và “chức năng cực khoái” so với nhóm chứng.
“Ăn hạt không phải “bùa phong độ”, nhưng là thói quen nhỏ có thể cộng dồn lợi ích. Mẹo Tết rất đơn giản: ưu tiên hạt ít muối/không tẩm đường, nhâm nhi chậm rãi, coi như thay cho đồ ngọt, vừa đỡ tăng cân, vừa tốt cho chuyển hóa”, bác sĩ Duy nói.
Dưa hấu: “Ngôi sao mâm ngũ quả”
Dưa hấu gắn với Tết Việt không chỉ vì màu đỏ may mắn. Về dinh dưỡng, dưa hấu có L- citrulline- một chất liên quan đến con đường tạo nitric oxide (NO), vốn tham gia vào cơ chế giãn mạch. Nói vậy không có nghĩa “ăn dưa hấu là cải thiện ngay”, vì nghiên cứu thường dùng dạng bổ sung chuẩn hóa, nhưng nó cho ta một hướng nhìn thú vị: món tráng miệng này “đúng vibe” của mạch máu.
Theo nghiên cứu của Cormio và cộng sự (2011) công bố trên Urology, bổ sung L- citrulline 1,5 g/ngày trong 1 tháng ở nam giới rối loạn cương mức nhẹ giúp cải thiện độ cứng từ mức 3 lên 4 ở 50% người tham gia, trong khi giai đoạn giả dược là 8,3%. Số lần quan hệ trung bình mỗi tháng cũng tăng từ 1,37 ± 0,93 lên 2,3 ± 1,37 ở cuối giai đoạn điều trị, bác sĩ Duy chia sẻ.
Cacao/socola đen: flavanol giúp mạch máu linh hoạt
Theo nghiên cứu của Hooper và cộng sự (2012) công bố trên The American Journal of Clinical Nutrition, tổng hợp 42 thử nghiệm ngẫu nhiên (1.297 người) cho thấy cacao/socola cải thiện FMD sau dùng kéo dài: tăng 1,34% và sau dùng cấp tính: tăng 3,19%. Nghiên cứu cũng ghi nhận giảm huyết áp tâm trương trung bình 1,60 mmHg và cải thiện đề kháng insulin.
Bác sĩ Duy lưu ý, ca cao có đường nên ăn lượng ít. Chỉ nên ăn vài miếng nhỏ sau bữa ăn, thay vì ăn cả thanh lớn như ăn bánh.
Ngọc Minh
