Việc đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 đang tạo ra một đợt chuẩn bị hạ tầng quy mô lớn tại Phú Quốc, từ sân bay, giao thông, trung tâm hội nghị đến hệ thống điện, nước và dịch vụ.
Tuy nhiên, theo TS Võ Trí Thành, giá trị lớn nhất của APEC không nằm ở vài ngày diễn ra hội nghị hay số lượng công trình được hoàn thành trước sự kiện. Điều quan trọng hơn là Phú Quốc sẽ sử dụng những nền tảng ấy như thế nào trong nhiều năm tiếp theo.
Ông cho rằng sẽ rất đáng tiếc nếu Phú Quốc tiếp tục chỉ được nhìn nhận như một hòn đảo đẹp để phát triển du lịch.
Thay vào đó, địa phương cần hướng đến một mô hình phát triển đa ngành, nơi du lịch chỉ là một trong những động lực tăng trưởng, bên cạnh nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, thương mại tự do, khu phi thuế quan, công nghiệp văn hóa và kinh tế số.
Không chỉ là nơi khách du lịch tìm đến
Theo TS Võ Trí Thành, một trong những yêu cầu quan trọng đối với Phú Quốc sau APEC 2027 là chuyển từ một điểm đến chủ yếu phục vụ du khách thành một nơi có thể thu hút con người đến sinh sống và làm việc lâu dài.
Điều đó có nghĩa hòn đảo không chỉ cần thêm khách sạn, khu nghỉ dưỡng hay các dịch vụ phục vụ những chuyến đi ngắn ngày. Phú Quốc còn phải tạo ra môi trường đủ hấp dẫn để người dân, chuyên gia, nhà khoa học và lao động chất lượng cao lựa chọn gắn bó.
“Phú Quốc không chỉ là nơi đáng đến, mà còn phải là nơi đáng sống, đáng làm việc và đáng gắn bó trong nhiều năm”, chuyên gia nhấn mạnh.
Theo ông, định hướng xây dựng Phú Quốc thành khu vực hội tụ hoạt động R&D, đổi mới sáng tạo, khu thương mại tự do và khu phi thuế quan đã được đặt ra từ khá sớm. Vấn đề còn lại là biến những định hướng này thành các hoạt động kinh tế thực chất, thay vì để du lịch tiếp tục đóng vai trò gần như duy nhất.
Hạ tầng cho APEC phải được sử dụng trong nhiều thập kỷ
Việt Nam từng hai lần đăng cai APEC vào các năm 2006 và 2017. Theo TS Võ Trí Thành, mỗi kỳ hội nghị đánh dấu một giai đoạn khác nhau trong tiến trình hội nhập của đất nước.
APEC 2006 là thời điểm Việt Nam học hỏi và từng bước khẳng định vị thế của một nền kinh tế hội nhập. Đến APEC 2017, sự kiện cho thấy khả năng phối hợp tương đối hiệu quả giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, đặc biệt tại Đà Nẵng.
Tuy nhiên, APEC 2027 tại Phú Quốc đặt ra yêu cầu khác về quy mô chuẩn bị.
Phú Quốc phải thực hiện một bước chuyển lớn về chất lượng hạ tầng, không chỉ ở sân bay và giao thông mà còn gồm trung tâm hội nghị, điện, nước và toàn bộ hệ thống dịch vụ theo tiêu chuẩn quốc tế.
Theo chuyên gia, quá trình chuẩn bị diễn ra trong thời gian tương đối ngắn, trong khi yêu cầu về tiến độ, chất lượng và an toàn rất cao. Ông đánh giá tốc độ triển khai các công trình tại Phú Quốc là điều hiếm thấy, kể cả khi so sánh với nhiều địa điểm từng đăng cai APEC.
Dù vậy, tốc độ hoàn thành công trình không phải thước đo cuối cùng.
TS Võ Trí Thành cho rằng thành công lớn nhất phải được đánh giá bằng khả năng tiếp tục khai thác hạ tầng, dịch vụ, hình ảnh và uy tín mà APEC tạo ra. Đây cũng là vấn đề mà không ít quốc gia, trong đó có Việt Nam, từng chưa khai thác hết sau những kỳ APEC trước.
