Theo đó, Nghị định đã điều chỉnh mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình.
Trong đó, mức phạt đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng được nâng lên tối đa 10 triệu đồng, áp dụng từ ngày nghị định có hiệu lực.
Cụ thể, theo Điều 62 Nghị định 109/2026 quy định phạt tiền từ 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
- Đang có vợ hoặc đang có chồng mà kết hôn với người khác, chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà kết hôn với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
- Đang có vợ hoặc đang có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác; chưa có vợ hoặc chưa có chồng mà chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có chồng hoặc đang có vợ;
- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
- Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn.
Phạt tiền từ 10-20 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ hoặc giữa những người có họ trong phạm vi ba đời;
- Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi;
- Cưỡng ép kết hôn hoặc lừa dối kết hôn; cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn;
- Lợi dụng việc kết hôn để xuất cảnh, nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài; hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích xây dựng gia đình;
- Lợi dụng việc ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm đối với các trường hợp lợi dụng việc kết hôn hoặc ly hôn.
So với quy định hiện tại Điều 59 Nghị định 82/2020, mức xử phạt đối với hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng đã được điều chỉnh tăng đáng kể.
Trao đổi trên báo Dân trí, luật sư Trần Duy Huy (Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai) nhận định việc tăng mức phạt là động thái tích cực, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Theo ông, mức phạt 3-5 triệu đồng trước đây không còn đủ sức răn đe đối với các hành vi xâm phạm trực tiếp đến hạnh phúc gia đình. Việc nâng mức phạt lên 10 triệu đồng thể hiện sự quyết liệt của cơ quan quản lý Nhà nước trong việc bảo vệ tính tôn nghiêm của chế độ hôn nhân một vợ, một chồng, đồng thời giữ gìn các giá trị đạo đức cốt lõi của xã hội.
Bên cạnh đó, luật sư cũng nhấn mạnh mức 10 triệu đồng chỉ là chế tài hành chính. Trong trường hợp hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, như làm đổ vỡ hôn nhân hoặc dẫn đến những hệ lụy đặc biệt nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 182 Bộ luật Hình sự, với khung hình phạt lên đến 3 năm tù.
Phân tích sâu hơn về tác động xã hội, luật sư Huy cho rằng việc tăng mức xử phạt không chỉ mang tính răn đe mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật hình sự phát sinh từ mâu thuẫn gia đình. Quy định này được ví như một “van xả áp lực” tâm lý, giúp người bị xâm phạm quyền lợi cảm thấy được pháp luật bảo vệ, từ đó hạn chế các hành vi tiêu cực như đánh ghen hoặc giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực.
Theo ông Huy, quy định mới vừa siết chặt kỷ cương trong chế độ hôn nhân một vợ, một chồng, vừa góp phần kiềm chế, kéo giảm các loại tội phạm phát sinh từ những mâu thuẫn tình cảm trong xã hội.
Ảnh minh họa
