Ngày trước, biển là kế sinh nhai của bao thế hệ
Có một thời, muốn hình dung cuộc sống ở Phú Quốc, người ta chỉ cần nhìn ra biển.
Biển cho cá, cho tôm, cho những chuyến tàu đưa người dân ra khơi rồi trở về với khoang đầy sản vật. Với nhiều gia đình trên đảo, đó không đơn thuần là một nghề. Đó là kế sinh nhai được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Nhưng nếu trở lại Phú Quốc hôm nay, bức tranh ấy đã khác rất nhiều.
Trên hòn đảo rộng khoảng 575 km², những công trường lớn đang nối tiếp nhau xuất hiện. Đường sá được mở rộng, những khu nghỉ dưỡng, khách sạn, đô thị mới mọc lên, sân bay được mở rộng, một tuyến tàu điện đô thị đang được đầu tư.
Phú Quốc hiện có khoảng 157.600 người. Đặc khu này đang có 330 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 504.621 tỷ đồng, trong đó có sự hiện diện của những tập đoàn lớn như Vingroup, Sun Group, CEO Group, BIM Group, Tân Á Đại Thành... Các dự án trải rộng từ nghỉ dưỡng, đô thị, thương mại - dịch vụ đến hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
Du lịch, dịch vụ hiện đóng góp khoảng 70% cơ cấu giá trị sản xuất và tạo việc làm cho khoảng 70% dân cư trên đảo. Năm 2025, Phú Quốc đón gần 8,3 triệu lượt khách, trong đó hơn 1,8 triệu khách quốc tế.
Và trước thềm APEC 2027, tốc độ thay đổi càng được đẩy nhanh.
Phú Quốc đang triển khai 21 dự án hạ tầng trọng điểm với tổng vốn hơn 137.000 tỷ đồng. Trong đó có những công trình có quy mô chưa từng có trên đảo như mở rộng sân bay quốc tế, Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, tuyến tàu điện LRT dài khoảng 18 km, các tuyến đường kết nối mới...
Góc nhìn toàn cảnh từ trên cao cho thấy quy mô đồ sộ của tổ hợp APEC 2027 bên bờ biển Phú Quốc, nổi bật là Trung tâm Hội nghị và Triển lãm với phần mái lượn sóng đang hình thành.
Riêng Sun Group cho biết tổng mức đầu tư thêm vào hệ sinh thái lưu trú tại Phú Quốc lên tới gần 91.600 tỷ đồng, với khoảng 17.400 buồng phòng được kiến tạo, một phần hướng tới phục vụ APEC 2027 nhưng cũng nhằm tạo nền tảng lưu trú cho sự phát triển dài hạn của đảo.
Những con số ấy kể về một Phú Quốc đang chuyển mình ở quy mô rất lớn.
Nhưng phía sau những con số hàng chục nghìn, hàng trăm nghìn tỷ đồng ấy là một thay đổi gần gũi hơn rất nhiều
Có những thay đổi của một vùng đất không chỉ nằm ở những con đường mới hay những công trình đang mọc lên, mà còn hiện ra trong cách người dân kiếm sống, thời gian họ được ở bên gia đình và những lựa chọn họ có cho cuộc sống của mình.
Ở Phú Quốc, sự thay đổi ấy đang hiện rõ từ chính những người dân trên đảo.
Những lựa chọn mới trên chính quê hương mình
Anh Hưng, sinh năm 1986, lớn lên ở Phú Quốc, vẫn nhớ những năm tháng hòn đảo còn rất khác hiện tại. Khi anh còn nhỏ, nhiều nơi chưa có điện lưới, buổi tối người dân vẫn sống dưới ánh đèn dầu. Đường sá thưa thớt, dân cư không đông và công việc cũng chưa có nhiều lựa chọn.
Với không ít gia đình, biển khi ấy là kế sinh nhai.
Anh Hưng từng đi biển nhiều năm. Có chuyến kéo dài một tháng, thậm chí hai, ba tháng. Những hôm mưa gió vẫn phải làm, đang ngủ nghe gọi là phải thức dậy. Sóng lớn, trời lạnh, công việc vẫn tiếp tục bởi đã ra khơi thì không dễ dàng quay về.
“Đi biển cực lắm”, anh Hưng nhớ lại.
Cái cực ấy không chỉ nằm ở sức lao động. Người đi biển còn phụ thuộc vào chuyến tàu, thời tiết và người chủ. Khi được gọi đi, họ phải lên đường; muốn nghỉ cũng không phải lúc nào có thể tự quyết định.
Trần Quốc Tứ, sinh năm 1996 và lớn lên ở Phú Quốc, nhìn thấy sự khác biệt ấy qua chính những người xung quanh. Theo Tứ, thời cha ông, thị trường lao động trên đảo chưa phát triển, nên nhiều người bám biển bởi đó là công việc họ có thể làm.
“Cái việc bám biển là việc bắt buộc phải làm, không có việc nào khác nữa. Tuy nhiên tới thời tụi em thì có nhiều lựa chọn hơn”, Tứ nói.
Sự thay đổi bắt đầu từ những lựa chọn ấy. Người dân không nhất thiết phải rời đảo để tìm việc. Những người từng sống nhờ biển bắt đầu có thể tìm một công việc khác ngay trên bờ.
Sau nhiều năm đi biển, anh Hưng quyết định chuyển nghề. Anh bắt đầu chạy taxi và đã gắn bó với công việc này hơn một thập kỷ.
Công việc mới mang lại cho anh điều mà những chuyến biển dài ngày khó có được: sự chủ động. Anh có thể tự quyết định lúc nào chạy, lúc nào nghỉ. Thu nhập hiện tại khoảng 17 triệu đồng mỗi tháng và vào mùa cao điểm du lịch có thể cao hơn 25 triệu đồng.
