UBND TP.HCM vừa ban hành Quyết định 49/2026/QĐ-UBND về Quy chế tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trên địa bàn TP.HCM. Quyết định trên có hiệu lực từ ngày 1/8/2026.
Nguyên tắc tổ chức, hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư
Theo Quyết định số 49 của UBND TP.HCM, 5 nguyên tắc tổ chức, hoạt động của khu phố, ấp, thôn và khu dân cư được xác định:
Tổ chức của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư phải bảo đảm tinh gọn, hợp lý; hoạt động hiệu quả; phù hợp với quy mô dân cư, đặc điểm địa bàn và yêu cầu quản lý của chính quyền địa phương cấp xã.
Bảo đảm và đề cao tính tự quản của cộng đồng dân cư; phát huy quyền làm chủ trực tiếp của Nhân dân trong tổ chức đời sống cộng đồng, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương.
Hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư; bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; phân định rõ nhiệm vụ tự quản của cộng đồng dân cư với nhiệm vụ hỗ trợ hoạt động quản lý nhà nước của chính quyền địa phương cấp xã.
Hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư phải bảo đảm đặt dưới sự lãnh đạo của Chi bộ, phối hợp chặt chẽ giữa Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư với Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban công tác Mặt trận khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và các tổ chức tự quản trên địa bàn; phát huy vai trò của Nhân dân trong bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ môi trường, xây dựng đời sống văn hóa và phát triển cộng đồng dân cư.
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức và hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư, tạo thuận lợi cho Nhân dân trong tiếp cận thông tin, tham gia các hoạt động cộng đồng và phối hợp với chính quyền địa phương cấp xã trong các hoạt động tại địa bàn.
Được rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ tối đa 6 tháng
Quyết định số 49 bổ sung trường hợp UBND cấp xã được quyết định việc rút ngắn hoặc kéo dài nhiệm kỳ hoạt động của trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, nhưng không quá 6 tháng, khi cần bảo đảm thống nhất với thời điểm tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư hoặc do tình huống bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh không thể tổ chức bầu cử đúng thời hạn.
Trường hợp phải rút ngắn hoặc kéo dài quá 6 tháng thì UBND cấp xã báo cáo UBND thành phố xem xét, quyết định.
Theo quy định cũ, khi thành lập khu phố, ấp mới hoặc khuyết trưởng khu phố, ấp thì UBND cấp xã sẽ thống nhất với Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp quyết định cử trưởng khu phố, ấp lâm thời để điều hành hoạt động của khu phố, ấp (tối đa 6 tháng) cho đến khi bầu được trưởng khu phố, ấp, thông tin trên báo Dân Trí.
Phường Xuân Hòa, TP.HCM ra mắt nhân sự các khu phố mới, hoạt động từ ngày 1/7. Ảnh: UBND phường Xuân Hòa/Thanh Niên
Quy trình cho thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư
Việc cho thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được quyết định tại cuộc họp của cộng đồng dân cư đối với các trường hợp:
a) Người xin thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư vì lý do sức khỏe, do hoàn cảnh gia đình hoặc vì lý do khác theo nguyện vọng cá nhân có đơn gửi Ủy ban nhân dân cấp xã nêu rõ lý do xin thôi;
b) Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã xem xét cho thôi trong trường hợp Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư không còn được Nhân dân tín nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm quyền làm chủ của Nhân dân, tham nhũng, lãng phí, không phục tùng sự chỉ đạo điều hành của Ủy ban nhân dân cấp xã, các quy định của cấp trên, vi phạm pháp luật nhưng chưa đến mức độ bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc khi có ít nhất 50% đại diện hộ gia đình trong khu phố, ấp, thôn, khu dân cư kiến nghị.
Trình tự tổ chức việc cho thôi giữ chức danh Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư:
a) Người xin thôi phải có đơn, trong đó nêu rõ lý do của việc xin thôi chức danh Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư gửi Ủy ban nhân dân cấp xã;
b) Việc cho thôi Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được thực hiện tại hội nghị của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chủ trì hội nghị cho thôi Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Trường hợp Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư đồng thời là Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư thì Ủy ban nhân dân cấp xã triệu tập và chủ trì cuộc họp sau khi thống nhất với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp; Hội nghị cho thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư được tiến hành khi có trên 50% đại diện hộ gia đình trong khu phố, ấp, thôn, khu dân cư tham dự.
c) Trình tự hội nghị cho thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư:
- Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chủ trì hội nghị, nêu lý do, yêu cầu của hội nghị.
- Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trình bày lý do của việc xin thôi; trường hợp người xin thôi không đến tham dự được thì phải báo rõ lý do với Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Trong trường hợp này, người chủ trì đọc đơn xin thôi.
- Hội nghị thảo luận, đánh giá quá trình hoạt động của Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư; hội nghị tiến hành biểu quyết. Việc biểu quyết được thực hiện bằng hình thức giơ tay.
- Trường hợp có trên 50% đại diện hộ gia đình trong toàn khu phố, ấp, thôn, khu dân cư tham dự đồng ý việc cho thôi Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư thì Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu phố, ấp, thôn, khu dân cư báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã xem xét, cho thôi.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được kết quả đã được cộng đồng dân cư biểu quyết thông qua, Ủy ban nhân dân cấp xã phải xem xét, ra quyết định công nhận kết quả cho thôi chức danh Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư và quyết định cử Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư lâm thời để điều hành hoạt động của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Trường hợp Ủy ban nhân dân cấp xã không ban hành quyết định công nhận kết quả cho thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư thì phải trả lời bằng văn bản và nêu lý do.
Việc bầu Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư mới phải được tiến hành trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định công nhận kết quả cho thôi làm Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư.
Tiêu chuẩn khu phố, ấp, thôn, khu dân cư
Tiêu chuẩn của khu phố, ấp, thôn, khu dân cư thực hiện theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 10 Nghị định số 185/2026.
Cụ thể, tại TP.HCM, quy mô số hộ gia đình của thôn (ấp) là từ 500 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố (khu phố) phải có từ 700 hộ gia đình trở lên.
Đối với các ấp thuộc xã Thạnh An, khu dân cư thuộc đặc khu Côn Đảo và các khu phố, ấp, thôn, khu dân cư ở địa bàn có địa hình chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, dân cư sinh sống phân tán hoặc thuộc khu vực quy hoạch giải phóng mặt bằng, di dân, tái định cư; nằm biệt lập trên các đảo, cù lao, cồn trên sông thì quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn quy định.
