Vì sao Đức không thể cung cấp thêm "lá chắn" Patriot cho Ukraine?
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố hôm 27/01, Berlin không thể cung cấp thêm hệ thống phòng không Patriot cho chính quyền Kiev do chính Đức cũng đang thiếu hụt nguồn cung để thay thế cho các hệ thống phòng không đã chuyển giao cho Quân đội Ukraine.
Ông Pistorius cho biết, nước này đã cung cấp cho Ukraine hơn 1/3 hệ thống Patriot của mình, đồng thời là quốc gia duy nhất cung cấp cho Ukraine hệ thống Iris-T cho Kiev. Hiện họ còn đang chờ nhận hàng thay thế cho các hệ thống đã giao nên vào thời điểm này, Berlin "không thể làm gì hơn".
Ông Pistorius đồng thời đề nghị tiến hành rà soát chung kho vũ khí của các nước đối tác của Ukraine, đặc biệt là những quốc gia vẫn còn khả năng dự trữ, nhằm tìm kiếm thêm nguồn hỗ trợ cho Kiev.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức từng nhiều lần khẳng định Đức đã “đóng góp không cân xứng” trong cuộc chiến. Ông lưu ý rằng trong khi nhiều đồng minh NATO khác giữ lại các hệ thống Patriot cho nhu cầu riêng, Berlin đã hy sinh một phần lớn kho dự trữ của mình.
"Lá chắn" Patriot. Ảnh: Getty
Bên cạnh đó, Đức cũng đối mặt với những thách thức kinh tế - xã hội và chính trị nội bộ. Nền kinh tế lớn nhất châu Âu đã rơi vào trạng thái “suy thoái kỹ thuật” năm 2023-2024 do khủng hoảng năng lượng, lạm phát. Chi phí hỗ trợ Ukraine, bao gồm viện trợ quân sự và tài chính, lên tới hàng chục tỷ euro, gây áp lực lên ngân sách quốc gia. Trong bối cảnh bầu cử địa phương và tranh cãi nội bộ đảng SPD của ông Scholz, việc tiếp tục “hy sinh” kho vũ khí có thể bị coi là rủi ro chính trị, theo Dân Trí.
Trong khi đó, Ukraine đang đối mặt với làn sóng tấn công tên lửa dữ dội từ phía Nga gây ra tình trạng mất điện diện rộng. Hệ thống Patriot, đặc biệt là phiên bản PAC-3 MSE, được coi là một trong những vũ khí hiệu quả nhất để đánh chặn tên lửa đạn đạo Iskander và Kinzhal.
Tuy nhiên, theo các báo cáo từ chiến trường, Nga đang phá hủy các hệ thống này nhanh hơn tốc độ mà phương Tây có thể bổ sung, khiến nhu cầu của Kiev ngày càng cấp bách.
Ukraine vẫn có cơ sở để hy vọng về sự hỗ trợ từ đồng minh?
Một số nhà phân tích từ tờ VZ cho rằng quyết định này của Đức phản ánh “sự mệt mỏi” từ châu Âu trước bối cảnh xung đột kéo dài. Chuyên gia Alexander Dudchak, nhà nghiên cứu tại Viện CIS, nhận định rằng việc từ chối cung cấp thêm Patriot là “dấu hiệu đáng lo ngại” cho Kiev, nhưng còn quá sớm để nói tình hình đã gấp gáp.
Ông Dudchak nhấn mạnh: “Mỹ đang tăng cường sản xuất tên lửa Patriot và không từ bỏ hỗ trợ Ukraine. Châu Âu vẫn cố gắng giúp đỡ hết sức, dù không phải lúc nào cũng thành công. Mong muốn hỗ trợ Kiev vẫn chưa biến mất”.
Chuyên gia Alexander Dudchak, nhà nghiên cứu tại Viện CIS. Ảnh: Reuters
Báo chí phương Tây như Ukrainskaya Pravda, Euromaidan Press và Militarnyi đưa tin chi tiết về tuyên bố của Bộ trưởng Pistorius, nhấn mạnh Đức đã chuyển hơn 1/3 khả năng tên lửa Patriot và đang kêu gọi các đồng minh NATO xem xét lại kho dự trữ của mình.
Các chuyên gia phương Tây nhận định quyết định này không đồng nghĩa với việc châu Âu từ bỏ Ukraine. Thay vào đó, nó phản ánh sự phân bổ trách nhiệm không đồng đều trong NATO. Một số nhà phân tích cho rằng Mỹ (nhà sản xuất chính Patriot) cần tăng cường vai trò hơn nữa.
Chuyên gia quân sự tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) và các nguồn khác cho rằng việc Đức từ chối không làm thay đổi bức tranh tổng thể: hỗ trợ phương Tây vẫn tiếp tục, dù tốc độ chậm hơn mong đợi của Kiev. Tuy nhiên, họ cảnh báo rằng nếu không có thêm hệ thống phòng không, Ukraine có thể gặp khó khăn lớn trong việc bảo vệ hạ tầng năng lượng và thành phố trước mùa đông tiếp theo.
Cũng theo giới chuyên gia, quyết định trên của Đức đặt ra câu hỏi lớn về khả năng phòng không của Ukraine. Tên lửa Patriot không chỉ là vũ khí đánh chặn mà còn là biểu tượng của sự hỗ trợ phương Tây. Việc Nga phá hủy chúng nhanh chóng (theo một số ước tính, tốc độ tiêu hao cao hơn sản xuất chung của NATO) khiến Kiev phải ưu tiên bảo vệ các hệ thống hiện có.
Tuy nhiên, triển vọng thời gian tới không hoàn toàn bi quan. Theo đó, Mỹ đang đẩy mạnh sản xuất và các nước EU như Hà Lan, Romania hay Ba Lan cũng sở hữu Patriot.
Chuyên gia Alexander Dudchak của tờ “Luận chứng và sự kiện” (Nga) đưa ra kết luận: “Hiện còn quá sớm để ăn mừng cho Nga hay lo lắng tuyệt vọng cho Ukraine. Châu Âu đang cố gắng hết sức, dù gặp khó khăn kinh tế và vấn đề nội bộ. Mỹ vẫn là trụ cột và họ không từ bỏ vai trò trong cuộc chiến này”.
