Trong môi trường học thuật, đôi khi những bộ óc thông thái nhất lại tự làm khó mình bởi những lối suy nghĩ quá rập khuôn. Mới đây, trên các diễn đàn sinh viên tại Trung Quốc liên tục chia sẻ một tình huống dở khóc dở cười diễn ra ngay tại giảng đường của một trường đại học top đầu ở Bắc Kinh. Câu chuyện bắt nguồn từ một câu đố vui tưởng chừng đơn giản nhưng lại khiến các thiên tài toán lý hóa phải bất lực, cho đến khi một nhân vật không ai ngờ tới xuất hiện.
Theo đó, trong một tiết học về kỹ năng tư duy, trước khi bước vào giờ nghỉ giải lao, vị giảng viên đã viết lên bảng một câu hỏi mang tính thách thức: "Làm sao để tách một cân muối và một cân đường cát trắng sau khi đã trộn lẫn vào nhau?" và thách đố cả lớp tìm ra giải pháp trước khi tiết học tiếp theo bắt đầu.
Ngay khi thầy giáo rời phòng, các "học bá" dưới lớp lập tức bật chế độ "vắt kiệt chất xám" và tụ tập quanh chiếc bảng đen để tranh luận nảy lửa. Nhìn vào đề bài, ai cũng thấy nan giải vì cả đường và muối đều có độ hòa tan trong nước cao và khối lượng riêng nhìn qua có vẻ không quá chênh lệch nếu tách bằng phương pháp cơ học thông thường.
Hàng loạt phương pháp cao siêu chuẩn phòng thí nghiệm được các sinh viên ưu tú đưa ra. Người thì nghiêm túc phân tích giải pháp dùng chất lỏng tỷ trọng cao (heavy liquid separation) để tận dụng sự chênh lệch trọng lượng cực nhỏ giữa các tinh thể, giúp đường nổi lên bề mặt. Người thì đòi mang hỗn hợp sang phòng thí nghiệm để dùng đến những thiết bị tối tân như máy sắc ký ion nhằm tách dựa trên sự trao đổi ion. Những người khác lại lật tung sách giáo khoa để tìm nguyên lý kết tinh phân đoạn dựa trên độ bão hòa dung dịch.
Không khí lớp học giờ giải lao căng thẳng như một phiên bảo vệ luận án. Thuật ngữ chuyên môn bay đầy phòng khiến những người xung quanh nghe mà ù ù cạc cạc, nhưng rốt cuộc vẫn chưa ai thống nhất được một cách làm nào nhanh gọn và khả thi.
Giữa lúc cả giảng đường đang rơi vào ngõ cụt đầy bế tắc, cô lao công của trường đẩy xe vào phòng để thu gom rác và lau dọn bảng theo nhiệm vụ thường ngày. Nhìn thấy đám đông sinh viên đang vò đầu bứt tai trước tấm bảng đầy công thức phức tạp, lại nghe loáng thoáng nội dung cuộc tranh luận, cô lao công liền dừng tay, cười xòa rồi thản nhiên thả một câu xanh rờn: "Cái này có gì mà các cháu phải nghĩ khổ sở thế? Cứ tìm một tổ kiến gần đây, thả đàn kiến vào, tụi nó tha hết đường đi thì chỗ còn lại trên khay chính là muối chứ sao!".
Câu nói ngắn gọn, tỉnh bơ của cô lao công như một gáo nước lạnh dội thẳng vào những cái đầu đang bốc hỏa vì kiến thức hàn lâm. Toàn bộ giảng đường đờ người ra mất vài giây trước khi cả phòng học bùng nổ trong tiếng cười nghiêng ngả. Sự tương phản đầy nực cười giữa những lý thuyết khoa học đao to búa lớn của dàn sinh viên ưu tú và kinh nghiệm sống thực tế, bình dân của cô lao công tạo nên một cú "áp đảo năng lực" mà không một học bá nào lường trước được.
Xét về mặt sinh học, giải pháp của cô hoàn toàn có cơ sở thực tế. Kiến là loài hảo ngọt, chúng sở hữu khứu giác cực kỳ nhạy bén để phân biệt chính xác từng hạt đường nằm xen kẽ giữa các hạt muối. Chúng sẽ cần mẫn khuân từng hạt đường về tổ và để lại một bãi muối nguyên vẹn cho con người. Tất nhiên, đây chỉ là một câu trả lời mang tính chất hài hước và giải trí. Trên thực tế, số muối còn lại sau khi bị kiến bò qua sẽ dính axit kiến và vi khuẩn, hoàn toàn không thể tái sử dụng để nấu ăn.
Sau khi câu chuyện được một sinh viên có mặt tại hiện trường kể lại trên mạng xã hội, bài viết đã nhanh chóng nhận về hàng triệu lượt tương tác và leo thẳng lên bảng xu hướng của các diễn đàn giáo dục. Đa số cư dân mạng đều tỏ ra vô cùng thích thú trước màn đối đáp đậm tính "vả mặt" này.
Một bình luận nhận được lượng thả tim khủng chia sẻ: "Đúng là các học bá học nhiều quá nên đôi khi hóa khờ, gặp vấn đề gì cũng phải lôi máy móc với phương trình vào mới chịu được". Một tài khoản khác hài hước bình luận: "Sách vở suy cho cùng cũng là để phục vụ cuộc sống. Đọc vạn cuốn sách không bằng đi vạn dặm đường, kiến thức đỉnh cao của các thiên tài đôi khi không bằng một cái liếc mắt của người có kinh nghiệm sống phong phú".
Nếu xét về tính thực tiễn và vệ sinh để giữ lại cả đường lẫn muối trong đời sống, phương pháp dùng máy sắc ký rõ ràng quá cồng kềnh. Thay vào đó, người ta có thể dùng một chiếc rây mắt nhỏ, vì tinh thể đường cát trắng thường có kích thước lớn hơn hạt muối ăn hạt mịn, chỉ cần rây qua là tách được phần lớn. Hoặc một cách khác là đổ cồn y tế (ethanol) vào hỗn hợp: đường có thể hòa tan trong cồn còn muối thì không, sau đó chỉ cần lọc lấy bã muối và cô cạn dung dịch cồn để thu lại đường, vừa sạch sẽ lại vừa nhanh chóng.
Sau tất cả, có thể thấy cuộc đối đầu ngầm giữa tư duy học thuật và trí tuệ dân gian này không nhằm mục đích phân định thắng thua, mà mang lại một thông điệp vui vẻ nhưng sâu sắc. Sách vở và lý thuyết rất quan trọng, nhưng nếu quá rập khuôn và phức tạp hóa vấn đề sẽ khiến chúng ta tự chui vào ngõ cụt. Khi đối mặt với những rắc rối nhỏ trong cuộc sống, hãy thử học cách tư duy của cô lao công: nhìn nhận vấn đề một cách đơn giản, trực diện và thực tế nhất, biết đâu câu trả lời lại nằm ngay trước mắt chúng ta.
Theo Sohu
Thiên An
