Vì sao Ấn Độ chần chừ trước Su-57?
Trong bối cảnh lỗ hổng về tiêm kích tàng hình của Ấn Độ ngày càng lộ rõ, Nga đang tích cực chào mời chiến đấu cơ thế hệ thứ năm Su-57 như một giải pháp cứu cánh. Tuy nhiên, năng lực sản xuất thực tế của Moscow lại đang vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác.
Mới đây, tờ Defense News đưa tin, tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã một lần nữa đưa ra lời đề nghị đầy sức nặng: sẵn sàng hợp tác sản xuất không giới hạn và chuyển giao công nghệ cốt lõi của dòng tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm Su-57 cho New Delhi.
Đề xuất chiến lược này đánh trúng vào điểm yếu chí tử của Ấn Độ. Hiện tại, Không quân Ấn Độ (IAF) hoàn toàn trống vắng các nền tảng tàng hình thế hệ thứ năm, trong khi đại kình địch Trung Quốc đang mở rộng phi đội tàng hình với tốc độ chóng mặt, và nước láng giềng Pakistan cũng được cho là đã lên kế hoạch mua các chiến đấu cơ tàng hình J-35 từ Bắc Kinh.
Dù Ấn Độ từng rút khỏi dự án đồng phát triển tiêm kích thế hệ mới với Nga vào năm 2018 do những bất đồng gay gắt về chi phí và chia sẻ công nghệ, Tập đoàn Hàng không Hindustan (HAL) của Ấn Độ xác nhận họ đang chờ báo giá tài chính chính thức từ phía Nga để trình lên các lãnh đạo cấp cao của không quân.
Giới vạch định kế hoạch quốc phòng Ấn Độ đang rơi vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan lớn. Việc mua từ hai đến ba phi đoàn Su-57 làm phương án chuyển tiếp có thể ngay lập tức giải quyết các mối đe dọa an ninh cấp bách trong khu vực.
Tuy nhiên, một thương vụ trị giá nhiều tỷ đô la như vậy nguy cơ sẽ ngốn sạch các nguồn lực cốt lõi, đồng thời làm thui chột động lực phát triển chương trình tiêm kích thế hệ thứ năm nội địa (AMCA) của Ấn Độ — dự án vốn được dự báo là khó có thể đi vào vận hành trước năm 2035.
Nhưng dù trong kịch bản hoàn hảo nhất là Ấn Độ muốn mua Su-57, nút thắt lớn nhất lúc này là: Liệu Nga có đủ năng lực sản xuất để đáp ứng cơn khát của Ấn Độ?
Cứ sản xuất được nhiều, Ấn Độ sẽ mua?
Trong một bài phân tích trên tờ The National Interest (TNI), chuyên gia Peter Suciu vạch rõ thực tế: Nga dường như mới chỉ sở hữu khiêm tốn 32 chiếc Su-57, bao gồm cả các mẫu thử nghiệm lẫn các phiên bản không có khả năng chiến đấu. Con số này thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu đầy tham vọng là biên chế 76 chiếc vào giai đoạn 2027-2028 mà Moscow từng tuyên bố.
Chuyên gia Suciu giải thích, tiến độ bàn giao bị đình trệ nghiêm trọng do những điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng và cuộc khủng hoảng thiếu hụt ngân sách. Với mức giá đắt đỏ lên tới 100 triệu USD/chiếc, Nga buộc phải ráo riết tìm kiếm các khách hàng quốc tế nhằm "gánh đỡ" chi phí sản xuất.
Thế nhưng, vận đen liên tục bám lấy chương trình Su-57. Các cuộc tập kích sâu vào lãnh thổ Nga của Ukraine đã phá hủy hai chiếc Su-57 ngay trên sân bay. Tiếp đó, một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng tại nhà máy Komsomolsk-on-Amur — nơi chịu trách nhiệm đúc các cấu kiện vật liệu composite sống còn cho máy bay — đã làm tê liệt các mắt xích cung ứng cốt lõi, khiến tốc độ sản xuất vốn đã ì ạch của dòng máy bay này lại càng thêm phần thê thảm.
Nhìn rộng hơn, trục hợp tác kỹ thuật quân sự Nga - Ấn vốn vững chắc từ lâu nay đang rạn nứt về mặt cấu trúc. Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) chỉ ra rằng, dù Nga vẫn giữ vị thế là nhà cung cấp vũ khí số một của New Delhi trong giai đoạn từ 2017 đến hết năm 2025, song thị phần và sản lượng xuất khẩu tổng thể sang Ấn Độ đã sụt giảm liên tục một cách rõ rệt: chiếm 46% (giai đoạn 2017-21), giảm xuống 45% (2018-22), chạm mức 36% (2019-23) trước khi nhích nhẹ lên 40% (2021-25).
Sự sụt giảm này là hệ quả tất yếu từ chiến lược cốt lõi "Make in India" nhằm tự chủ hóa nền sản xuất quốc phòng, kết hợp với quyết tâm đa dạng hóa nguồn cung vũ khí của New Delhi.
Dưới áp lực căng thẳng địa chính trị bủa vây từ cả hai phía Trung Quốc và Pakistan, Ấn Độ đang có xu hướng "Tây tiến" mạnh mẽ khi dồn dập ký kết các hợp đồng mua sắm khí tài lớn với Pháp, Israel và Mỹ thay vì chọn Nga như trước.
Bản thân Nga cũng đang tự bó hẹp năng lực xuất khẩu của mình. Do phải hứng chịu các lệnh trừng phạt thương mại bủa vây, áp lực cô lập từ quốc tế, cùng với mệnh lệnh tối thượng là phải dồn toàn lực ưu tiên khí tài cho mặt trận trong nước sau chiến dịch Ukraine, dòng chảy xuất khẩu vũ khí của Nga đang bị bóp nghẹt.
Hiện tại, có tới 2/3 khối lượng xuất khẩu vũ khí toàn cầu đang ngày một teo tóp của Điện Kremlin chỉ còn có thể trông chờ vào ba khách hàng thân thiết là Ấn Độ, Trung Quốc và Kazakhstan.
Su-57 rõ ràng là một lối đi tắt đầy hấp dẫn giúp Ấn Độ nhanh chóng sở hữu năng lực tác chiến thế hệ thứ năm để định hình lại cán cân quyền lực trên không. Thế nhưng, trong bối cảnh hiện tại, chiếc phao cứu sinh này vẫn còn là một dấu hỏi lớn: Liệu Nga có thể đảm bảo nguồn cung ổn định với số lượng mà New Delhi kỳ vọng, hay việc đánh cược vào Su-57 sẽ vô tình bóp nghẹt giấc mơ tự lực tự cường quốc phòng dài hạn của chính người Ấn?
Quốc Vinh (Theo AsiaTimes)
