Theo nghiên cứu mới được công bố, nếu toàn bộ ngành sản xuất trứng tại Anh chuyển sang mô hình gà hữu cơ thả vườn (organic free-range), lượng phát thải khí nhà kính hằng năm có thể lên tới 2,316 triệu tấn CO₂ tương đương (tCO₂e). Trong khi đó, nếu tất cả trứng được sản xuất theo mô hình nuôi nhốt trong lồng, tổng phát thải chỉ khoảng 1,184 triệu tấn CO₂ tương đương – giảm gần một nửa.
Các nhà nghiên cứu lý giải nguyên nhân nằm ở hiệu suất sinh sản. Gà nuôi trong lồng thường đẻ trứng hiệu quả hơn, vì vậy cần ít cá thể hơn để tạo ra cùng một sản lượng. Ngược lại, mô hình hữu cơ thả vườn phải nuôi nhiều gà hơn để thu được số lượng trứng tương đương, kéo theo lượng thức ăn, diện tích đất và các nguồn tài nguyên tiêu thụ cũng tăng lên.
Không chỉ phát thải khí nhà kính nhiều hơn, mô hình hữu cơ thả vườn còn được đánh giá có tác động lớn hơn đến hiện tượng phú dưỡng nguồn nước, axit hóa môi trường và mức độ sử dụng đất. Bên cạnh đó, tỷ lệ gà chết trong các trang trại hữu cơ cũng cao hơn so với các mô hình còn lại.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng thừa nhận kết quả có những giới hạn nhất định. Dữ liệu được sử dụng chủ yếu thu thập trong giai đoạn 2009–2010, nên chưa phản ánh những cải tiến gần đây của ngành chăn nuôi trứng. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chưa đánh giá các yếu tố môi trường khác như việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hay tác động đến đa dạng sinh học.
"Một góc khuất khi nói về tính bền vững"
Theo Tiến sĩ Harriet Bartlett, đồng tác giả nghiên cứu và là chuyên gia tại Trường Smith về Doanh nghiệp và Môi trường thuộc Đại học Oxford, gà đẻ trứng hiện là nhóm động vật bị nuôi nhốt trong lồng nhiều nhất thế giới, trong khi nhu cầu tiêu thụ trứng vẫn không ngừng gia tăng. Vì vậy, vấn đề phúc lợi động vật ngày càng đáng được quan tâm.
Bà cho rằng, so với thịt hay sữa, ngành sản xuất trứng vẫn chưa nhận được nhiều sự chú ý trong các nghiên cứu về tính bền vững.
"Đây có lẽ vẫn là một 'điểm mù' trong các cuộc thảo luận về phát triển bền vững. Khi nhắc đến tác động môi trường, mọi người thường nói nhiều đến thịt và sữa hơn, còn sản xuất trứng thì chưa được nghiên cứu đầy đủ", Tiến sĩ Harriet Bartlett nói.
Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Royal Society Open Science, nhóm tác giả đã phân tích dữ liệu từ các trang trại gia cầm tại Anh để tính toán nhiều chỉ số môi trường như lượng phát thải khí nhà kính, mức sử dụng đất, các dạng ô nhiễm, đồng thời đánh giá các tiêu chí về phúc lợi động vật, bao gồm tỷ lệ tử vong và số lượng gà cần thiết để tạo ra một lượng trứng nhất định.
Từ những dữ liệu này, nhóm nghiên cứu xây dựng các mô hình nhằm so sánh tác động của từng phương thức chăn nuôi.
"Kết quả cho thấy có một sự đánh đổi đáng chú ý," bà Bartlett nói. "Những mô hình vốn được xem là tốt hơn cho phúc lợi động vật, như nuôi hữu cơ hay thả vườn, lại cần nhiều gà hơn để sản xuất cùng một lượng trứng vì hiệu suất thấp hơn. Điều đó khiến tác động đến môi trường có thể cao hơn."
Tuy vậy, bà cũng nhấn mạnh rằng không nên chỉ dựa vào kết quả này để kết luận mô hình nuôi công nghiệp là lựa chọn tối ưu.
Theo bà, nếu đánh giá toàn diện hơn, mô hình hữu cơ có thể đạt kết quả tích cực ở nhiều khía cạnh khác, chẳng hạn như giảm độc tính từ thuốc bảo vệ thực vật hoặc góp phần duy trì đa dạng sinh học tại các trang trại.
Không thể chỉ nhìn vào lượng phát thải
Đồng quan điểm, Lee Holdstock, Trưởng bộ phận Chính sách và Thương mại của Soil Association Certification (đơn vị không tham gia nghiên cứu), nhận định công trình này đã chỉ ra những sự đánh đổi quan trọng, nhưng chưa phản ánh đầy đủ tác động môi trường của từng mô hình chăn nuôi.
Ông cho biết các hệ thống chăn nuôi công nghiệp thường tạo ra ít khí thải hơn trên mỗi quả trứng nhờ khả năng chuyển hóa thức ăn hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một phần của bức tranh.
"Một hệ thống thực phẩm thực sự bền vững còn phải tính đến nhiều yếu tố khác như bảo tồn thiên nhiên, sức khỏe đất, chất lượng nguồn nước, việc sử dụng hóa chất tổng hợp và cả phúc lợi động vật", chuyên gia cho hay.
Theo ước tính của nhóm nghiên cứu, mô hình sản xuất trứng hiện nay tại Anh – kết hợp giữa nuôi lồng, nuôi trong chuồng kín, nuôi thả không hữu cơ và nuôi hữu cơ tạo ra khoảng 1,439 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm.
Trong khi đó, theo tiêu chuẩn của Soil Association, gà nuôi để sản xuất trứng hữu cơ phải được tiếp cận khu vực ngoài trời một cách liên tục vào ban ngày, với không gian có thảm thực vật phù hợp để chúng có thể vận động và thể hiện các hành vi tự nhiên.
Giả Hủ
Theo The Guardian
