Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Nghị định này có hiệu lực vào ngày 1-1-2026 và thay thế Nghị định 166/2013/NĐ-CP.
Khấu trừ lương
Theo báo Pháp luật TP.HCM, đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế là cá nhân, tổ chức Việt Nam; cá nhân, tổ chức nước ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam mà không tự nguyện chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt vi phạm hành chính, …
Các biện pháp cưỡng chế gồm khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập; khấu trừ tiền từ tài khoản; buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Ngoài ra, còn có biện pháp kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá, thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản.
Đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập là cán bộ, công chức, viên chức, công an nhân dân,…cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, đơn vị, tổ chức hoặc có thu nhập theo mùa vụ ngắn hạn do hộ gia đình, hộ kinh doanh, người sử dụng lao động thuê. Người đang được hưởng chế độ hưu trí theo quy định của pháp luật bảo hiểm xã hội cũng thuộc đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế này.
Mức khấu trừ đối với tiền lương, lương hưu mỗi lần không quá 30% tổng số tiền lương, lương hưu thực trả hằng tháng được hưởng sau khi trích nộp các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, …
Đối với những khoản thu nhập khác, tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 50% tổng số thu nhập hằng tháng, nhưng phải đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu của người đó và người được nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
Trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày đến kỳ lĩnh tiền lương hoặc thu nhập gần nhất, cơ quan, đơn vị, người sử dụng lao động đang quản lý tiền lương, lương hưu hoặc thu nhập của cá nhân bị cưỡng chế có trách nhiệm khấu trừ một phần lương, lương hưu hoặc thu nhập. Số tiền đã khấu trừ sẽ được chuyển đến tài khoản tại Kho bạc Nhà nước theo nội dung ghi trong quyết định cưỡng chế, đồng thời thông báo cho cá nhân bị cưỡng chế và người ra quyết định cưỡng chế biết.
Ảnh minh họa
Phong tảo tài khoản, kê biên tài sản
Điều 15 Nghị định 296/2025/NĐ-CP nêu rõ: cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt mà có mở tài khoản tại tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam thì có thể bị cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản.
Theo Điều 16, Nghị định 296/2025/NĐ-CP trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận yêu cầu, cá nhân, tổ chức phải cung cấp thông tin tài khoản. Trường hợp không cung cấp, cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu trực tiếp ngân hàng cung cấp thông tin trong thời hạn luật định.
Sau khi xác minh, Điều 17 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định trong 5 ngày làm việc, người có thẩm quyền ra quyết định khấu trừ tiền từ tài khoản, đồng thời yêu cầu phong tỏa số tiền tương ứng.
Điều 18 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của ngân hàng: trong vòng 1 ngày làm việc kể từ khi nhận quyết định cưỡng chế, phải phong tỏa số tiền tương ứng; sau 5 ngày kể từ khi thông báo cho người bị cưỡng chế, phải trích chuyển vào ngân sách nhà nước. Việc không thực hiện có thể bị xem là hành vi không chấp hành yêu cầu của người thi hành công vụ.
Trường hợp các biện pháp trên không đủ bảo đảm thi hành, pháp luật còn cho phép kê biên tài sản để bán đấu giá.
Tuy nhiên, Điều 20, Nghị định 296/2025/NĐ-CP khẳng định nguyên tắc: chỉ kê biên tài sản tương ứng với số tiền phải thi hành và chi phí cưỡng chế. Nếu tài sản không thể chia nhỏ, có thể kê biên tài sản có giá trị lớn hơn.
Điều 21 Nghị định 296/2025/NĐ-CP quy định nhiều loại tài sản không được kê biên, như: nhà ở duy nhất có diện tích tối thiểu theo luật cư trú; thuốc chữa bệnh, lương thực thiết yếu; công cụ lao động cần thiết; đồ thờ cúng; huân chương, bằng khen; vật dụng của người khuyết tật; tài sản đang cầm cố, thế chấp hợp pháp…
Đặc biệt, việc kê biên chỉ được thực hiện ban ngày (từ 8h đến 17h), không tiến hành vào ngày nghỉ, lễ, Tết, thông tin trên báo Dân Viêt.
