Theo Dân Việt, năm 2025, Quốc hội đã thông qua 4 dự án luật lớn trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, gồm: Luật Nhà giáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi); Luật Giáo dục đại học (sửa đổi).
Theo quy định, từ ngày 1/1/2026, cả 4 luật này sẽ chính thức có hiệu lực. Đây được xem là bước ngoặt lớn về thể chế, mở ra vận hội mới cho ngành giáo dục.
Ảnh minh hoạ.
Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống hành chính sự nghiệp
Luật Nhà giáo, có hiệu lực từ 1/1/2026, xác lập một nguyên tắc quan trọng: Lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính - sự nghiệp.
Đây là lần đầu tiên vị thế tiền lương của nhà giáo được luật hóa một cách rõ ràng, thay vì chỉ thể hiện trong các nghị quyết hoặc định hướng cải cách tiền lương.
Chính phủ sẽ quy định chi tiết bảng lương, hệ số lương và các chế độ liên quan trong các nghị định hướng dẫn.
Phụ cấp ưu đãi nghề tăng mạnh
Theo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho giáo dục và đào tạo, có hiệu lực từ 1/1/2026, phụ cấp ưu đãi nghề đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên trong ngành giáo dục được nâng lên mức cao nhất từ trước tới nay.
Cụ thể, giáo viên mầm non, phổ thông công lập được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu 70%; nhân viên trường học hưởng tối thiểu 30%.
Riêng giáo viên công tác tại vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo hưởng 100% phụ cấp ưu đãi nghề.
Đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, nghị quyết cho phép các trường tự chủ quyết định mức thu nhập tăng thêm cho nhà giáo, viên chức và người lao động từ các nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách, phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ và hiệu quả hoạt động của đơn vị.
Giáo viên được dạy liên trường, liên cấp
Một điểm mới đáng chú ý trong Luật Nhà giáo là lần đầu tiên luật hóa cơ chế dạy liên trường, liên cấp.
Theo đó, nhà giáo có thể được điều phối giảng dạy tại nhiều cơ sở giáo dục hoặc nhiều cấp học khác nhau nhằm khắc phục tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ giữa các địa phương.
Quy định này mở ra khả năng sử dụng linh hoạt nguồn nhân lực giáo dục.
Giáo viên mầm non được nghỉ hưu sớm
Luật Nhà giáo có những điều chỉnh quan trọng về chế độ nghỉ hưu. Cụ thể, giáo viên mầm non được phép nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu chung. Giáo viên cũng sẽ không bị trừ tỷ lệ lương hưu nếu đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội.
Với giáo viên có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư, thời gian công tác được kéo dài thêm lần lượt 5-7-10 năm.
Việc kéo dài thời gian công tác áp dụng với hoạt động chuyên môn, không gắn với chức vụ quản lý, nhằm tận dụng nguồn lực học thuật chất lượng cao trong hệ thống giáo dục.
Giám đốc Sở GD&ĐT có quyền tuyển dụng, điều động giáo viên trên toàn tỉnh
Theo Dân Việt, chính sách mới áp dụng từ 1/1/2026, Giám đốc Sở GD&ĐT có thẩm quyền tuyển dụng, điều động giáo viên tại các cơ sở công lập trên phạm vi toàn tỉnh.
Theo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo vừa được Quốc hội thông qua, Giám đốc Sở GD&ĐT có thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận đối với nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên trường công lập trên địa bàn tỉnh.
Giám đốc Sở cũng thực hiện thẩm quyền điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với nhân sự giáo dục liên quan phạm vi từ 2 xã/phường trở lên trên địa bàn tỉnh, thành phố.
Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương linh hoạt hơn trong bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên, khắc phục tình trạng thừa – thiếu cục bộ, đồng thời giảm bớt các thủ tục hành chính kéo dài.
Thay đổi hệ thống văn bằng: Bỏ bằng tốt nghiệp THCS
Một chính sách đáng chú ý khác là bỏ cấp bằng tốt nghiệp THCS kể từ ngày 1/1/2026. Thay vì cấp bằng, học sinh hoàn thành chương trình THCS sẽ được xác nhận kết quả học tập trong học bạ hoặc hồ sơ học tập điện tử.
Luật mới được thông qua quy định văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân là văn bản thể hiện dưới dạng giấy hoặc số được cấp cho người học khi tốt nghiệp trung học phổ thông; người học hoàn thành chương trình giáo dục, chương trình đào tạo và đạt chuẩn đầu ra của trình độ tương ứng trong giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học.
Văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân gồm: Bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, bằng trung học nghề, bằng trung cấp, bằng cao đẳng, bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ, văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù.
Một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc
Bộ GD&ĐT quyết định lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam làm sách giáo khoa thống nhất toàn quốc từ năm học 2026-2027. Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Theo Bộ GD&ĐT, bộ sách này đáp ứng đầy đủ các tiêu chí lựa chọn: Có đủ tất cả môn học ở cả 3 cấp học; chất lượng khoa học - sư phạm được khẳng định qua quá trình triển khai rộng rãi tại 34 tỉnh, thành; tính ổn định và khả năng cung ứng cao trên toàn quốc. Ngoài ra, việc sử dụng bộ sách đã quen thuộc cũng giúp hạn chế tối đa xáo trộn đối với giáo viên, học sinh và phụ huynh.
Bộ GD&ĐT cho biết, việc áp dụng một bộ sách giáo khoa sẽ thống nhất sẽ góp phần bảo đảm cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng giữa các vùng miền; kiến thức được xây dựng xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 giúp giảm rủi ro đứt gãy khi học sinh chuyển trường - nhất là ở vùng khó khăn, gia đình lao động di cư.
Sinh viên sẽ được miễn học phí môn Giáo dục quốc phòng – an ninh
Một trong những điểm nhấn của Nghị quyết về các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển giáo dục – đào tạo vừa được Quốc hội thông qua là việc miễn học phí và giáo trình đối với môn Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên.
Nhà nước sẽ bảo đảm nguồn lực để triển khai theo lộ trình bắt đầu từ ngày 1/1/2026.
Chương trình Giáo dục quốc phòng – an ninh, quy định tại Thông tư 05 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, gồm 4 học phần với tổng thời lượng 165 tiết.
Hiện mỗi cơ sở đào tạo thu mức phí khác nhau, dao động từ 3 đến 8 triệu đồng, thậm chí có trường thu tới hơn 20 triệu đồng cho học phần này.
