Trong nhiều năm nay, Apple được xem là một trong những khách hàng quyền lực nhất của ngành bán dẫn. Với hàng trăm triệu thiết bị bán ra mỗi năm, công ty có đủ sức ảnh hưởng để đàm phán giá linh kiện, yêu cầu ưu tiên nguồn cung và gây áp lực lên các nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.
Thế nhưng giờ đây, ngay cả Apple cũng đang phải đối mặt với một thực tế mà cách đây vài năm rất ít người nghĩ tới: hãng không còn khả năng kiểm soát chi phí linh kiện như trước.
Trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal, CEO Tim Cook thừa nhận việc tăng giá các thiết bị điện tử tiêu dùng đang trở thành điều "không thể tránh khỏi". Theo ông, Apple đã cố gắng hấp thụ phần lớn chi phí gia tăng trong thời gian qua để tránh chuyển gánh nặng sang người dùng. Tuy nhiên, trước tình hình hiện tại của thị trường bộ nhớ, chiến lược đó ngày càng trở nên khó duy trì.
Điều đáng chú ý là nguyên nhân không đến từ nhu cầu iPhone tăng đột biến hay chi phí sản xuất điện thoại leo thang. Thay vào đó, thủ phạm lại là cuộc đua AI đang diễn ra giữa các tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới.
Kể từ năm ngoái, Google, Microsoft, Meta và Amazon đồng loạt công bố các kế hoạch đầu tư hạ tầng AI với quy mô chưa từng có trong lịch sử ngành công nghệ. Những hệ thống này cần lượng bộ nhớ khổng lồ để vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo ngày càng lớn. Kết quả là nhu cầu đối với DRAM và NAND tăng mạnh chưa từng có, đẩy giá các loại chip nhớ này tăng khoảng bốn lần kể từ khi cơn sốt AI bùng nổ.
CEO Tim Cook mô tả đây là một trong những biến động lớn nhất mà ông từng chứng kiến trong hơn 40 năm làm việc trong ngành điện tử. Theo ông, nguồn cung đang trở nên căng thẳng khi các nhà sản xuất bộ nhớ ưu tiên năng lực sản xuất cho những sản phẩm phục vụ AI, đặc biệt là các loại bộ nhớ hiệu năng cao dành cho trung tâm dữ liệu.
Đó chính là nghịch lý mà Apple đang phải đối mặt. Trong nhiều năm, quy mô mua hàng khổng lồ giúp công ty có được vị thế gần như không thể thay thế trong chuỗi cung ứng. Thế nhưng giờ đây, những khách hàng mới từ lĩnh vực AI đang xuất hiện với nhu cầu lớn không kém và sẵn sàng chi nhiều tiền hơn để đảm bảo nguồn cung.
Theo bài viết, nhiều công ty vận hành hạ tầng AI hiện ký các hợp đồng kéo dài từ ba đến năm năm và chấp nhận thanh toán trước để khóa nguồn chip nhớ trong tương lai. Điều này tạo ra áp lực chưa từng có đối với thị trường linh kiện điện tử tiêu dùng, nơi Apple từ lâu là cái tên có tiếng nói lớn nhất.
Hệ quả cuối cùng có thể sẽ xuất hiện trên các sản phẩm quen thuộc với người dùng.
Các nhà phân tích của TechInsights ước tính nếu muốn duy trì biên lợi nhuận hiện tại, Apple có thể phải tăng giá đáng kể đối với các thiết bị thế hệ mới. Riêng iPhone 18 Pro được cho là có thể tăng thêm khoảng 270 USD so với mức giá iPhone 17 Pro hiện tại nếu chi phí linh kiện tiếp tục leo thang.
Khó khăn này còn xuất hiện đúng thời điểm Apple đang theo đuổi chiến lược AI riêng. Những tính năng mới thuộc Apple Intelligence và các phiên bản Siri thế hệ tiếp theo đòi hỏi lượng bộ nhớ lớn hơn trước, đồng nghĩa công ty vừa phải cạnh tranh nguồn cung với các đối thủ AI, vừa phải sử dụng nhiều bộ nhớ hơn cho chính sản phẩm của mình.
Bởi vậy, câu chuyện lần này không đơn thuần là việc một chiếc iPhone có thể trở nên đắt hơn. Điều đáng chú ý hơn là sự thay đổi trong cán cân quyền lực của ngành công nghệ. Trong khi điện thoại thông minh từng là trung tâm của thế giới điện tử tiêu dùng suốt hơn một thập kỷ, AI đang dần trở thành lực lượng mới định hình chuỗi cung ứng toàn cầu.
Và lần đầu tiên sau nhiều năm, ngay cả Apple, công ty từng được xem là "thượng đế" của ngành chip, cũng không thể đứng ngoài những tác động đó. Khi cơn sốt AI ngày càng nóng lên, hãng đang phải chấp nhận điều mà trước đây rất hiếm khi xảy ra: tăng giá sản phẩm vì không còn đủ khả năng hấp thụ chi phí như trước.
Nguyễn Hải
