Trong nhiều năm qua, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOEFL từng được ví như “tấm vé vàng” trong tuyển sinh đại học. Ở không ít cơ sở đào tạo, thí sinh sở hữu IELTS từ 5.0 đến 5.5 trở lên có thể được quy đổi thành từ 8 điểm trở lên ở môn Tiếng Anh, được cộng 2-3 điểm khuyến khích ưu tiên, hoặc thậm chí được xét tuyển theo những phương thức riêng.
Điều này từng giúp gia tăng đáng kể lợi thế cạnh tranh cho các thí sinh có chứng chỉ. Tuy nhiên, bước vào mùa tuyển sinh năm 2026, bức tranh này đã có sự thay đổi lớn khi hàng loạt trường đại học điều chỉnh phương án theo hướng giảm mức điểm cộng, thu hẹp diện ưu tiên và không còn quy đổi IELTS thành điểm môn Tiếng Anh dễ dàng như trước.
Chấm dứt "lợi thế kép", siết chặt quy định xét tuyển chứng chỉ
Xu hướng điều chỉnh này xuất phát từ quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ GD&ĐT, với những thay đổi nhằm siết chặt việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ.
Theo quy định mới, thí sinh chỉ được sử dụng IELTS theo một trong hai cách: quy đổi thành điểm môn Tiếng Anh hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích với mức tối đa 1,5 điểm. Việc cấm áp dụng đồng thời cả hai cách nhằm hạn chế tình trạng hưởng “lợi thế kép”, qua đó góp phần đảm bảo sự công bằng giữa các thí sinh.
Thực tế này được thể hiện rõ qua đề án tuyển sinh năm 2026 vừa được Trường Đại học Y Dược TP.HCM công bố.
Với dự kiến tuyển 2.746 sinh viên, tăng khoảng 200 chỉ tiêu so với năm trước, trường không còn áp dụng phương thức xét tuyển kết hợp giữa kết quả thi tốt nghiệp THPT với các chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEFL hay SAT. Đối với những ngành có tổ hợp xét tuyển môn Tiếng Anh, thí sinh bắt buộc phải dự thi môn này trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Nhà trường không quy đổi chứng chỉ để miễn thi thành điểm môn ngoại ngữ, mà chỉ dùng để tính điểm khuyến khích. Cụ thể, thí sinh có IELTS từ 6.0, TOEFL iBT từ 80 điểm hoặc SAT từ 1340/1600 trở lên sẽ được cộng tối đa 1,5 điểm trên thang điểm 30, theo Giáo dục & Thời đại.
Thí sinh tham dự kỳ thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức, tháng 4/2026. Ảnh: Giáo dục & Thời đại
Không riêng Trường Đại học Y Dược TP.HCM, Trường Đại học Hà Nội cũng quy định rõ ở phương thức xét tuyển kết hợp, chứng chỉ IELTS không được dùng để thay thế điểm thi tốt nghiệp THPT môn ngoại ngữ hay đối chiếu ngưỡng đầu vào.
Tương tự, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch cũng kiên quyết không quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ để xét tuyển.
Đánh giá năng lực toàn diện thay vì "tuyệt đối hóa" IELTS
Mặc dù giảm dần sự phụ thuộc, không thể phủ nhận chứng chỉ IELTS vẫn tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng. Không ít trường đại học vẫn duy trì hoặc mở rộng hình thức xét tuyển kết hợp giữa IELTS với điểm thi tốt nghiệp THPT, hoặc kết quả từ các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy để giúp thí sinh gia tăng cơ hội cạnh tranh.
Trao đổi về xu hướng này trên VTC News, Thạc sĩ Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh Trường Đại học Mở Hà Nội, cho rằng các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vẫn là minh chứng đáng tin cậy về năng lực ngoại ngữ của thí sinh. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, chúng không còn là “tấm vé an toàn” bảo đảm trúng tuyển như quan niệm trước đây.
Các trường đại học đang chuyển mạnh sang việc đánh giá năng lực toàn diện của người học. Chứng chỉ ngoại ngữ giờ đây chỉ là một trong nhiều căn cứ xét tuyển, song hành cùng kết quả học tập THPT, điểm thi tốt nghiệp và các tiêu chí riêng của từng ngành. Cách tiếp cận này giúp việc tuyển sinh phản ánh đầy đủ hơn năng lực thực sự thay vì chỉ phụ thuộc vào một yếu tố duy nhất.
“Để bảo đảm công bằng, xu hướng chung hiện nay là không tuyệt đối hóa giá trị của các chứng chỉ quốc tế. Các trường xây dựng phương án xét tuyển theo hướng cân bằng, tạo cơ hội cho cả thí sinh có và không có chứng chỉ ngoại ngữ”, Thạc sĩ Đỗ Ngọc Anh nhấn mạnh.
Tại Trường Đại học Mở Hà Nội, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng trong một số phương thức theo đúng quy định, nhưng đây không phải là điều kiện bắt buộc hay yếu tố quyết định duy nhất để lựa chọn những sinh viên phù hợp với ngành đào tạo.
Chuyên gia cũng nhận định xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục trong những năm tới. Khi giáo dục đại học ngày càng chú trọng chất lượng đầu vào và hội nhập quốc tế, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn là một lợi thế, nhưng sẽ được đặt trong tổng thể năng lực người học thay vì đóng vai trò “chiếc chìa khóa” quyết định mọi cơ hội bước chân vào giảng đường đại học.
