Tờ SCMP đưa tin, Trung Quốc đang cử các nhà khoa học đến Iran để 'thăm dò và chế biến' các loại đất hiếm. Điều này có thể giúp Tehran tiếp cận được những chuyên gia giàu kinh nghiệm.
Các nguyên tố đất hiếm đóng vai trò quan trọng trong các thiết bị điện tử tiên tiến, nam châm mạnh và hệ thống quốc phòng. Ảnh: Getty
Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC) ngày 10/8 đã công bố chương trình hội thảo chung mới nhất với đối tác Iran, trong đó liệt kê "khám phá và chế biến các nguyên tố đất hiếm" là một trong năm lĩnh vực được lựa chọn để hợp tác.
Bên cạnh việc thăm dò và chế biến đất hiếm, các lĩnh vực khác bao gồm vật liệu nano, phát hiện bệnh tật, giám sát ô nhiễm, xây dựng chống động đất và sản xuất thân thiện với môi trường hơn.
Phía Trung Quốc sẽ cung cấp 30.000 nhân dân tệ (4.200 đô la Mỹ) cho mỗi hội thảo, bao gồm các chi phí như hội họp, chỗ ở và đi lại trong nước.
Trong khi đó, Quỹ Khoa học Quốc gia Iran sẽ hỗ trợ chi phí đi lại quốc tế cho các thành viên tham gia người Iran và chỗ ở cho các nhà nghiên cứu Trung Quốc đến thăm Iran, theo thông báo của NSFC.
Dù tiềm năng địa chất chứa đất hiếm phân bố ở nhiều nơi trên thế giới, chẳng hạn như các cấu trúc quặng sắt và phosphate giàu tiềm năng tại miền trung Iran, nhưng thách thức lớn nhất của ngành này không nằm ở khâu khai thác, mà ở khâu chế biến và tinh chế.
Hình ảnh trưng bày các nguyên tố đất hiếm tại Bảo tàng Quốc gia ở Bắc Kinh. Trung Quốc sở hữu trữ lượng kim loại này lớn nhất thế giới. Ảnh: Reuters
Tách rời 17 nguyên tố đất hiếm ra khỏi nhau và loại bỏ tạp chất là một quá trình cực kỳ phức tạp, đòi hỏi công nghệ hóa học tiên tiến và quy trình kiểm soát môi trường nghiêm ngặt.
Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới khi nắm giữ hơn 90% năng lực tinh chế đất hiếm toàn cầu.
Interesting Engineering ngày 13/8 nhận định, sự kết hợp giữa công nghệ chế biến hiện đại (phía Trung Quốc) và nguồn địa chất chưa khai phá (từ Iran) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng chuỗi cung ứng vật liệu sạch, đáp ứng cơn khát đất hiếm ngày càng tăng của ngành công nghiệp xanh toàn cầu.
Gần một thập kỷ Trung Quốc và Iran hợp tác khoa học: Lĩnh vực đất hiếm mới nhất
Sáng kiến mới nhất liên quan đến đất hiếm này được xây dựng dựa trên sự hợp tác khoa học đã bắt đầu từ gần một thập kỷ trước.
Năm 2017: Quỹ Khoa học Quốc gia Trung Quốc (NSFC) và Quỹ Khoa học Quốc gia Iran đã ký một biên bản ghi nhớ tại Bắc Kinh7.
Từ 2017 - 2023: Kể từ đó, hai bên đã hợp tác trong nhiều lĩnh vực bao gồm y học, năng lượng tái tạo, khoa học vật liệu, biến đổi khí hậu và trí tuệ nhân tạo.
Năm 2024: Chương trình hội thảo chung của Quỹ Khoa học Quốc gia Trung Quốc (NSFC) và Quỹ Khoa học Quốc gia Iran bắt đầu. Hai bên thảo luận các lĩnh vực bao gồm biến đổi khí hậu, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến và sản xuất.
Năm 2026: Việc mở rộng sang lĩnh vực đất hiếm đưa mối quan hệ hợp tác này vào một lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược lớn hơn nhiều, với mục tiêu nhằm tối ưu hóa nguồn tài nguyên khoáng sản, hướng tới phát triển công nghệ sạch và chuyển dịch năng lượng.
Đất hiếm: "Trái tim" của cuộc cách mạng năng lượng xanh
Đất hiếm - nhóm 17 nguyên tố hóa học - được coi là "nhiên liệu" quan trọng của nền kinh tế carbon thấp. Bất kỳ công nghệ xanh nào hiện nay cũng đều dựa vào đặc tính vật lý và hóa học độc đáo của nhóm khoáng sản này. Ví dụ:
Nam châm vĩnh cửu hiệu suất cao: Neodymium, Dysprosium và Praseodymium là thành phần bắt buộc để sản xuất nam châm vĩnh cửu siêu mạnh. Đây là bộ phận cốt lõi trong động cơ xe điện (EV) và tuabin điện gió ngoài khơi, giúp tối ưu hóa hiệu suất chuyển đổi năng lượng.
Lưu trữ năng lượng & Bán dẫn: Các nguyên tố như Lanthanum và Cerium đóng vai trò quan trọng trong việc chế tạo pin hydride kim loại, chất xúc tác sạch và các thiết bị bán dẫn tiết kiệm điện năng.
Công nghệ chiếu sáng & Quang điện: Europium, Yttrium và Terbium giúp nâng cao hiệu suất của pin mặt trời thế hệ mới và công nghệ chiếu sáng LED tiết kiệm năng lượng.
Không có đất hiếm, mục tiêu phát thải bằng 0 (Net Zero) và quá trình chuyển dịch từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo sẽ gặp nhiều khó khăn.
Tham khảo: SCMP, Interesting Engineering
Trang Ly
