Theo World Bank, tổng lượng kiều hối toàn cầu đã vượt 800 tỷ USD mỗi năm, trong khi chi phí gửi tiền bình quân vẫn ở mức 6,49% giá trị giao dịch. Nếu tính theo mức này, một khoản chuyển 1.000 USD có thể khiến người gửi mất thêm gần 65 USD tiền phí.
Con số đó thậm chí còn cao hơn lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng tại nhiều ngân hàng lớn trong nước, hiện dao động quanh mốc 5,0% - 5,5%/năm. Nói cách khác, phí cho một lần chuyển tiền quốc tế đôi khi còn cao hơn phần lãi của cả năm gửi tiết kiệm.
Chị Minh Anh (Hà Nội), có con đang du học tại Úc, cho biết việc chuyển tiền sinh hoạt và học phí ra nước ngoài đã trở thành nhu cầu khá thường xuyên của gia đình. Điều khiến chị bất ngờ trong lần đầu chuyển tiền quốc tế không chỉ là phí, mà còn là cảm giác mọi thứ khác hẳn so với chuyển khoản trong nước. “Chuyển tiền trong nước bây giờ rất nhanh, gần như không mất phí, nên lần đầu chuyển tiền cho con du học, tôi khá sốc vì chi phí cao hơn mình nghĩ mà mấy ngày sau con gái mới nhận được tiền. Ngoài số tiền cần gửi, lúc nào cũng phải cộng thêm một khoản để bên kia không bị nhận thiếu, thời gian gửi cũng phải sớm hơn để chắc chắn không trễ việc,” chị chia sẻ.
Nếu giao dịch trong nước giờ gần như diễn ra tức thì, thì thanh toán xuyên biên giới vẫn thường mất từ vài giờ tới vài ngày do phải đi qua nhiều tầng trung gian. Trong các mục tiêu của G20, FSB từng kỳ vọng phần lớn giao dịch bán lẻ xuyên biên giới sẽ được ghi có trong vòng một giờ vào năm 2027. Nhưng theo các báo cáo tiến độ gần đây, mục tiêu này đang có nguy cơ chậm lại. Điều đó cũng có nghĩa là với những khoản cần gấp, người gửi vẫn không thể chắc tiền sẽ đến nhanh như mình mong muốn.
Một bất cập khác nằm ở mức độ minh bạch. Với chuyển khoản trong nước, người gửi thường biết khá rõ mình mất bao nhiêu phí, tiền đi lúc nào và bên nhận nhận đủ bao nhiêu. Nhưng ở giao dịch xuyên biên giới, câu chuyện có thể phức tạp hơn vì còn liên quan tới tỷ giá, phí đầu gửi, phí trung gian, phí đầu nhận hoặc thời gian xử lý giữa nhiều hệ thống khác nhau. Đó cũng là lý do không ít người phải chủ động cộng thêm tiền để bên nhận không bị hụt so với khoản cần dùng.
Khả năng tiếp cận cũng là một điểm nghẽn dễ thấy. Với giao dịch quốc tế, người gửi thường phải tìm hiểu kỹ hơn: chuyển qua kênh nào, bên nhận có dễ nhận không, tiền về tài khoản hay theo hình thức khác, và có bị chậm hoặc trừ thêm ở đâu không. Với những người không giao dịch thường xuyên, chỉ riêng việc chọn cách chuyển phù hợp cũng đã đủ đau đầu.
Chính vì những điểm nghẽn này, thị trường Việt cũng đang cần thêm “lối đi” mới để cải thiện thanh toán xuyên biên giới, trong đó có những hướng đi gắn với công nghệ blockchain và tài sản số. Tuy vậy, ở thời điểm hiện tại, đây vẫn là một bài toán phức tạp và chưa có lời giải đơn giản, bởi nó không chỉ liên quan đến công nghệ mà còn gắn với nhiều yêu cầu về pháp lý, kết nối hệ thống và tuân thủ giữa các quốc gia.
Trong bối cảnh đó, buổi làm việc giữa Viettel Money và Telcoin bên lề Hội nghị Di động Thế giới MWC 2026 có thể được xem như một lời gợi mở cho nhu cầu thanh toán xuyên biên giới của người Việt. Theo thông tin được công bố, hai bên hiện đang ở bước trao đổi ban đầu về khả năng hợp tác trong lĩnh vực này.
Theo các số liệu được công bố đầu năm 2025, lượng kiều hối về Việt Nam năm 2024 đạt khoảng 16 tỷ USD. Có thể thấy, thanh toán xuyên biên giới hiện không phải một nhu cầu nhỏ. Chi phí, tốc độ, khả năng tiếp cận lẫn mức độ minh bạch sẽ tiếp tục là bài toán đáng để thị trường theo dõi và tìm cách cải thiện trong thời gian tới.
Huỳnh Duy
