Tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 21/4 đưa tin, tập đoàn đường sắt khổng lồ CRRC của Trung Quốc đã bị buộc phải rút khỏi hợp đồng tàu điện ngầm Lisbon, nhường chỗ cho một công ty Ba Lan, sau khi cuộc điều tra của Ủy ban châu Âu (EC) phát hiện ra rằng các khoản trợ cấp nước ngoài đã cho phép CRRC chào giá thấp hơn các đối thủ.
“Cuộc điều tra chuyên sâu đã xác nhận những phát hiện sơ bộ này, cho thấy rằng các khoản trợ cấp nói trên thực sự đã mang lại cho liên danh này lợi thế cạnh tranh không công bằng, gây thiệt hại cho các nhà thầu khác tham gia đấu thầu và tính toàn vẹn của thị trường nội bộ EU”, EC cho biết trong một tuyên bố vào ngày 21/4.
Liên danh do Mota-Engil dẫn đầu - nhà thầu đưa ra mức giá thấp nhất là 598,8 triệu euro cho dự án xây dựng và bảo trì tuyến đường tàu điện ngầm mới Violet Line ở thủ đô Bồ Đào Nha - đề xuất thay thế CRRC bằng nhà sản xuất toa tàu điện ngầm PESA của Ba Lan. EC đánh giá thay đổi này là đủ để giải quyết lo ngại về cạnh tranh không công bằng.
Phòng Thương mại Trung Quốc tại EU (CCCEU) bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ và quan ngại sâu sắc đối với quyết định này, cho rằng EU đã không đưa ra lý do thỏa đáng tại sao một nhà thầu phụ nắm giữ chưa đến 10% giá trị hợp đồng lại bị coi là nhân tố quan trọng để cần đến biện pháp khắc phục.
CRRC tham gia vào liên danh với tư cách là nhà thầu phụ cung cấp toa tàu điện ngầm cho dự án – một vai trò ước tính trị giá khoảng 50 triệu euro, chỉ là một phần nhỏ trong tổng giá trị gói thầu, theo CCCEU.
CRRC chi nhánh Bồ Đào Nha vẫn chưa phản hồi đề nghị bình luận của SCMP.
Theo SCMP, quá trình đấu thầu được khởi động bởi Lisbon Metro vào tháng 4.2025, và Brussels đã tiến hành cuộc điều tra chuyên sâu theo Quy định về Trợ cấp Nước ngoài (FSR) đối với sự tham gia của CRRC chi nhánh Bồ Đào Nha vào tháng 11 năm ngoái.
Sau khi CRRC chi nhánh Bồ Đào Nha rút khỏi cuộc đấu thầu và cho biết rằng họ “không thể thu thập hoặc chia sẻ” thông tin về các công ty khác trong tập đoàn CRRC, EC đã quyết định tiếp tục cuộc điều tra, theo một quan chức EU giấu tên.
Nguồn tin cho biết, Brussels cũng lo ngại rằng công ty này sẽ tái tham gia đấu thầu “bằng cửa sau”, vì Mota-Engil vẫn giữ nguyên giá cả và các thỏa thuận kỹ thuật tương tự như những gì CRRC đã đưa ra trong hồ sơ dự thầu của mình.
Theo SCMP, quyết định trên là điểm nóng mới nhất giữa Bắc Kinh và Brussels về FSR. Bộ Thương mại Trung Quốc hồi tháng 12 năm ngoái đã cực lực phản đối các cuộc điều tra của EU về việc áp dụng cơ chế giám sát FSR đối với các công ty Trung Quốc, lấy CRRC và Nuctech làm ví dụ. Bộ này gọi các hành động đó là “nghiêm trọng, rõ ràng là nhắm mục tiêu và có ý đồ phân biệt đối xử” và tuyên bố sẽ sử dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi của mình.
Tuần trước, nhà sản xuất máy quét an ninh sân bay Nuctech của Trung Quốc đã khởi kiện EC về việc áp dụng cơ chế giám sát FSR đối với công ty này vào năm 2024.
Trong một vụ kiện trước đó đã bị Tòa sơ thẩm châu Âu tại Luxembourg bác bỏ, Nuctech tuyên bố rằng họ không thể tuân thủ yêu cầu của EC về việc giao nộp một lượng lớn thông tin vì điều đó sẽ vi phạm luật về luồng dữ liệu và bí mật nhà nước ở Trung Quốc.
Duy Nguyễn
Theo SCMP
