Có một thay đổi khá âm thầm đang diễn ra trong cách người Việt thanh toán. Người dùng ngày càng ít phải dừng lại để “thực hiện một giao dịch” theo cách truyền thống. Mua hàng và chuyển tiền ngay trong cuộc trò chuyện, đi mua sắm chỉ cần quét QR, ra nước ngoài không phải chuẩn bị quá nhiều tiền mặt, hay thậm chí thanh toán ngay trên smartwatch mà không cần lấy điện thoại ra.
Điểm chung của những trải nghiệm này là thanh toán đang dần được đưa vào chính những hoạt động mà người dùng vốn đã thực hiện hàng ngày.
Nếu trước đây khách hàng phải chủ động mở một ứng dụng, nhập thông tin tài khoản hoặc chuẩn bị tiền mặt để hoàn tất giao dịch, thì các nền tảng thanh toán đang tìm cách rút ngắn những bước đó. Thanh toán vì thế không nhất thiết phải là một “điểm dừng” trong hành trình mua sắm, mà có thể diễn ra gần như liền mạch với hành vi của người dùng.
Khi thanh toán không còn là một thao tác riêng biệt
Sự phổ biến của QR là một trong những ví dụ dễ thấy nhất. Thay vì phải nhập thông tin tài khoản hoặc xử lý tiền mặt, người dùng chỉ cần đưa điện thoại lên quét và hoàn tất giao dịch.
Nhưng câu chuyện không dừng ở việc thay thế tiền mặt bằng QR. Thách thức tiếp theo của các nền tảng thanh toán là làm sao để người dùng không phải thay đổi ngữ cảnh đang sử dụng chỉ để thanh toán.
Một cuộc trò chuyện có thể đồng thời trở thành nơi chốt đơn và chuyển tiền. Một chiếc smartwatch có thể trở thành thiết bị thanh toán độc lập. Khi đi du lịch, người dùng có thể tiếp tục thanh toán bằng phương thức quen thuộc thay vì phải đổi tiền hoặc chuẩn bị nhiều loại phương tiện thanh toán khác nhau.
Đây là lúc công nghệ bắt đầu làm thay đổi không chỉ phương thức thanh toán, mà cả vị trí của thanh toán trong trải nghiệm người dùng.
Từ cuộc trò chuyện đến chiếc đồng hồ trên cổ tay
Sự thay đổi này đang diễn ra ngay trong những sản phẩm mà Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo phát triển.
Trong mua sắm trực tuyến, MoMo đã trở thành một trong những phương thức thanh toán trên Messenger. Khi khách hàng chốt đơn qua Fanpage của cửa hàng, Messenger có thể tự động lọc thông tin tài khoản và gợi ý chuyển tiền bằng MoMo. Người dùng không cần sao chép số tài khoản hay tải mã QR ngân hàng để tiếp tục giao dịch.
Nếu Messenger đưa thanh toán vào một hoạt động vốn đã quen thuộc là trò chuyện, smartwatch lại mở ra một hướng khác: thanh toán không cần điện thoại.
MoMo là ứng dụng bên thứ ba đầu tiên cho phép người dùng thanh toán độc lập trên smartwatch và là đối tác chính thức của Apple Watch, Wear OS, Garmin và Huawei. Với cách tiếp cận này, người dùng có thể thanh toán trực tiếp trên thiết bị đeo thay vì phải lấy điện thoại ra trong mỗi giao dịch.
Điều đáng chú ý không nằm ở việc thêm một thiết bị có thể thanh toán, mà ở việc công nghệ đang làm giảm số thao tác cần thiết để hoàn tất một giao dịch. Khi chiếc đồng hồ trên cổ tay đã có thể đảm nhiệm công việc vốn trước đây cần điện thoại, thanh toán ngày càng trở thành một phần tự nhiên của trải nghiệm thay vì một bước phải chủ động chuẩn bị.
Ra nước ngoài cũng không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc đổi tiền
Một thay đổi khác đang diễn ra ở những giao dịch xuyên biên giới. Với người đi du lịch hoặc công tác, việc thanh toán ở nước ngoài trước đây thường kéo theo những chuẩn bị riêng như đổi tiền mặt, mang theo thẻ hoặc tính toán chi phí giao dịch ngoại tệ. Các mạng lưới thanh toán liên kết đang dần thay đổi trải nghiệm này.
Hệ thống thanh toán quốc tế của MoMo kết nối với nhiều mạng lưới và nền tảng như Alipay+, VIETQRGlobal, NAPAS, NETS, SGQR, Grab, DuitNow và Zero Pay, qua đó cho phép người dùng thanh toán tại nhiều điểm bán ở nước ngoài bằng MoMo.
Theo thông tin từ MoMo, người dùng có thể thanh toán theo giá trị quy đổi sang VND, với tỷ giá được hiển thị minh bạch và không phải chuẩn bị tiền mặt theo cách truyền thống. Hồ sơ của MoMo cũng cho biết hệ sinh thái du lịch của nền tảng hiện hỗ trợ thanh toán tại hơn 60 quốc gia.
Để người dùng có thể thực hiện một giao dịch chỉ bằng vài thao tác, phần việc phía sau lại trở nên phức tạp hơn.
Một nền tảng thanh toán phải đồng thời xử lý khả năng kết nối với nhiều đối tác, duy trì tốc độ giao dịch, mở rộng quy mô và đảm bảo an toàn cho người dùng. Với MoMo, 99% hệ thống được phát triển nội bộ, cùng đội ngũ hơn 1.000 kỹ sư, trong đó có 300 kỹ sư AI, theo hồ sơ doanh nghiệp. Nền tảng này được xây dựng với khả năng phục vụ quy mô hàng chục triệu người dùng.
Đây cũng là lý do sự “đơn giản” mà người dùng nhìn thấy ở phía trước thực chất đòi hỏi một hệ thống công nghệ đủ lớn ở phía sau.
Từ QR, Messenger đến smartwatch và thanh toán quốc tế, xu hướng chung đang trở nên rõ ràng hơn: thanh toán đang dần biến mất khỏi những thao tác mà người dùng từng phải chủ động thực hiện.
Và có lẽ đó cũng là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của thanh toán số: công nghệ càng phát triển, thao tác người dùng nhìn thấy có thể càng ít đi, trong khi những gì diễn ra phía sau lại ngày càng nhiều.
Nguyễn Hải
