Những ngày qua, Hà Nội đang bước vào đợt nắng nóng gay gắt với nền nhiệt ngoài trời có thời điểm chạm ngưỡng 40 độ C. Trên mạng xã hội những ngày qua, hàng loạt video chia sẻ cách làm thực phẩm “một nắng” thu hút hàng chục nghìn lượt xem.
Ở góc độ an toàn thực phẩm, bác sĩ Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết thịt một nắng thực chất chưa trải qua quá trình làm khô hoàn toàn. Sau vài giờ phơi nắng, bề mặt thực phẩm có thể khô se lại nhưng bên trong vẫn giữ độ ẩm đáng kể. Đây lại là môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát triển, đặc biệt trong điều kiện thời tiết miền Bắc đang duy trì nền nhiệt 35-40 độ C kèm độ ẩm cao.
Đối với các thực phẩm 1 nắng này, bác sĩ Thiệu cũng tiết lộ nguy cơ có nhiều loại vi khuẩn gây bệnh như: Salmonella, E.coli, Campylobacter hay tụ cầu vàng có thể đã tồn tại sẵn trong thịt ngay từ khâu giết mổ, vận chuyển hoặc bảo quản. Khi mang ra phơi ngoài trời, thực phẩm còn tiếp tục đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn từ bụi bẩn, côn trùng, ruồi nhặng, tay người chế biến hay dụng cụ không đảm bảo vệ sinh.
“Nhiều người nghĩ rằng ánh nắng có thể diệt khuẩn, nhưng thực tế nắng thông thường không đủ khả năng tiệt trùng thực phẩm như các quy trình xử lý nhiệt công nghiệp”, bác sĩ Thiệu cảnh báo.
Điều đáng lo là trạng thái “ngoài khô, trong ẩm” của thịt một nắng có thể khiến vi khuẩn tiếp tục sinh sôi bên trong dù bề mặt đã khô ráo. Một số chủng như tụ cầu vàng còn có khả năng sinh độc tố trong quá trình phát triển.
Đáng chú ý, các độc tố này chịu nhiệt tương đối tốt. Điều đó đồng nghĩa với việc ngay cả khi thực phẩm được chiên hoặc nướng lại, nguy cơ ngộ độc thực phẩm vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn.
Người ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn có thể xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt hoặc mất nước. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi hay người có bệnh nền, nguy cơ biến chứng nặng càng cao.
Không chỉ đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn, thực phẩm phơi thủ công còn dễ bị nấm mốc tấn công. Đặc điểm thời tiết miền Bắc hiện nay là nắng gắt vào ban ngày nhưng độ ẩm lại tăng cao về chiều tối và ban đêm.
Nếu thịt sau khi phơi không được bảo quản lạnh ngay, thực phẩm rất dễ hút ẩm trở lại, tạo điều kiện cho nấm phát triển. Một số loại nấm còn có thể sinh độc tố gây ảnh hưởng lâu dài đến gan, hệ miễn dịch và đường tiêu hóa.
Nguy cơ nhiễm ký sinh trùng
Bác sĩ Thiệu cũng lưu ý người dân không nên xem nhẹ nguy cơ ký sinh trùng và giun sán trong các loại thịt phơi thủ công.
Với nguồn thịt chưa qua kiểm dịch đầy đủ, trong thực phẩm có thể tồn tại nang sán, ấu trùng giun xoắn cùng nhiều loại ký sinh trùng khác. “Việc phơi nắng vài giờ hoàn toàn không đủ để tiêu diệt các tác nhân này”, bác sĩ Thiệu nhấn mạnh.
Nếu thực phẩm sau khi phơi không được nấu chín kỹ, người ăn có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua đường tiêu hóa, dẫn tới đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đau cơ, sốt, dị ứng, thậm chí biến chứng tim mạch hoặc thần kinh ở trường hợp nặng.
Ngoài ra, việc phơi thực phẩm ở sân thượng, ban công hoặc khu vực gần đường giao thông còn khiến thực phẩm dễ nhiễm bụi mịn, khí thải, kim loại nặng và vi sinh vật ngoài môi trường. Ruồi nhặng đậu vào thực phẩm cũng có thể mang theo vi khuẩn đường ruột và trứng giun sán.
Bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chạy theo trào lưu chế biến thực phẩm tự phát trên mạng xã hội, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng cực đoan hiện nay. Nếu muốn làm thực phẩm một nắng, cần lựa chọn nguyên liệu đảm bảo an toàn, che chắn kỹ trong quá trình phơi, bảo quản lạnh ngay sau khi sơ chế và đặc biệt phải nấu chín kỹ trước khi sử dụng.
Ngọc Minh
