Chiều 14/1, trong khuôn khổ Hội thảo khởi động về hợp tác AI y tế do Bộ Y tế tổ chức, Mạng lưới thành viên tiên phong giải pháp AI y tế có trách nhiệm Việt Nam (V-RHAIN) chính thức ra mắt, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin y tế quốc gia Nguyễn Trường Nam, V-RHAIN không đơn thuần là một tổ chức tập hợp thành viên mà là "mạng lưới của các mạng lưới" với vai trò đặc biệt. Mạng lưới này sẽ thúc đẩy thử nghiệm các chính sách và công nghệ AI mới trong điều kiện được kiểm soát chặt chẽ trước khi nhân rộng ra toàn quốc.
Đồng thời, V-RHAIN áp dụng các chuẩn liên thông quốc tế như HL7 FHIR và DICOM để đảm bảo các hệ thống AI có thể hoạt động đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Đặc biệt, mạng lưới còn kết nối nguồn lực tính toán mạnh mẽ từ các đối tác như GPU A100 và H100 để hỗ trợ các đơn vị thành viên huấn luyện mô hình AI.
Để V-RHAIN hoạt động thực chất, năm trụ cột chính cần phối hợp chặt chẽ và nêu cao trách nhiệm. Cơ quan quản lý và các đơn vị trực thuộc đóng vai trò "kiến trúc sư trưởng", thiết lập hành lang pháp lý, xây dựng hạ tầng Cloud và Cổng tri thức AI tập trung. Các tổ chức quốc tế đóng vai trò "trọng tài tiêu chuẩn", cung cấp khung đánh giá rủi ro và giám sát an toàn theo chuẩn toàn cầu. Các viện và trường đại học đóng vai trò "cỗ máy tri thức", xây dựng khung dữ liệu mẫu, nghiên cứu thuật toán gốc và đào tạo nguồn nhân lực số chất lượng cao.
Doanh nghiệp là "cánh tay thực thi", chuyển đổi công nghệ thành giải pháp cụ thể và cam kết trách nhiệm giải trình về thuật toán. Quan trọng nhất là các cơ sở khám bệnh chữa bệnh - nơi trực tiếp ứng dụng công nghệ.
Những đơn vị này có ba trách nhiệm chính: cung cấp dữ liệu đảm bảo "đúng-đủ-sạch-sống" để huấn luyện AI, triển khai các giải pháp AI tầm soát bệnh và hỗ trợ ra quyết định lâm sàng, đồng thời tham gia hệ thống cảnh báo sớm và phản hồi các sự cố kỹ thuật để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho người bệnh.
Tại hội thảo, PGS. TS. Lê Hoàng Sơn - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin kiêm Giám đốc AIRC đã có bài tham luận quan trọng về "Khung dữ liệu AI y tế Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030".
Báo cáo nêu rõ thực trạng nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng AI trong ngành y tế tại Việt Nam hiện nay, đồng thời đề xuất khung dữ liệu AI y tế làm cơ sở quan trọng để chuẩn hóa dữ liệu, phục vụ việc huấn luyện AI y tế một cách chính xác và hiệu quả. Đây là nền tảng then chốt giúp các đơn vị trong mạng lưới có thể phát triển các mô hình AI với chất lượng đồng nhất và đáng tin cậy.
Năm 2026, V-RHAIN ưu tiên hướng về cơ sở y tế với điểm đột phá tại 3.321 trạm y tế xã và phường trên cả nước. Tại đây, mạng lưới sẽ triển khai các giải pháp AI thiết yếu bao gồm tầm soát bệnh lý, dinh dưỡng cộng đồng, hỗ trợ lâm sàng và quản trị. Đây là bước đi chiến lược nhằm đưa công nghệ AI đến gần nhất với người dân, đặc biệt ở các vùng xa và khó khăn.
Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh rằng phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những đột phá chiến lược. Trong đó, trí tuệ nhân tạo giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao năng lực quản lý, chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế.
Thực tế cho thấy AI đang mở ra nhiều cơ hội trong phòng bệnh, chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh viện, đặc biệt trong bối cảnh ngành y tế còn gặp nhiều khó khăn về nguồn nhân lực, chênh lệch vùng miền và yêu cầu ngày càng cao của người dân về dịch vụ y tế chất lượng.
Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Y tế cũng lưu ý rằng AI y tế là lĩnh vực có tác động trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và quyền lợi của người dân. Vì vậy, quan điểm nhất quán của Bộ là phát triển phải đi đôi với quản lý chặt chẽ.
Việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo cần đặt con người làm trung tâm, đảm bảo an toàn người bệnh, bảo mật dữ liệu sức khỏe, tính minh bạch, công bằng và trách nhiệm giải trình. Triển khai AI y tế phải có lộ trình rõ ràng, phù hợp với mức độ rủi ro, tuân thủ pháp luật Việt Nam và hài hòa với các chuẩn mực quốc tế. Cách tiếp cận thử nghiệm có kiểm soát, gắn với đánh giá tác động thực tiễn, là định hướng phù hợp trong giai đoạn hiện nay.
Việc ra mắt V-RHAIN đã quy tụ các chuyên gia đầu ngành và đại diện từ 34 sở y tế tỉnh thành trên cả nước. Mạng lưới này không chỉ là diễn đàn trao đổi và chia sẻ tri thức mà còn là cơ chế phối hợp thực chất, hỗ trợ thử nghiệm chính sách và công nghệ, góp phần giảm thiểu rủi ro và từng bước nhân rộng các giải pháp AI y tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Trong hai ngày 15 và 16/1, Trung tâm Thông tin y tế Quốc gia phối hợp cùng Health AI tổ chức khóa tập huấn kỹ thuật về quản trị, nghiên cứu và ứng dụng AI y tế. Tại hội thảo cùng chuỗi tập huấn 15-16/1, nhiều doanh nghiệp bày tỏ sự quan tâm và cam kết đồng hành theo mô hình hợp tác 3 nhà: Viện/Trường ĐH - Bộ Y Tế - Bệnh viện / Sở Y tế.
Các đại biểu sẽ đi sâu vào các nội dung cốt lõi như quản trị AI, vòng đời sản phẩm, quản lý rủi ro, giám sát hiệu suất, khung pháp lý và thông lệ quốc tế, qua đó trang bị năng lực cần thiết cho đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu, quản lý và triển khai AI y tế tại các cơ quan và đơn vị trên toàn quốc.
Nguyễn Hải
