Gần 30 năm gắn bó với nghề kinh doanh khách sạn ở vùng biển Cửa Lò, ông Võ Văn Nguyên, 50 tuổi, trú tại xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An đã quá quen và hiểu nhu cầu ăn uống của thực khách mỗi lần ghé thăm. Những món ăn từ đặc sản rừng, trong đó có chồn hương, luôn được khách đặt hàng nhiều nhất nhưng nguồn cung lại khá khan hiếm. Từ nhu cầu đó, ông Nguyên có ý nghĩ “tự nuôi giống để chủ động nguồn hàng". Sau khi lên kế hoạch cụ thể, ông Nguyên quyết định về quê mở trang trại nuôi chồn hương.
“Tôi ròng rã nhiều tháng trời từ Đồng Nai, Cà Mau đến Quảng Trị để vừa chọn lọc con giống, vừa học hỏi kỹ thuật chuồng trại và đặc biệt là tìm hiểu các thủ tục pháp lý về nuôi động vật hoang dã. Với loài chồn hương này người nuôi phải nắm rõ luật và hiểu tập tính của nó thì mới thành công được”, ông Nguyên chia sẻ về hành trình khởi nghiệp.
Ban đầu người đàn ông này lựa chọn mua về 70 con giống để nuôi. Ông Nguyên chọn xây dựng trang trại theo hướng khép kín, có camera giám sát 24/24. Theo ông, chồn hương là loài “khó tính và nhạy cảm” nên chuồng trại phải đảm bảo tiêu chuẩn cao ráo, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông và đặc biệt phải yên tĩnh.
Nuôi chồn hương mà không nắm tập tính, không hiểu luật thì rất dễ thất bại. Đặc biệt, loài chồn hương rất nhạy cảm với tiếng động, chỉ cần ồn ào, stress là sẽ bỏ ăn, dễ sinh bệnh.
Hiện nay, trang trại của ông Nguyên được đầu tư hệ thống chuồng trại khá bài bản, mỗi chuồng thường được nuôi riêng một con để đảm bảo môi trường sống ổn định. Chỉ đến mùa giao phối, chồn hương mới được ghép đôi và nuôi chung trong một chuồng. Trung bình mỗi năm, chồn hương sinh sản từ 1–2 lứa, mỗi lứa cho từ 2–5 con.
Thức ăn cho loại khó tính này cũng được ông chủ đặc biệt chú trọng. Ngoài các loại trái cây ở địa phương, chồn còn được ăn cháo nấu từ cá, thịt gia cầm, trứng và cá biển. Không dừng lại ở đó, ông còn xây dựng mô hình tuần hoàn “tự cung, tự cấp”. Trang trại kết hợp nuôi cá chình hoa, cá trê để làm thức ăn cho chồn. "Phân chồn được dùng cho cá, cá lại là nguồn thức ăn cho chồn, vừa tiết kiệm chi phí vừa hạn chế ô nhiễm. Chồn tuy ít bệnh hơn nhiều vật nuôi khác, nhưng đã mắc thì có bệnh không chữa được. Ăn không sạch, đạm quá nhiều cũng có thể là nguyên nhân sinh bệnh”, ông Nguyên chia sẻ kinh nghiệm nuôi chồn hương.
Năm đầu tiên làm trang trại, ông Nguyên gần như chỉ tập trung ổn định đàn. Sang năm thứ hai ông bắt đầu gây giống từ những con sinh sản tốt. Và đến năm thứ ba, khi đàn chồn hương tăng nhanh, trang trại mới có nguồn thu ổn định từ việc bán con giống. Hiện ông Nguyên đang duy trì hai khu trại, tổng đàn hơn 400 con, trong đó khoảng 300 con bố mẹ và 100 con thương phẩm.
Mỗi năm, trang trại chồn hương của ông xuất ra thị trường khoảng 100 con giống, chủ yếu cho người nuôi ở các tỉnh phía Bắc. Với mỗi cặp chồn, giá thấp nhất khoảng 10 triệu đồng/cặp giống, nếu bán lẻ từng con sẽ có giá cao hơn.
Không chỉ bán giống, ông Nguyên còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ pháp lý cho những hộ có nhu cầu nuôi. Theo ông, đã có không ít người bỏ cuộc vì không chịu được sự tỉ mỉ, công phu của loài vật này. Tổng chi phí đầu tư con giống, cơ sở vật chất trang trại của ông Nguyên khi bắt đầu khoảng 1 tỷ đồng. Nhưng đến nay, sau ba năm, giá trị đàn chồn và hệ thống trại được ông ước tính đã lên đến 6 tỷ đồng.
Hiện tại, dù đã thu hồi vốn, nhưng ông Nguyên cho biết trang trại vẫn đang ưu tiên gây đàn, chưa tính chuyện bán ồ ạt để lấy lãi. Theo quan điểm của ông chủ này, làm nông nghiệp xác định vất vả, nhưng nếu có đam mê và làm đúng cách thì sẽ đi được đường dài.
Trao đổi với Đời sống & Pháp luật, bà Nguyễn Thị Nhàn- Trưởng phòng Kinh tế xã Hưng Nguyên Nam cho biết, nuôi chồn hương là mô hình kinh tế nuôi chồn hương tiềm năng, mang lại hiệu quả cao nhờ thị trường ổn định. Mô hình nuôi chồn hương của gia đình ông Nguyên được đầu tư bài bản và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về pháp luật, thú y và an toàn sinh học. Xã khuyến khích người dân phát triển mô hình, tổ chức tham quan, tập huấn kỹ thuật và xem xét hỗ trợ con giống, thức ăn cho các hộ đủ điều kiện, giúp người dân phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, chính quyền cũng khuyến cáo bà con tìm hiểu kỹ thị trường, nắm vững quy trình và chỉ mua giống tại cơ sở hợp pháp để tránh rủi ro.
