Tu-160M trở lại
Những hình ảnh mới nhất được ghi nhận tại Nga đã xác nhận việc mở rộng phi đội máy bay ném bom chiến lược Tu-160M cải tiến lên con số 10 chiếc. Đây là một phần trong nỗ lực không ngừng của Moscow nhằm hoàn tất kế hoạch sản xuất 50 máy bay mới thời hậu Xô Viết, đồng thời nâng cấp phi đội 17 chiếc được chế tạo từ thời Liên xô lên tiêu chuẩn hiện đại nhất.
Đáng chú ý, chiếc Tu-160 mang số hiệu 8-04 với tên gọi Deynekin – từng được nhìn thấy đang trong quá trình hiện đại hóa tại Hiệp hội Sản xuất Máy bay Kazan vào năm 2020 – nay đã chính thức được đưa lên tiêu chuẩn mới. Máy bay này hiện sở hữu hệ thống điện tử hàng không tiên tiến tương đương với các biến thể sản xuất mới.
Tuy nhiên, chương trình Tu-160M cũng đang phải đối mặt với những rào cản pháp lý và tài chính nghiêm trọng. Vào tháng 5/2025, Tòa án Trọng tài Moscow đã yêu cầu tập đoàn Tupolev phải nộp phạt 3 tỷ rúp cho Bộ Quốc phòng Nga do chậm trễ trong việc thực hiện các hợp đồng.
Tiếp đó, vào tháng 6/2025, Bộ này lại đệ đơn kiện bổ sung yêu cầu bồi thường 0,9 tỷ rúp vì các nghĩa vụ chưa hoàn thành khác. Các báo cáo cho thấy, việc không hoàn tất công tác bảo dưỡng hoặc nâng cấp máy bay chiến lược là nguyên nhân chính dẫn đến các tranh chấp căng thẳng này.
Về mặt nhân sự, vào tháng 1 vừa qua, Tupolev đã bổ nhiệm ông Yuri Ambrosimov làm Tổng giám đốc mới thay thế cho ông Aleksandr Bobryshev. Đây là đợt thay đổi nhân sự cấp cao mới nhất sau các biến động quản lý vào cuối năm 2024, diễn ra trong bối cảnh các cuộc tranh chấp pháp lý và tài chính giữa doanh nghiệp này với Bộ Quốc phòng Nga vẫn chưa hạ nhiệt.
Thăng trầm Tu-160
Việc tái khởi động dây chuyền sản xuất dòng máy bay ném bom này đã gây ra những khó khăn không nhỏ. Tu-160 vốn là một trong những loại máy bay phức tạp nhất từng được chế tạo dưới thời Liên Xô. Do sự suy giảm nghiêm trọng của nền tảng công nghiệp Nga thời hậu Xô Viết, nhiều công nghệ và phương pháp sản xuất đặc thù đã phải được khôi phục hoặc phát triển lại từ đầu để có thể tiếp tục chế tạo dòng phi cơ này.
Tu-160 thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1981 và chính thức đi vào biên chế quân đội Liên Xô từ năm 1987. Mỗi chiếc có khả năng mang theo tối đa 12 tên lửa hành trình Kh-55 hoặc Kh-101/2 trên hai bệ phóng xoay bên trong khoang thân. Quyết định tái sản xuất dòng máy bay này đã được Nga công bố từ năm 2015.
Về lịch sử thực chiến, Tu-160 lần đầu xung trận vào năm 2015 qua các đợt không kích nhắm vào lực lượng phiến quân tại Syria để hỗ trợ chính phủ nước này trong nỗ lực chống nổi dậy. Tuy nhiên, phải đến tháng 6/2025, dòng máy bay này mới lần đầu tiên được triển khai để thực hiện các đợt xuất kích nhắm vào các mục tiêu tại Ukraine.
Mặc dù "người tiền nhiệm" Tu-95 đã được sử dụng rộng rãi để phóng tên lửa vào Ukraine kể từ đầu năm 2022, nhưng Tu-160 trước đó hầu như không xuất hiện, có thể do chi phí vận hành quá cao và số lượng máy bay sẵn sàng chiến đấu còn hạn chế.
Quyết định đưa Tu-160 vào tham chiến có thể chịu ảnh hưởng từ những tổn thất đáng kể của phi đội Tu-95. Cụ thể, vào ngày 1/6 năm đó, phi đội Tu-95 đã hứng chịu các cuộc tấn công dữ dội bằng thiết bị bay không người lái trên nhiều căn cứ khác nhau trong chiến dịch mang tên "Mạng nhện" (Spider's Web) do Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) thực hiện.
Quân đội Ukraine cũng đã nhiều lần tìm cách tập kích vào Engels-2 – căn cứ hoạt động chính của dòng máy bay ném bom này, trong đó một cuộc tấn công vào ngày 6/6 đã gây ra một vụ hỏa hoạn lớn tại đây.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