Nhưng điều khiến anh thấy cuộc sống nhẹ hơn không chỉ là tiền.
“Giờ mình chủ động được công việc, muốn chạy lúc nào thì chạy, nghỉ lúc nào thì nghỉ. Quan trọng là hết ngày lại được về nhà”, anh Hưng nói.
Nếu trước đây mỗi chuyến biển có thể kéo dài hàng tuần, hàng tháng thì nay, sau một ngày làm việc, anh có thể trở về nhà.
Ở khu dân cư nơi Tứ sinh sống, những người từng đi biển cũng đang có những lựa chọn tương tự. Có người chuyển sang xây dựng, người làm du lịch, người trở thành bảo vệ. Những người hàng xóm từng theo tàu ra biển nay có người làm một ca khoảng 10 tiếng rồi trở về nhà.
Với những người từng quen cảnh lênh đênh ngoài khơi, một công việc trên bờ có thể không hào nhoáng, nhưng đổi lại là sự ổn định và những buổi tối được ở bên gia đình.
Một người từng xa nhà cả tuần, thậm chí cả tháng, giờ hết ca có thể về nhà. Người vợ không phải thấp thỏm mỗi khi biển nổi sóng, còn những đứa trẻ có thể nhìn thấy cha mình thường xuyên hơn.
Đó là giá trị của một công việc tưởng như rất bình thường: được chủ động với thời gian và cuộc sống của mình.
Phú Quốc hôm nay có thêm nhiều công việc mà vài chục năm trước người dân khó hình dung. Du lịch phát triển kéo theo khách sạn, nhà hàng, vận tải, dịch vụ; những công trình mới cũng cần nhân lực xây dựng, bảo vệ, cây xanh và vận hành.
Cùng với đó, một thị trường lao động rộng hơn đang hình thành ngay trên đảo.
Sau những năm học đại học ở Cần Thơ, Tứ từng đứng trước lựa chọn ở lại thành phố tìm việc hay trở về Phú Quốc. Cuối cùng, năm 2020, anh chọn về quê để được gần bố mẹ. Với Tứ, đó không phải là một quyết định để “đổi đời”, bởi anh chưa từng nghĩ phải rời Phú Quốc mới có thể tìm thấy một tương lai tốt hơn. Khi quê hương ngày càng có thêm cơ hội việc làm, trở về cũng trở thành một lựa chọn tự nhiên với anh.
Từ Bắc đảo xuống Nam đảo, sự thay đổi ngày càng rõ. Những công trình không chỉ cần nhân lực trong quá trình xây dựng, mà khi đi vào hoạt động còn cần người vận hành, phục vụ và duy trì. Với những người từng chỉ biết đến rẫy và biển, đó là những công việc mới ngay trên quê hương.
Không chỉ người địa phương, ngày càng nhiều lao động từ các tỉnh, thành khác cũng tìm đến đảo để làm việc. Người làm xây dựng, người vào ngành du lịch, dịch vụ; có người ban đầu chỉ định ở lại một thời gian rồi gắn bó lâu dài.
APEC 2027 đang đến gần cũng tạo thêm động lực cho thị trường lao động trên đảo. Những công trình phục vụ sự kiện được đẩy nhanh, kéo theo nhu cầu nhân lực trong cả quá trình xây dựng và vận hành sau này.
Nhưng APEC không phải điểm bắt đầu của câu chuyện. Sự thay đổi đã diễn ra từ trước, khi du lịch, dịch vụ và kinh tế trên đảo từng bước mở ra thêm những cách mưu sinh mới.
Biển Phú Quốc vẫn ở đó. Những con tàu vẫn ra khơi, những người làm nghề biển vẫn tiếp tục công việc đã gắn bó với hòn đảo qua bao thế hệ. Nhưng bên cạnh biển, ngày càng có nhiều con đường khác để người dân lựa chọn.
Có một thời, biển là kế sinh nhai gần như duy nhất của bao thế hệ người Phú Quốc. Một người đàn ông có thể lớn lên bằng nghề của cha, rồi truyền nghề ấy lại cho con mình. Nhưng cùng với sự phát triển của hòn đảo, cuộc sống đang mở ra thêm những lựa chọn khác.
Anh Hưng, người từng lớn lên dưới ánh đèn dầu, giờ vẫn chạy taxi trên chính hòn đảo nơi mình sinh ra. Những người hàng xóm từng theo tàu ra biển nay hết ca lại trở về nhà. Tứ, sau những năm học xa quê, cũng chọn trở lại.
Phú Quốc đang thay đổi từ những điều như thế.
Không chỉ từ những công trình đang mọc lên trên đảo, mà từ những con người từng sống nhờ biển nay có thể tìm được một công việc khác.
Không chỉ từ những khoản đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, mà từ những buổi tối một người cha có thể trở về nhà.
Và không chỉ từ việc người ta đến Phú Quốc để du lịch, đầu tư hay làm việc, mà còn từ một điều giản dị hơn: người sinh ra ở đây có thể ở lại, làm việc và nhìn thấy tương lai của mình ngay trên quê hương.
Ngày trước, biển là kế sinh nhai của bao thế hệ.
Hôm nay, biển vẫn nuôi sống một phần Phú Quốc. Nhưng trên hòn đảo đang chuyển mình từng ngày ấy, người dân đã có thêm nhiều con đường để đi.
Và có lẽ, đó mới là thay đổi sâu sắc nhất của Phú Quốc.
BÀI, ẢNH: NHƯ HOÀN
