Hãng truyền thông Al Jazeera (Qatar) ngày 9/3 đưa tin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kyiv có thể cung cấp các hệ thống phòng thủ cũng như hỗ trợ cho dân thường và binh lính Mỹ "đang đóng quân tại một số quốc gia" ở Trung Đông trong bối cảnh chiến sự ở Iran tiếp diễn.
Theo các nguồn tin, ông Zelensky đã đề xuất trao đổi công nghệ phòng thủ của Ukraine để chống lại UAV của Iran, nhằm đổi lấy các hệ thống phòng thủ tiên tiến của Mỹ để sử dụng trong cuộc chiến với Nga.
Xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran bắt đầu cách đây 11 ngày khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công Iran và sát hại Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, và tiếp tục leo thang. Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Israel và các mục tiêu quân sự của Mỹ cũng như các cơ sở hạ tầng khác ở Kuwait, Bahrain, Qatar, Saudi Arabia và UAE.
Trong bối cảnh các quốc gia vùng Vịnh và Trung Đông tiếp tục nỗ lực đánh chặn UAV và tên lửa Iran đang bay tới bằng hệ thống phòng không do Mỹ cung cấp, Mỹ đã yêu cầu Ukraine đóng góp một số hệ thống phòng không của riêng họ.
Mỹ đã yêu cầu Ukraine việc gì và tại sao?
Theo Al Jazeera, hồi tuần trước, Tổng thống Ukraine Zelensky xác nhận Mỹ đã yêu cầu Ukraine giúp đỡ bảo vệ các đồng minh của Washington ở Trung Đông trước các cuộc tấn công tên lửa của Iran nhắm vào các cơ sở hạ tầng và mục tiêu quân sự của Mỹ.
Hiện tại, Mỹ đang sử dụng các hệ thống phòng không như Patriot, tổ hợp phòng thủ tên lửa tầm cao THAAD và máy bay AWACS (Hệ thống Cảnh báo và Kiểm soát Trên không) để đánh chặn UAV và tên lửa Iran nhắm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực.
Patriot Advanced Capability-2 (PAC-2) và PAC-3 là các hệ thống phòng thủ tên lửa đất đối không tiên tiến. Tuy nhiên, những hệ thống này cực kỳ đắt đỏ, mỗi tên lửa đánh chặn được phóng đi có giá hàng triệu USD, và có những lo ngại rằng nguồn cung tên lửa đánh chặn của Mỹ có thể cạn kiệt.
“Chúng tôi đã nhận được yêu cầu từ Mỹ về sự hỗ trợ cụ thể trong việc bảo vệ chống lại các ‘shahed’ ở khu vực Trung Đông”, ông Zelensky viết trong một bài đăng trên nền tảng X vào ngày 5/3.
UAV Shahed, đặc biệt là Shahed-136, là loại vũ khí "cảm tử" hay vũ khí lượn vòng do Iran thiết kế, có chi phí chế tạo rất thấp so với các máy bay đánh chặn mà Mỹ đang sử dụng. Có giá khoảng 20.000-35.000 USD/chiếc, những UAV dẫn đường bằng Hệ thống định vị toàn cầu (GPS) này dài khoảng 3,5 mét và tự bay đến các tọa độ được lập trình sẵn để tấn công các mục tiêu cố định bằng đầu đạn nổ. Chúng sẽ phát nổ khi va chạm với mục tiêu.
Trong xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran, UAV Shahed-136 của Iran đã nhắm mục tiêu vào các quốc gia Trung Đông, bao gồm Saudi Arabia, Bahrain, Qatar và UAE - nơi đóng quân và sở hữu các khí tài quân sự của Mỹ. Các chuyên gia ước tính rằng Iran sở hữu hàng nghìn UAV loại này.
Iran cũng đã cung cấp cho Moscow hàng nghìn UAV Shahed trong suốt cuộc chiến của Nga ở Ukraine.
Trong suốt cuộc chiến kéo dài 4 năm của Nga tại Ukraine, ngành công nghiệp vũ khí trong nước của Ukraine đã buộc phải đổi mới, chế tạo các UAV đánh chặn giá rẻ có giá khoảng 1.000 đến 2.000 USD, để chống lại các cuộc tấn công của Nga bằng UAV Shahed-136 nhập khẩu từ Iran.
Kyiv hiện đang sản xuất hàng loạt các máy bay không người lái đánh chặn giá rẻ này.
“Vai trò của UAV kiểu Shahed trong các cuộc tấn công tầm xa ngày càng trở nên nổi bật ở Ukraine sau khi Nga tiếp thu công nghệ của Iran, cải tiến nó và sản xuất với số lượng chưa từng thấy trước đây”, Keir Giles - chuyên gia về Âu Á của viện nghiên cứu Chatham House có trụ sở tại Anh - nói với Al Jazeera.
Ông Zelensky đã nói gì?
