Sáng ngày 23/4, tại tỉnh Tây Ninh, phiên đối thoại thứ ba thuộc vòng đối thoại địa phương Diễn đàn Kinh tế Tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) được tổ chức.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Đặng Hồng Anh nhấn mạnh Tây Ninh là tỉnh có nhiều dư địa phát triển, song sẽ khó bứt phá nếu thiếu sự mạnh dạn của dòng vốn tư nhân và sự kiến tạo quyết liệt từ chính quyền địa phương.
“Cộng đồng doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư vào các lĩnh vực tiềm năng như nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số trong du lịch và phát triển hạ tầng logistics xanh nhằm hình thành các chuỗi giá trị bền vững. Tuy nhiên, để hiện thực hóa, doanh nghiệp kỳ vọng địa phương cần cải thiện mạnh mẽ tốc độ xử lý thủ tục hành chính, khả năng tiếp cận quỹ đất sạch và tính minh bạch của môi trường đầu tư”, ông Hồng Anh nói.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Thi, chuyên gia tư vấn chiến lược doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị ISAM Holding Việt Nam, Tây Ninh cần mạnh dạn tái định vị vai trò của mình dựa trên lợi thế địa lý “không thể sao chép”, thay vì tiếp tục nhìn nhận như một “vùng vệ tinh” của TP.HCM. Ông đề xuất tỉnh nên đặt mục tiêu trở thành trung tâm logistics – công nghiệp – thương mại xuyên Á, với cấu trúc phát triển “đa cực – một trục”.
Cụ thể, các cực động lực như Mộc Bài (cửa khẩu), đô thị trung tâm, Đức Hòa – Trảng Bàng (công nghiệp xanh), Xa Mát… cần được kết nối bằng một trục logistics Đông – Tây xuyên suốt từ biên giới ra cảng. Trong đó, nâng cấp Mộc Bài thành “cửa khẩu thông minh”, ứng dụng AI để phân luồng hàng hóa, giảm ùn tắc và tăng tốc giao thương là kiến nghị trọng tâm.
Đặc biệt, ông nhấn mạnh cần có cơ chế đặc thù và quyền tự chủ cao hơn cho khu vực cửa khẩu, đồng thời thiết lập cơ chế điều phối liên vùng để khai thác hiệu quả hành lang kinh tế. Nếu thực hiện được những chuyển đổi này, Tây Ninh có thể trở thành “thỏi nam châm” hút vốn đầu tư, mở ra cơ hội phát triển “trăm năm có một”.
Bổ sung cho hướng đi này, ông Nguyễn Văn Toàn Cơ, CEO and Founder V-Lead Group, Làng Xanh Ecopia đề xuất phát triển tích hợp nông nghiệp công nghệ cao – du lịch di sản – kinh tế số – năng lượng xanh như một mô hình đột phá. Theo ông, Tây Ninh có lợi thế lớn về tài nguyên nông nghiệp và di sản, nhưng cần khơi thông thể chế thông qua cơ chế thử nghiệm (sandbox), đồng thời đẩy mạnh hợp lực công – tư.
Về ngành, cần nâng cấp chuỗi giá trị nông nghiệp từ bán thô sang chế biến sâu, ứng dụng IoT, truy xuất nguồn gốc và số hóa vùng trồng. Với du lịch, cần số hóa di sản, phát triển điểm đến thông minh, kết hợp thực tế ảo và vận hành theo tiêu chuẩn xanh, hướng tới mô hình Net Zero.
Ở góc độ hệ sinh thái khởi nghiệp, Tiến sĩ Hoàng Thịnh Nhân, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, chỉ ra rằng Tây Ninh không thiếu cấu phần, nhưng điểm nghẽn nằm ở sự liên kết yếu và cách vận hành chưa hiệu quả. Do đó, ông kiến nghị chuyển từ cách làm mang tính “phong trào, sự kiện” sang xây dựng một pipeline khởi nghiệp hoàn chỉnh, từ tìm kiếm, ươm tạo, tăng tốc, kết nối vốn, thương mại hóa.
Quan trọng hơn, các hoạt động cần gắn với đầu ra cụ thể, đo lường bằng số doanh nghiệp tồn tại, sản phẩm, công nghệ và việc làm tạo ra, thay vì chỉ dừng ở hội thảo hay cuộc thi. Ông cũng đề xuất giao Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh làm “nhạc trưởng”, với quyền hạn rõ ràng và KPI cụ thể theo từng giai đoạn, nhằm đảm bảo nguồn lực được kết nối đúng nhu cầu, đúng thời điểm.
Ngoài ra, vai trò của doanh nghiệp đầu đàn cần được nâng lên từ “tài trợ” sang “đặt hàng” bài toán thực tế cho startup, qua đó dẫn dắt đổi mới sáng tạo gắn với thị trường. Đồng thời, cần tăng cường kết nối với các trường đại học để cung cấp nhân lực, tri thức và giải pháp, tập trung vào các lĩnh vực thế mạnh như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến, logistics, kinh tế biên mậu.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thanh Mỹ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Mỹ Lan nhấn mạnh một thực tế đáng chú ý: doanh nghiệp hiện “nghe nhiều nhưng chưa hiểu rõ” về đổi mới sáng tạo. Vì vậy, ông kiến nghị cơ quan quản lý cần làm rõ tiêu chí, hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp dễ tiếp cận ưu đãi, đặc biệt là ưu đãi thuế, kể cả với các hình thức cải tiến, ứng dụng công nghệ sẵn có.
Theo ông, đổi mới sáng tạo phải bắt đầu từ nhận thức của lãnh đạo, do đó cần có các chương trình đào tạo nhằm nâng cao tư duy và giảm “thiên kiến nhận thức” trong điều hành. Đồng thời, cần cải thiện thu nhập và điều kiện làm việc của đội ngũ khoa học – kỹ sư, để họ có không gian sáng tạo thực sự.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, ông đề xuất đẩy mạnh chuyển sang nông nghiệp số và nông nghiệp nhận thức, với trọng tâm là phát triển thiết bị thu thập dữ liệu trong nước, số hóa quy trình sản xuất, ứng dụng AI và viễn thám vào quản lý canh tác. Đồng thời, cần có chính sách tốt hơn cho lao động nông thôn – nhóm dễ bị bỏ quên trong tiến trình đổi mới.
PV
