Liên quan đến vụ việc nữ sinh Phạm Thị Thiên H., học lớp 7A, Trường Trung học Cơ sở Quang Hưng (tỉnh Hưng Yên) nghi uống thuốc sâu phải nhập viện, được biết ngày 18/3 em H đã được xuất viện về nhà.
Vụ việc hiện chưa có kết luận về nguyên nhân cuối cùng, tuy nhiên dư luận cùng nhiều chuyên gia cho rằng đây là dấu hiệu đáng báo động về những lỗ hổng trong bảo vệ sức khỏe tinh thần học sinh.
Chia sẻ với phóng viên, chuyên gia giáo dục Vũ Thị Thu Hương nhận định, điều đáng lo ngại nhất không chỉ là hoàn cảnh khó khăn của học sinh, mà là việc em thiếu một điểm tựa tinh thần đủ vững để vượt qua khủng hoảng.
“Trẻ em cần cha mẹ, nhưng không có nghĩa thiếu cha mẹ thì không thể phát triển. Điều quan trọng là các em có một người để tin tưởng, để giãi bày hay không”, bà Hương nói.
Theo bà, nhiều trường hợp trẻ mồ côi vẫn trưởng thành tốt nếu có người đồng hành về mặt tinh thần. Ngược lại, ngay cả khi sống trong gia đình đầy đủ, nếu thiếu sự thấu hiểu, trẻ vẫn có thể rơi vào cô lập.
Vụ việc khiến dư luận không khỏi đau lòng, thương cảm
Ở trường hợp này, việc sống cùng ông bà có thể đảm bảo điều kiện vật chất, nhưng chưa chắc đáp ứng được nhu cầu chia sẻ tâm lý đặc biệt ở lứa tuổi dậy thì. Đây cũng là thực trạng phổ biến khi nhiều học sinh không tìm được người lắng nghe đúng nghĩa.
Dưới góc nhìn chuyên môn, PGS.TS Trần Thu Hương, Trưởng Bộ môn Tâm lý học Lâm sàng, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh tính chất nghiêm trọng của vụ việc.
“Khi một đứa trẻ có hành động cực đoan như uống thuốc trừ sâu, đó là minh chứng cho mức độ tổn thương đã chạm ngưỡng cực kỳ nghiêm trọng", PGS Hương nói.
Qua các kênh truyền thông bà biết được nguyên nhân ban đầu được xác định là do mâu thuẫn giữa các bạn học với nhau, tuy nhiên PGS Hương cho rằng, đây không còn là chuyện xích mích trẻ con, mà là sự tấn công trực diện vào lòng tự trọng và quyền được sống an toàn của học sinh.
Theo bà, hành vi xích mích nếu có, đã vượt xa giới hạn của những mâu thuẫn thông thường, để lại tổn thương tâm lý sâu sắc, thậm chí đẩy nạn nhân đến hành động cực đoan.
Đáng chú ý, trong khi nạn nhân đang chịu sang chấn tâm lý nặng nề, phía nhà trường bước đầu cho rằng đây không phải là bạo lực học đường.
PGS.TS Trần Thu Hương, Trưởng Bộ môn Tâm lý học Lâm sàng, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
PGS.TS Trần Thu Hương nhận định: “Có thể nhà trường đang không nhận diện đúng bản chất vấn đề. Tuy nhiên, việc né tránh chỉ khiến vòng luẩn quẩn thêm nghiêm trọng”.
Theo các chuyên gia, việc phủ nhận hoặc chậm trễ nhìn nhận sự thật không chỉ khiến nạn nhân bị bỏ rơi, mà còn tạo tiền lệ xấu, làm suy giảm niềm tin của học sinh và phụ huynh.
Để xử lý tận gốc, cần sự vào cuộc của cơ quan chức năng và các chuyên gia độc lập nhằm đánh giá khách quan. Nhà trường cần áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ và đồng hành cùng học sinh.
Cần “liệu trình tổng lực” cứu một tâm hồn tổn thương
Trước mắt, theo PGS.TS Trần Thu Hương, việc hỗ trợ nạn nhân cần được triển khai đồng bộ:
Can thiệp y tế và tâm lý song hành: Không chỉ điều trị thể chất, điều quan trọng là trị liệu tâm lý chuyên sâu để giúp học sinh vượt qua nỗi sợ hãi và cảm giác bị bỏ rơi.
Trách nhiệm từ nhà trường và gia đình học sinh liên quan: Cần kỷ luật nghiêm minh, đồng thời phối hợp giáo dục để ngăn chặn hành vi tái diễn.
Cân nhắc việc chuyển trường: Đây có thể là giải pháp, nhưng nếu môi trường mới không thực sự an toàn, trẻ có nguy cơ “tái chấn thương”.
Ở góc độ dài hạn, PGS Thu Hương cho rằng, học sinh hiện nay đang thiếu nghiêm trọng kỹ năng ứng phó với bạo lực và khủng hoảng tâm lý.
“Chúng ta không thể bảo vệ con trẻ 24/7. Vì vậy, việc trang bị cho các em kỹ năng đối mặt với bắt nạt, kiểm soát cảm xúc và tìm kiếm sự trợ giúp là giải pháp bền vững nhất”, PGS.TS Trần Thu Hương nhấn mạnh.
Trong khi đó, chuyên gia Vũ Thị Thu Hương cho rằng, Việt Nam hiện vẫn thiếu cả hai trụ cột quan trọng: hệ thống hỗ trợ tâm lý chuyên nghiệp cho học sinh và các chương trình đào tạo kỹ năng làm cha mẹ. Nhiều phụ huynh vẫn dạy con theo cảm xúc, thiếu hiểu biết về tâm lý lứa tuổi, dẫn đến những hệ lụy khó lường.
Chuyên gia giáo dục Vũ Thị Thu Hương
Bà đề xuất cần sớm xây dựng mạng lưới hỗ trợ thanh thiếu niên, nơi các em có thể tìm đến khi gặp khủng hoảng, đồng thời nâng cao chất lượng các phòng tham vấn học đường vốn hiện còn hạn chế cả về nhân lực và chuyên môn.
