Ukraine và Iran, hai quốc gia đang có xung đột với các cường quốc hạt nhân, đã tiến đến sát bờ vực va chạm nguy hiểm với nhau trong những ngày gần đây, khi Ukraine tấn công một tàu hàng thương mại của Iran trên Biển Caspi.
Vụ tấn công đã khiến một thủy thủ dân sự người Iran thiệt mạng. Ukraine cho rằng con tàu này vận chuyển trang thiết bị quân sự cho Nga. Iran đã cân nhắc trả đũa, nhưng các nhà ngoại giao đã xoa dịu cuộc khủng hoảng thông qua một cuộc điện đàm.
Tuy nhiên, theo New York Times (NYT), các nhà phân tích theo dõi sát sao hai cuộc xung đột lo ngại rằng bạo lực leo thang giữa Ukraine và Iran chỉ là vấn đề thời gian. Câu hỏi đặt ra cho các chính phủ là liệu các cuộc xung đột có đang hội tụ hay không, và điểm nóng tiếp theo có thể xảy ra khi nào.
Nếu các cuộc xung đột hợp nhất lại một cách trực tiếp hơn, kết quả có thể sẽ rất thảm khốc, với sự tham gia của nhiều quốc gia, bao gồm cả Mỹ và Nga, trong một cuộc chiến toàn diện trải dài qua lục địa Á-Âu và Trung Đông.
Cả hai cuộc xung đột hiện nay vốn đã khiến vô số quốc gia rơi vào vòng xoáy.
Với sự hỗ trợ của Mỹ và châu Âu, Ukraine đã đối phó với chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga kể từ năm 2022. Trong khi đó, tháng 2 năm nay, Iran rơi vào một cuộc xung đột toàn diện khi Mỹ và Israel tấn công. Theo một thống kê, ít nhất 17 quốc gia, bao gồm Ả Rập Saudi, Qatar, Jordan, Lebanon và Iraq..., đã bị kéo vào cuộc xung đột.
Chồng chéo nhưng chưa gắn kết
Alina Polyakova, chủ tịch Trung tâm Phân tích Chính sách Châu Âu, cho rằng: "Trên thực tế, hai cuộc xung đột ở Ukraine và Iran đã gắn kết với nhau" kể từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự năm 2022.
Nga và Iran có mối quan hệ đối tác lâu dài, và cả hai đều đứng chung chiến tuyến trong các cuộc xung đột gần đây, bao gồm cả nội chiến Syria. Do đó, việc Iran viện trợ vũ khí cho Nga được các chuyên gia của NYT đánh giá là không có gì bất ngờ.
Theo NYT, Iran đã đưa máy bay không người lái (drone) và các chuyên gia huấn luyện đến hỗ trợ quân đội Nga tại Crimea. Sau đó, Nga đã cải tiến các drone của Iran, bắt đầu sản xuất hàng loạt và hiện đang gửi các phiên bản mới cho Iran để sử dụng nhằm đối phó với các cuộc tấn công từ Mỹ và Israel.
Chính phủ Mỹ còn cho rằng Iran cung cấp tên lửa đạn đạo cho Nga.
Trong cuộc xung đột ở Trung Đông, Nga được cho là đã cung cấp cho Iran thông tin tình báo do vệ tinh thu thập về các tài sản quân sự của Mỹ trong khu vực. Các quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công gần đây của Iran đã trở nên chính xác hơn và gây nhiều thiệt hại hơn.
William B. Taylor, Đại sứ Mỹ tại Ukraine dưới thời các chính quyền Bush và Obama, đồng thời là người đứng đầu đại sứ quán tại Kiev trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump, cho rằng các cuộc xung đột này "chồng chéo nhưng chưa gắn kết".
"Ukraine chỉ tập trung vào việc đối phó với Nga, bằng mọi cách thức có thể. Điều đó bao gồm việc sử dụng các biện pháp quân sự để cắt đứt sự hỗ trợ mà các quốc gia khác đang cung cấp cho Nga", ông Taylor nói.
Hiện vẫn chưa rõ liệu một cuộc tấn công tương tự có thể tái diễn hay không.
Cảnh báo của giới quan sát cho chính quyền Mỹ
Đại sứ Ukraine tại Washington, Olha Stefanishyna, cho biết tại một cuộc họp báo hôm 30/7 do tờ The Christian Science Monitor tổ chức rằng việc cố gắng liên kết 2 cuộc chiến này không phải là chính sách của chính phủ. Bà khẳng định vụ tấn công gần đây nhằm vào con tàu của Iran là "không có chủ ý".
Về phần mình, Tổng thống Zelensky đã cố gắng đưa ra lập luận rằng 2 cuộc xung đột này có một số yếu tố chung. Ông cho rằng Nga đang cung cấp cho Iran thông tin vệ tinh về các quốc gia vùng Vịnh Ả Rập và các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực, đồng thời nhấn mạnh Ukraine sẵn sàng chia sẻ thông tin tình báo với các đồng minh phương Tây.
Một số nhà phân tích vốn chỉ trích các hành động quân sự của Mỹ, bao gồm cả cuộc xung đột ở Iran, đã cảnh báo rằng chính quyền Trump cần phải cảnh giác bởi ông Zelensky và ông Netanyahu có thể tìm cách khiến Mỹ lún sâu vào các cuộc xung đột.
Andrew Day của The American Conservative nhận định: "Ông Trump nên cảnh giác khi ông Zelensky và ông Netanyahu đến Washington. Cả hai sẽ thúc đẩy sự hỗ trợ quân sự lớn hơn từ Mỹ, và cả hai sẽ đóng gói các yêu sách của họ theo hướng phục vụ lợi ích của Mỹ".
Trita Parsi, đồng sáng lập Viện Quincy, thì đánh giá rằng ông Zelensky có thể đạt được một "bước đột phá chiến lược" với "canh bạc nguy hiểm" là cố gắng thuyết phục Washington rằng hai cuộc xung đột này có sự gắn kết với nhau.
Thư Nghiêm (Theo NYT)
