Tại thành phố Cao Bình (Gaoping), tỉnh Sơn Tây - một trong những trung tâm khai thác than lớn nhất Trung Quốc - vừa có nhà máy tái chế, có khả năng chuyển hóa chất thải than thành cát, sỏi và gạch không nung phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng, Elconfidencial đưa tin ngày 18/6.
Mỗi ngày, cơ sở này sản xuất khoảng 1.000 tấn vật liệu xây dựng. Điều đáng chú ý là nguồn nguyên liệu không đến từ các mỏ đá tự nhiên mà từ chất thải phát sinh trong quá trình khai thác và tuyển rửa than.
Loại chất thải này từ lâu đã trở thành vấn đề môi trường nghiêm trọng tại nhiều khu vực khai khoáng. Nếu không được xử lý đúng cách, chúng có thể phát tán bụi, gây ô nhiễm nguồn nước, thậm chí phát sinh hiện tượng cháy tự phát.
Tuy nhiên, với chuyển hóa chất thải than thành cát, sỏi và gạch không nung phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng được ví như "ngỗng đẻ trứng vàng" của Trung Quốc.
Hàng tỷ tấn chất thải được "tái sinh"
Theo số liệu chính thức, Trung Quốc hiện đã tích lũy gần 7 tỷ tấn chất thải than. Tuy nhiên, tỷ lệ tái sử dụng mới đạt dưới 60%, khiến khối lượng lớn chất thải vẫn tiếp tục tồn đọng tại các địa phương phụ thuộc vào ngành khai khoáng.
Để giải quyết vấn đề này, nhà máy ở Sơn Tây áp dụng quy trình công nghệ gồm phân loại bằng tia X tự động, nghiền, sàng lọc và loại bỏ tạp chất trước khi chuyển hóa thành cốt liệu nhân tạo và gạch không nung.
Nhờ không phải trải qua công đoạn nung ở nhiệt độ cao, quá trình sản xuất giúp giảm tiêu thụ năng lượng và hạn chế phát thải khí nhà kính.
Ngoài lĩnh vực xây dựng, các nhà nghiên cứu cho rằng vật liệu thu được còn có tiềm năng ứng dụng trong sản xuất gốm sứ và một số loại vật liệu phủ kỹ thuật cao.
Giảm áp lực khai thác cát tự nhiên
Sáng kiến này nằm trong chiến lược phát triển kinh tế tuần hoàn mà Trung Quốc đang thúc đẩy.
Hiện nay, quốc gia này tiêu thụ gần một nửa lượng cát và sỏi xây dựng của toàn thế giới. Nhu cầu khổng lồ đã gây áp lực lớn lên các hệ sinh thái sông ngòi và các mỏ khai thác vật liệu xây dựng.
Việc thay thế một phần cát tự nhiên bằng vật liệu tái chế từ chất thải than được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết đồng thời hai vấn đề: giảm lượng chất thải tồn đọng từ ngành khai khoáng và hạn chế tình trạng khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên.
Dù được đánh giá là bước tiến đáng chú ý, các chuyên gia cho rằng vật liệu tái chế từ chất thải than vẫn còn nhiều giới hạn.
Hiện nay, sản lượng của loại vật liệu này chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng nhu cầu xây dựng của Trung Quốc. Bên cạnh đó, do các đặc tính cơ học còn hạn chế, chúng chưa thể thay thế vật liệu truyền thống trong những công trình đòi hỏi khả năng chịu lực cao như cầu lớn, nhà cao tầng hay các kết cấu trọng tải nặng.
Một thách thức khác là yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt các thành phần độc hại. Chất thải than có thể chứa kim loại nặng, vì vậy cần được xử lý và giám sát chặt chẽ để bảo đảm an toàn khi sử dụng trong các công trình dân dụng.
Dù vậy, giới chuyên gia nhận định cách tiếp cận mới này cho thấy sự thay đổi đáng kể trong tư duy quản lý tài nguyên. Những đống chất thải khai thác than từng bị xem là "núi rác" môi trường đang dần được coi là nguồn nguyên liệu thứ cấp có giá trị, mở ra cơ hội giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.
Theo Elconfidencial
Ngọc Minh
