Đó chính là: GS.TS Nguyễn Thanh Liêm, nguyên Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương.
Dấu mốc đưa Việt Nam lên bản đồ phẫu thuật nội soi nhi khoa
Hơn 50 năm gắn bó với ngành y, GS.TS Nguyễn Thanh Liêm dành phần lớn sự nghiệp cho trẻ em, từ phẫu thuật nhi khoa đến nghiên cứu tế bào gốc và y học tái tạo. Những kỹ thuật do ông tiên phong triển khai, những công trình nghiên cứu được công bố ở nước ngoài và những lần được mời trình diễn kỹ thuật tại các trung tâm y khoa quốc tế đã góp phần khẳng định một điều: y học Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những kỹ thuật và công trình được thế giới ghi nhận.
Đồng nghiệp trên thế giới gọi các phương pháp do GS.TS Nguyễn Thanh Liêm sáng tạo là “Liem technique”- kỹ thuật của GS.TS Nguyễn Thanh Liêm.
Năm 1997 là một cột mốc đặc biệt trong sự nghiệp của GS.TS Nguyễn Thanh Liêm. Ông tiên phong thực hiện phẫu thuật nội soi ở trẻ em, đưa Việt Nam trở thành nước đầu tiên ở Đông Nam Á triển khai kỹ thuật này trong phẫu thuật nhi khoa này.
Với trẻ em, đây là một bước tiến rất có ý nghĩa. So với phẫu thuật mở, nội soi giúp hạn chế tổn thương, giảm đau, rút ngắn thời gian hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng sau mổ trong nhiều trường hợp.
Nhưng điều khiến dấu ấn của GS.TS Nguyễn Thanh Liêm trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở việc đưa kỹ thuật mới về Việt Nam. Ông còn tiếp tục nghiên cứu, cải tiến và phát triển nhiều kỹ thuật nội soi nhi khoa.
Một trong những dấu ấn nổi bật là kỹ thuật phẫu thuật nội soi điều trị u nang ống mật chủ. Điều trị u nang ống mật chủ là một phẫu thuật rất phức tạp, nhiều nguy cơ biến chứng, ngay cả phẫu thuật mổ mở cũng nhiều khó khăn. Năm 1995 có báo cáo nội soi nhưng sau đó ít nơi thực hiện. Năm 2006, Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện 3 ca đầu tiên và năm 2007 bắt đầu công bố quốc tế.
Kỹ thuật này sau đó được lựa chọn đưa vào Ashcraft’s Pediatric Surgery, giáo trình phẫu thuật nhi khoa được sử dụng rộng rãi trên thế giới.
Không dừng lại ở đó, GS.TS Nguyễn Thanh Liêm còn được mời tới nhiều quốc gia để giảng bài và trình diễn kỹ thuật, trong đó có Mỹ, Pháp, Italy, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nước châu Á.
Điều đáng nể ở GS.TS Nguyễn Thanh Liêm là ông không dừng lại ở những thành công trong phẫu thuật. Sau nhiều năm làm ngoại nhi, ông tiếp tục bước vào một lĩnh vực mới: tế bào gốc và y học tái tạo.
Những nghiên cứu của ông tập trung vào khả năng ứng dụng tế bào gốc trong điều trị các bệnh lý phức tạp, trong đó có bại não, tổn thương thần kinh, một số bệnh lý gan và các bệnh ở trẻ em.
Đây là hướng đi đòi hỏi sự kết hợp giữa lâm sàng, sinh học tế bào, công nghệ gen và nhiều lĩnh vực khoa học hiện đại.
Theo hồ sơ chuyên gia được công bố, GS.TS Nguyễn Thanh Liêm có hàng trăm công trình khoa học trong nước và quốc tế. Ông cũng là đồng tác giả của các tài liệu, giáo trình phẫu thuật nhi khoa được xuất bản ở nước ngoài.
Khi tên tuổi bác sĩ Việt Nam được quốc tế vinh danh
Những đóng góp ấy đã mang lại cho GS.TS Nguyễn Thanh Liêm nhiều sự ghi nhận đặc biệt.
Năm 2018, ông trở thành bác sĩ Việt Nam đầu tiên nhận Giải thưởng Nikkei Asia trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ, ghi nhận những đóng góp trong phẫu thuật nội soi nhi khoa và nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc.
Một năm sau, năm 2019, ông tiếp tục được tạp chí Asian Scientist đưa vào danh sách 100 nhà khoa học tiêu biểu châu Á. Đây không chỉ là những phần thưởng dành cho một cá nhân.
Đằng sau những danh hiệu ấy là hình ảnh của một nền y học đang từng bước hội nhập, nơi các bác sĩ Việt Nam không chỉ học hỏi kỹ thuật từ nước ngoài mà còn có thể nghiên cứu, cải tiến và tạo ra những giá trị được quốc tế công nhận.
GS.TS Nguyễn Thanh Liêm từng giữ cương vị Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2002-2012. Trong thời gian này, ông có nhiều đóng góp cho sự phát triển của chuyên ngành nhi khoa và ngoại nhi tại Việt Nam. Sau khi rời vị trí quản lý bệnh viện, ông vẫn tiếp tục nghiên cứu.
Hiện ông giữ vai trò Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen, Đại học VinUni, đồng thời tham gia hoạt động chuyên môn về y học tái tạo và trị liệu tế bào.
Từ những ca mổ cho trẻ em cách đây hàng chục năm đến những nghiên cứu về tế bào gốc và công nghệ gen ngày nay, hành trình của GS.TS Nguyễn Thanh Liêm cho thấy một tinh thần đặc biệt: không coi thành công của ngày hôm qua là điểm dừng của ngày hôm nay.
Và có lẽ đó cũng là điều đáng tự hào nhất. Bởi mỗi lần một kỹ thuật Việt Nam được thế giới biết đến, mỗi công trình của nhà khoa học Việt Nam xuất hiện trên các diễn đàn y khoa quốc tế, phía sau không chỉ là tên tuổi của một cá nhân. Đó còn là trí tuệ Việt Nam trên bản đồ y học thế giới.
Ngọc Minh
