Vào năm 1973, công ty thực phẩm Nhật Bản Calbee đã khơi mào một xu hướng độc đáo khi đính kèm các thẻ cầu thủ bóng chày miễn phí vào những gói khoai tây chiên. Đây vốn là hành động bắt chước sự thành công trên thị trường thuốc lá.
Bốn năm sau, Lotte cũng tham gia với nhãn dán Bikkuriman đi kèm bánh xốp sô-cô-la, tạo ra thế giới giả tưởng lan rộng vào anime và manga. Cả Calbee và Lotte đã thiết lập khuôn mẫu vững chắc để các món đồ sưu tầm của trẻ em trở thành đối tượng khao khát và hoài niệm.
Hiện nay, những nhãn dán Super Zeus từ thập niên 1980 vẫn đang được mua bán với mức giá lên tới hàng ngàn đô la.
Satoshi Tajiri, sinh năm 1965, đã lớn lên ngay trong bối cảnh văn hóa đó. Lấy cảm hứng từ ký ức tuổi thơ đi bắt côn trùng, ông đã sáng tạo ra thương hiệu Pokemon. Ban đầu, nó ra mắt dưới dạng trò chơi dành cho hệ máy Nintendo Game Boy vào năm 1996 với tên gọi Pocket Monsters Red và Green, theo sau là trò chơi thẻ bài giao dịch.
Bộ phim anime năm 1997 với nhân vật chính Satoshi cùng sự nổi lên của biểu tượng Pikachu đã đưa tên tuổi này vươn xa. Nhằm tiến ra toàn cầu, trò chơi đổi tên thành Pokemon vào năm 1998, kèm theo việc Anh hóa tên các nhân vật như Ash hay Meowth.
Bất chấp suy thoái vào đầu thập niên 2010 trước đối thủ như Yu-Gi-Oh! hay Yo-Kai Watch, Pokemon đã hồi sinh mạnh mẽ thông qua nền tảng kỹ thuật số. Sự xuất hiện của Pokemon GO vào năm 2016 do Niantic hợp tác cùng Nintendo và The Pokemon Company phát triển, đã thu hút hơn 500 triệu lượt tải xuống.
Nó khiến người chơi khắp nơi, từ Đài Loan đến Úc, say mê săn lùng quái vật như Kangaskhan. Sự ra đời của Pokemon TCG Pocket vào năm 2024 tiếp tục số hóa trải nghiệm chơi bài, nhưng chính thế giới vật lý mới là nơi chứng kiến sự bùng nổ thực sự.
Bên cạnh những nền tảng kỹ thuật số, có một yếu tố khác khó dự đoán hơn nhưng lại thúc đẩy vô cùng mạnh mẽ giá trị của các tấm thẻ Pokemon: những đợt phong tỏa do COVID. Khi bắt buộc phải dành nhiều thời gian ở nhà, mọi người bắt đầu lục lọi và đào lại những cuốn sổ lưu trữ cũ kỹ bám bụi.
Họ bất ngờ khám phá lại những tấm thẻ thời thơ ấu và kinh ngạc nhận ra món đồ chơi ngày xưa nay lại ẩn chứa giá trị kinh tế vô cùng cao trên thị trường. Việc bắt đầu giao dịch trên không gian mạng để kiếm tiền đã trực tiếp dẫn đến một sự khao khát hoàn toàn mới đối với các tấm thẻ cực kỳ hiếm.
Ví dụ điển hình nhất cho sự tăng giá trị điên rồ này là tấm thẻ Pikachu Illustrator. Đây là báu vật được phân phát với số lượng hạn chế vào năm 1998 như phần thưởng cho những người chiến thắng cuộc thi minh họa. Tấm thẻ vinh dự sở hữu hình ảnh do nghệ sĩ Atsuko Nishida, nhà thiết kế ban đầu của Pikachu, phác họa.
Với vỏn vẹn 39 bản sao được biết là còn tồn tại, các nhà sưu tập gọi nó là chén thánh của thẻ Pokemon. Khao khát đó lên đến đỉnh điểm vào đầu năm nay, khi người có sức ảnh hưởng Logan Paul đã bán tấm thẻ Pikachu Illustrator của mình với giá 16.492 triệu đô la Mỹ, thiết lập kỷ lục đắt nhất từng được bán ra trong lịch sử.
Tiềm năng sinh lời khổng lồ chưa từng có này đã dẫn đến một hệ lụy vô cùng đen tối: sự gia tăng đột biến của các loại hình tội phạm liên quan trực tiếp đến thẻ Pokemon. Những tấm thẻ này hiện đang được thèm muốn đến mức độ chúng trở thành động lực chính thúc đẩy mạng lưới tội phạm quốc tế.
Với đặc thù kích thước vô cùng nhỏ gọn, chúng cực kỳ dễ mang theo bên người, dễ dàng giấu giếm và thuận tiện di chuyển trót lọt qua các đường biên giới. Giờ đây, chúng thực sự đã trở thành mục tiêu săn lùng gắt gao của giới đạo chích, buộc phải bị cấm hoàn toàn ở các trường học, và đồng thời bị khóa chặt cẩn thận phía sau những chiếc tủ kính kiên cố trong các cửa hàng.
Chúng ta đã chứng kiến một làn sóng trộm đột nhập liên tục nhắm vào các cửa hàng sở thích trên thế giới, bao gồm Úc, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Nhiều người hâm mộ hiện nay rơi vào hoàn cảnh không thể mua nổi thẻ do bong bóng kinh tế liên quan đến thú chơi này.
Dẫu vậy, nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức cao; minh chứng là khoảng 10.2 tỷ thẻ được in ấn từ năm 2024 đến năm 2025. Thẻ Pokemon là vật thể hữu hình hiếm hoi đóng vai trò như một cầu nối kỳ diệu, kết nối thế giới kỹ thuật số với hiện thực vật lý, ký ức quá khứ với hiện tại, và văn hóa Nhật Bản với toàn thế giới. Chúng không đơn thuần là đồ sưu tầm vô tri; chúng đã thực sự tiến hóa thành một loại tiền tệ văn hóa mang đầy sức mạnh. Nhưng thật không may, loại tiền tệ văn hóa đắt giá đó lại là một thứ hoàn toàn có thể bị đánh cắp.
Tham khảo: Theconversation
Đức Khương
