Chuyên trang công nghệ Xataka ngày 18/5 đưa tin, nhóm chuyên gia Ukraine phân tích mảnh vỡ tên lửa Kh-101 của Nga bắn trúng các tòa chung cư ở Kyiv dự kiến sẽ tìm thấy công nghệ của Nga, có thể là các bộ phận của Trung Quốc hoặc các hệ thống tự chế để né tránh lệnh trừng phạt của phương Tây. Nhưng những gì họ phát hiện ra còn đáng lo ngại hơn: mỗi tên lửa chứa hơn 100 linh kiện được sản xuất bởi các công ty từ Mỹ và châu Âu, bao gồm chip, bộ vi điều khiển và các hệ thống điện tử thiết yếu cho việc định vị, dẫn hướng và điều khiển bay. Nếu thiếu các linh kiện này, tên lửa sẽ không hoạt động như thiết kế.
Một số linh kiện đó được sản xuất vào năm 2024 và 2025, thậm chí là 2026, chứng tỏ rằng dòng chảy công nghệ phương Tây vào ngành công nghiệp quân sự Nga không hề giảm sút bất chấp các lệnh trừng phạt. Sự hiện diện của các linh kiện mới cho thấy chuỗi cung ứng cho Nga vẫn đang hoạt động tích cực, với các chuỗi cung ứng có thể thích ứng nhanh hơn khả năng theo dõi và ngăn chặn của các chính phủ phương Tây.
Kh-101: Tên lửa mà Nga không ngừng hoàn thiện
Theo trang Xataka, tên lửa Kh-101 đã trở thành một trong những vũ khí chủ chốt trong chiến dịch không kích của Nga nhắm vào Ukraine. Được phóng từ máy bay ném bom chiến lược và được thiết kế cho các chuyến bay tầm xa ở độ cao thấp, tên lửa này rất khó bị phát hiện bởi các radar thông thường và đòi hỏi các hệ thống phòng không tinh vi mới có thể đánh chặn được. Kể từ năm 2022, Nga đã tăng sản lượng tên lửa Kh-101 lên mức cao hơn nhiều so với trước khi xung đột với Ukraine bùng nổ.
Nga cũng liên tục nâng cấp loại tên lửa này để khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn. Các phiên bản mới nhất tích hợp những cải tiến trong hệ thống chống nhiễu, hệ thống dẫn đường, đầu đạn kép giúp giảm tiêu hao nhiên liệu và đạn chùm với kim loại zirconium để tăng sức công phá.
Ukraine vẫn có thể đánh chặn được một số lượng đáng kể các tên lửa này, nhưng đối với mỗi phiên bản Kh-101 mới đều đòi hỏi Kyiv phải chi thêm nguồn lực phòng thủ; và năng lực cải tiến của Moscow cho thấy nước này có đủ cơ sở hạ tầng công nghiệp để duy trì chuỗi sản xuất.
Công nghệ phương Tây đến Nga như thế nào?
Con đường từ một nhà máy sản xuất chip ở Mỹ hoặc châu Âu đến khi tích hợp vào một tên lửa Nga tấn công Kyiv bao gồm nhiều tầng trung gian. Nga tiếp cận các linh kiện vi điện tử phương Tây thông qua việc tái xuất khẩu qua những quốc gia không áp đặt lệnh trừng phạt, các nhà phân phối hoạt động trong những vùng xám của thương mại quốc tế và các mạng lưới thương mại phức tạp chia nhỏ những đơn đặt hàng để tránh bị phát hiện. Một số linh kiện đi qua Trung Quốc, hoặc là sản phẩm gốc được bán lại hoặc các bản sao tương tự được sản xuất tại Nga dựa trên thiết kế của phương Tây.
Kết quả là Moscow đã duy trì và mở rộng sản xuất tên lửa bất chấp sự cô lập về kinh tế. Các lệnh trừng phạt đã gây thêm chi phí và làm phức tạp thêm công tác hậu cần, nhưng không thể cắt đứt nguồn cung của Nga.
Lệnh trừng phạt không thể ngăn chặn
Theo trang Xataka, vấn đề về tên lửa Kh-101 phản ánh một mâu thuẫn mà các chính phủ phương Tây không muốn đối mặt. Trong khi Mỹ và châu Âu cung cấp cho Ukraine các hệ thống phòng không Patriot và NASAMS, thông tin tình báo quân sự và hàng tỷ USD viện trợ kinh tế, một phần của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu vẫn tiếp tục đưa các linh kiện vào cỗ máy quân sự Nga. Trên thực tế, các công ty phương Tây có thể thấy chip của chính họ bên trong các tên lửa Nga.
Việc phân tích các mảnh vỡ từ vụ tấn công Kyiv cũng cho thấy cách thức vận hành của một cuộc xung đột hiện đại về mặt công nghiệp. Hiện nay, không một ngành sản xuất vũ khí tiên tiến của cường quốc nào có thể hoàn toàn độc lập với thị trường toàn cầu. Tên lửa, máy bay không người lái và hệ thống dẫn đường phụ thuộc vào một mạng lưới quốc tế gồm các linh kiện vi điện tử, phần mềm và các thành phần khác, rất khó kiểm soát, ngay cả khi có ý chí chính trị để làm điều đó.
Nga đã chứng minh rằng, ngay cả dưới những lệnh trừng phạt sâu rộng nhất từng được áp đặt lên một nền kinh tế lớn, nước này vẫn có thể tiếp cận được một phần đáng kể cơ sở hạ tầng công nghệ toàn cầu.
Duy Nguyễn
Theo Xataka
