Ngày 16/3/2023, mẫu sedan Kaiyi E5 lắp ráp tại nhà máy Avtotor ở Kaliningrad chính thức được bán tại Nga, với giá đại lý chào là 1,959 triệu rúp (khoảng 637 triệu đồng theo tỷ giá hiện nay). Trang Autonews.ru thuộc tập đoàn truyền thông RBC đặt tít cho sự kiện này là "Rẻ hơn chỉ có Lada" (dịch từ tiếng Nga). Theo trang này, trên thị trường Nga lúc đó không có mẫu xe nào rẻ hơn với thông số tương đương.
Một thương hiệu không ngại hình ảnh giá rẻ
Kaiyi bước vào Nga đúng lúc thị trường trống chỗ sau khi nhiều hãng phương Tây rút đi. Autonews.ru cho biết đại diện của Kaiyi tại Nga không ngại hình ảnh bình dân của thương hiệu, mà coi đó là lợi thế. Mẫu E5 còn được giới thiệu là đã điều chỉnh cho điều kiện Nga, với hệ thống treo gia cố, thân xe được xử lý chống gỉ bổ sung và động cơ dùng được xăng A92.
Thương hiệu mới này mở rộng với tốc độ nhanh. Theo Autonews.ru, chỉ sau 2 tháng mở bán, Kaiyi đã đưa khoảng 6.000 xe tới các đại lý. Ngoài sedan E5, thương hiệu này lần lượt giới thiệu thêm các mẫu crossover X3, X3 Pro và X7 Kunlun, đều lắp ráp tại Kaliningrad.
Ba năm sau, một thông báo chuyển giao
Hành trình của Kaiyi tại Nga khép lại bằng một thông báo ngắn trên trang web của hãng. Từ ngày 1/5/2026, KAI RUS, nhà phân phối Kaiyi tại Nga, chuyển toàn bộ nghĩa vụ bảo hành và sửa chữa cho Votur Motor Rus, doanh nghiệp đang phân phối thương hiệu Jetour và Soueast. Theo Rossiyskaya Gazeta, quyết định này trên thực tế xác nhận việc Kaiyi rời thị trường Nga.
Các con số cho thấy sự rút lui không đến đột ngột. Theo Rossiyskaya Gazeta, việc lắp ráp Kaiyi tại Avtotor bắt đầu năm 2023 nhưng đã dừng trong năm 2025. Trong quý I/2026, cả thị trường Nga chỉ mua 49 chiếc Kaiyi, giảm 94,6% so với cùng kỳ, và các đại lý còn 38 chiếc tồn kho.
Trong 3 năm có mặt, Kaiyi đã bán được gần 22.000 xe tại Nga. Toàn bộ số chủ xe này giờ phải làm việc với một doanh nghiệp khác, không phải đơn vị đã bán xe cho họ.
Lời hứa của hãng và câu hỏi của chủ xe
Đại diện Kaiyi cho biết mọi nghĩa vụ bảo hành với xe mua tại đại lý chính thức vẫn còn hiệu lực. "Chúng tôi cảm ơn tất cả những ai đã tin tưởng thương hiệu Kaiyi, và tin rằng việc chuyển giao chức năng dịch vụ cho Votur Motor Rus sẽ giúp duy trì mức hỗ trợ cao", đại diện hãng nói với trang Auto Mail.ru (dịch từ tiếng Nga). Hãng cho biết các đại lý đang ký lại hợp đồng dịch vụ và nguồn cung phụ tùng không bị gián đoạn.
Cam kết này là cần thiết. Nhưng với chủ xe, đơn vị chịu trách nhiệm giờ là một doanh nghiệp khác, đang ký lại hợp đồng với từng đại lý, và chất lượng hỗ trợ sau chuyển giao vẫn chưa có gì để đo lường.
"Chọn lọc tự nhiên" trên một thị trường quá đông
Kaiyi không rút lui vì một sự cố riêng lẻ. Ông Oleg Barinov, Giám đốc điều hành Hiệp hội Đại lý Ô tô Nga (ROAD), gọi việc Kaiyi rời thị trường là "chọn lọc tự nhiên" (dịch từ tiếng Nga). Theo ông, hiện có hơn 60 thương hiệu Trung Quốc đang bán xe tại Nga, nhưng phần lớn có doanh số thấp.
Kaiyi cũng không phải trường hợp đầu tiên. Ông Ismail Ismailov, Phó giáo sư Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Nga, nhắc rằng năm 2025 thương hiệu Skywell đã rời Nga vì không trụ được với người mua. Cùng nhà máy Avtotor, thương hiệu SWM chỉ bán được 101 xe trong 2 tháng đầu năm 2026, giảm 91,3% so với cùng kỳ, theo trang Life.ru.
Ở chiều ngược lại, theo báo Gazeta, tập đoàn BAIC đã quyết định ở lại và đầu tư vào hệ thống phân phối tại Nga. Sự khác biệt giữa hai lựa chọn cho thấy điều quyết định số phận của chủ xe không nằm ở mức giá lúc mua, mà ở việc hãng có đủ quy mô để ở lại hay không.
ROAD đề xuất quy định trách nhiệm của mọi bên trên thị trường theo sáng kiến về "vòng đời chiếc xe", bao gồm đại lý, nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và đơn vị dịch vụ. Theo hiệp hội, người mua phải được bảo vệ trong suốt thời gian sử dụng xe, bất kể thương hiệu thay đổi cơ cấu hay rút khỏi thị trường. Đề xuất ấy cho thấy chính giới đại lý Nga cũng thừa nhận khoảng trống trong cơ chế bảo vệ người mua hiện nay.
Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, 8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu 44.335 ô tô nguyên chiếc từ Trung Quốc, tăng 45,9% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng ấy đi cùng sự xuất hiện của nhiều thương hiệu Trung Quốc mới tại thị trường trong nước. Dữ kiện từ Nga không cho phép kết luận rằng điều tương tự sẽ xảy ra ở Việt Nam, nhưng cho thấy ai là người gánh hệ quả khi một thị trường có nhiều thương hiệu hơn sức chứa.
Năm 2023, Kaiyi E5 được chào đón như một lựa chọn rẻ nhất phân khúc tại Nga, và chính mức giá ấy giúp thương hiệu này bán được gần 22.000 xe chỉ trong vài năm. Khi hơn 60 thương hiệu cùng chia một thị trường, những hãng bán chậm nhất sẽ rời đi trước, còn cam kết bảo hành mà người mua nhận được tại showroom được chuyển sang một doanh nghiệp khác bằng một thông báo. Chiếc xe vẫn nằm trong gara của chủ, còn hãng đã bán nó cho họ thì không còn ở lại thị trường.
PV
