Dư luận Trung Quốc đang xôn xao trước một chính sách y tế mới tại Bắc Kinh, khi nhà chức trách cho phép người đã nghỉ hưu được hoàn trả chi phí khám thai - động thái bị cư dân mạng chế giễu là “điên cuồng” và cho thấy nỗ lực ngày càng tuyệt vọng nhằm kéo lại tỷ lệ sinh đang lao dốc.
Theo thông báo của Cục Quản lý An ninh Y tế Quốc gia, kể từ ngày 1/1/2026, Bắc Kinh chính thức cho phép hoàn trả chi phí khám thai không chỉ cho lao động tự do tham gia bảo hiểm xã hội mà còn cho cả người đã nghỉ hưu. Cùng với đó, mức hoàn trả tối đa cho mỗi người được nâng mạnh từ 3.000 nhân dân tệ (khoảng 430 USD - 11,2 triệu đồng) lên 10.000 nhân dân tệ (1.430 USD - khoảng 37,5 triệu đồng). Chính sách mới cũng cho phép nhân viên nam được hoàn trả chi phí khám thai cho vợ hoặc chồng đang thất nghiệp.
Ngay sau khi được công bố, chủ đề “người về hưu ở Bắc Kinh có thể được hoàn trả chi phí khám thai” đã lọt top xu hướng trên mạng xã hội Trung Quốc đại lục vào ngày 12/1, thu hút khoảng 7 triệu lượt xem. Nhưng thay vì được đón nhận, chính sách này lại trở thành đối tượng châm biếm. “Họ thật sự nghĩ rằng người đã nghỉ hưu vẫn có thể sinh con sao?” - một bình luận lan truyền rộng rãi trên mạng.
Trước năm 2025, tuổi nghỉ hưu ở Trung Quốc là 60 đối với nam giới, 55 đối với nữ làm công việc văn phòng và 50 đối với nữ lao động phổ thông. Từ ngày 1/1/2025, nước này bắt đầu lộ trình nâng dần tuổi nghỉ hưu: nam lên 63, nữ lên 58 và 55 theo từng nhóm. Trong khi đó, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em Trung Quốc năm 2011 cho thấy tuổi mãn kinh trung bình của phụ nữ là 48,72 – con số khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính thực tế của chính sách mới.
Không ít ý kiến cho rằng đây chỉ là một dấu hiệu nữa cho thấy chính phủ Trung Quốc đang “nóng ruột” trước bài toán dân số. Năm vừa qua, tỷ lệ sinh của nước này đạt 6,77 trên 1.000 người, tăng 0,38 so với năm trước – lần phục hồi đầu tiên sau bảy năm liên tiếp sụt giảm. Một số chuyên gia cho rằng sự tăng nhẹ này có thể liên quan đến năm Giáp Thìn, vốn được xem là năm “con rồng” may mắn để sinh con, hơn là nhờ hiệu quả chính sách.
Sau khi chấm dứt chính sách một con kéo dài 35 năm vào năm 2015, Trung Quốc cho phép mỗi gia đình sinh tối đa ba con từ năm 2021. Năm ngoái, nước này còn công bố trợ cấp chăm sóc trẻ em 3.600 nhân dân tệ (520 USD) cho mỗi trẻ dưới ba tuổi. Tuy nhiên, các biện pháp hành chính ngày càng dày đặc lại khiến dư luận thêm lo ngại. Một số ủy ban khu phố - cấp chính quyền cơ sở thấp nhất bị tố thường xuyên hỏi phụ nữ về chu kỳ kinh nguyệt. “Hôm nay yêu cầu báo ngày hành kinh, ngày mai có lẽ sẽ là báo ngày quan hệ tình dục,” một cư dân mạng mỉa mai.
Cùng lúc đó, từ ngày 1/1/2026, Trung Quốc bắt đầu áp thuế giá trị gia tăng 13% đối với bao cao su và các biện pháp tránh thai, chấm dứt tình trạng miễn thuế kéo dài 32 năm. Động thái này càng làm dấy lên chỉ trích rằng chính quyền đang “vắt kiệt mọi cách” để thúc đẩy sinh nở, bất chấp những hệ lụy tiềm ẩn, bao gồm nguy cơ gia tăng các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
“Có cảm giác họ đang phát cuồng vì tỷ lệ sinh,” một bình luận khác viết. Một người khác chua chát nói: “Khi người về hưu ở nơi khác chăm cháu, thì người về hưu ở Bắc Kinh có thể… chăm con của chính mình.”
Dẫu vậy, cũng có ý kiến cho rằng chính sách không hoàn toàn vô lý, bởi thực tế vẫn tồn tại những trường hợp phụ nữ ngoài 50 tuổi mang thai. Song trong mắt phần đông dư luận, việc hoàn trả chi phí khám thai cho người đã nghỉ hưu vẫn mang dáng dấp của một giải pháp mang tính biểu tượng nhiều hơn thực chất - một lát cắt cho thấy áp lực dân số đang đè nặng lên các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đến mức nào.
Ứng Hà Chi
Theo SCMP