Tổng thống Ukraine Zelensky đã đăng tải một số tuyên bố trên mạng xã hội khẳng định ông sẵn sàng giúp các nước Trung Đông bảo vệ lãnh thổ của họ bằng cách cung cấp chuyên môn kỹ thuật.
“Người Ukraine đã chiến đấu chống lại UAV 'shahed' trong nhiều năm nay, và mọi người đều thừa nhận rằng không quốc gia nào khác trên thế giới có kinh nghiệm như vậy. Chúng tôi sẵn sàng giúp đỡ”, ông viết trên X vào ngày 5/3.
“Tôi đã chỉ thị cung cấp các phương tiện cần thiết và đảm bảo sự hiện diện của các chuyên gia Ukraine, những người có thể đảm bảo an ninh cần thiết.”
“Ukraine hỗ trợ các đối tác giúp đảm bảo an ninh và bảo vệ tính mạng chính người dân của chúng tôi”, ông Zelensky viết.
Theo Al Jazeera, Ukraine hiện đang đàm phán với một số quốc gia Trung Đông về vấn đề này.
Hôm 9/3, Tổng thống Zelensky cho biết Ukraine đã triển khai UAV đánh chặn và một nhóm chuyên gia để giúp bảo vệ các căn cứ quân sự của Mỹ ở Jordan.
Ông Zelensky viết trên X rằng ông cũng đã trực tiếp trao đổi với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman về việc “đối phó với các mối đe dọa” từ Iran.
Tổng thống Ukraine cũng cho biết đã trao đổi với các nhà lãnh đạo của Bahrain, Jordan, Kuwait, Qatar và UAE.
Ông Zelensky đã nhiều lần nhấn mạnh rằng Ukraine không được làm suy yếu hệ thống phòng không của mình. Tuy nhiên, hiện nay Ukraine đang sản xuất hàng loạt thiết bị này và hoàn toàn có khả năng chia sẻ chúng với các nước khác.
“Việc có sẵn các năng lực dư thừa để gửi đến Mỹ và Trung Đông không có gì đáng ngạc nhiên vì Ukraine đã đi đầu trong sự đổi mới này”, chuyên gia Giles nói.
Do đó, Tổng thống Ukraine đã đề xuất trao đổi các hệ thống phòng không của nước này với các hệ thống của Mỹ đang được sử dụng ở Trung Đông.
“Chính chúng tôi [Ukraine] cũng đang trong chiến tranh. Và tôi đã nói một cách hoàn toàn thẳng thắn rằng chúng tôi đang thiếu những thứ mà họ có. Họ có tên lửa cho hệ thống Patriot, nhưng hàng trăm hoặc hàng nghìn tên lửa 'shahed' không thể đánh chặn bằng tên lửa Patriot – chi phí quá cao”, ông Zelensky nói.
“Trong khi đó, chúng tôi đang thiếu tên lửa PAC-2 và PAC-3. Vì vậy, khi nói đến việc trao đổi công nghệ hoặc vũ khí, tôi tin rằng đất nước chúng tôi sẽ sẵn sàng”, ông Zelensky tuyên bố.
Còn nước nào khác đã gửi khí tài phòng thủ đến vùng Vịnh?
Al Jazeera đưa tin, các quốc gia châu Âu, bao gồm Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hy Lạp và Ý, đã cam kết hỗ trợ quốc phòng cho các quốc gia vùng Vịnh trong tuần qua. Thêm vào đó, Australia cho biết họ đang triển khai các khí tài quân sự đến khu vực này.
Mặc dù lo ngại bị cuốn vào cuộc chiến giữa Mỹ-Israel với Iran, các nước châu Âu vẫn bị kéo vào cuộc xung đột bởi các cuộc tấn công vào căn cứ của Anh ở Síp trên Địa Trung Hải và các cuộc tấn công của Iran nhắm vào các đồng minh phương Tây ở các quốc gia vùng Vịnh có quân đội Mỹ đóng quân.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Các chuyên gia cho rằng, cũng giống như Ukraine đang tham gia vào cuộc chiến, Nga cũng có thể sẽ làm vậy.
“Chúng ta không nên ngạc nhiên nếu chẳng bao lâu nữa, cùng với công nghệ Nga trong UAV của Iran, chúng ta thấy Iran phóng các UAV Shahed do Nga sản xuất”, chuyên gia Giles nói.
Ông nhận định Nga là “bên hưởng lợi chính từ các hành động hiện tại của Mỹ”, chỉ ra việc giá dầu tăng vọt, việc Mỹ nới lỏng các hạn chế xuất khẩu năng lượng của Nga để kiểm soát giá dầu thô và khí đốt, và việc chuyển hướng đạn dược phòng không từ châu Âu sang Trung Đông đều có lợi cho Moscow.
“Tất cả những điều này đều là huyết mạch của Nga”, Giles nói.
Duy Nguyễn
Theo Al Jazeera