Từ hiệu ứng sự kiện đến động lực phát triển lâu dài
Theo TS Võ Trí Thành, APEC trước hết là dịp quảng bá hình ảnh, con người và bản sắc Việt Nam. Sự kiện cũng tạo cơ hội để quốc gia đăng cai thể hiện tinh thần cải cách, đổi mới và khát vọng phát triển.
Tuy nhiên, nếu hiệu ứng đó chỉ diễn ra trong thời gian hội nghị, giá trị mà APEC mang lại sẽ bị giới hạn.
Ông kỳ vọng tinh thần “đến với Việt Nam cũng có nghĩa là đến với cơ hội kinh doanh” của APEC 2017 sẽ tiếp tục được phát huy vào năm 2027, nhưng với mục tiêu rộng hơn: tạo ra lợi ích lâu dài cho Phú Quốc, An Giang và Việt Nam trong cả giai đoạn trước, trong và sau sự kiện.
Để làm được điều này, Phú Quốc cần kết hợp du lịch với công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và công nghệ số. Sự kết hợp này vừa giúp tạo ra những trải nghiệm khác biệt cho du khách, vừa mở rộng không gian kinh tế của hòn đảo ra ngoài các hoạt động lưu trú và nghỉ dưỡng truyền thống.
Phát triển cũng phải gắn với tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, tính bền vững và lấy người dân làm trung tâm. Theo chuyên gia, việc xây dựng thương hiệu điểm đến không thể chỉ là nhiệm vụ của chính quyền hoặc doanh nghiệp mà cần sự tham gia của người dân và cả du khách.
Muốn hút đầu tư, Phú Quốc cần nhiều hơn cảnh quan đẹp
Trong bối cảnh các địa phương và nền kinh tế cạnh tranh ngày càng gay gắt để thu hút vốn, TS Võ Trí Thành cho rằng nhà đầu tư thường xem xét bốn nhóm yếu tố.
Nhóm đầu tiên là hiệu quả đầu tư và môi trường kinh doanh. Tiếp đó là những yêu cầu ngày càng quan trọng như phát triển xanh, chuyển đổi số và chất lượng sống. Hai nhóm còn lại là mức độ tin cậy của quốc gia và năng lực quản trị rủi ro trước các biến động toàn cầu.
Theo ông, Việt Nam đang có lợi thế ở cả bốn nhóm yếu tố và vẫn tiếp tục cải cách để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Riêng Phú Quốc có thêm những lợi thế về cơ chế đặc thù, môi trường sống và khả năng thu hút chuyên gia, nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là cơ sở để hòn đảo hướng đến vai trò một điểm đến đầu tư và đổi mới sáng tạo, thay vì chỉ cạnh tranh bằng tài nguyên du lịch.
APEC còn có một đặc điểm quan trọng là sự song hành giữa các nhà lãnh đạo nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp thông qua Hội đồng Tư vấn kinh doanh APEC. Vì vậy, theo TS Võ Trí Thành, doanh nghiệp không nên chỉ tham gia xây dựng hay phục vụ công tác tổ chức hội nghị.
Cộng đồng doanh nghiệp cần trở thành lực lượng đồng hành tạo ra các cơ hội đầu tư, kinh doanh và những động lực phát triển mới cho Phú Quốc sau năm 2027.
Phép thử thực sự bắt đầu sau APEC
APEC 2027 có thể giúp Phú Quốc hoàn thiện nhanh hơn nhiều hạng mục hạ tầng và nâng cao mức độ nhận diện trên bản đồ quốc tế. Nhưng theo quan điểm của TS Võ Trí Thành, đó mới chỉ là điều kiện ban đầu.
Mục tiêu lớn hơn là sử dụng cơ hội này để đưa Phú Quốc bước sang một nấc phát triển khác: từ một hòn đảo nổi tiếng nhờ du lịch thành một trung tâm kinh tế đa ngành, nơi hội tụ đầu tư, công nghệ, sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Nếu các công trình chỉ phát huy tác dụng trong những ngày diễn ra hội nghị, Phú Quốc sẽ chưa tận dụng được hết cơ hội. Ngược lại, nếu hạ tầng và uy tín từ APEC trở thành nền tảng cho hoạt động kinh tế trong nhiều thập kỷ, sự kiện năm 2027 mới thực sự tạo ra một bước ngoặt cho hòn đảo.
Phương Vy
