Vị bác sĩ vang danh thế giới được nhắc tới chính là: Cố GS.TSKH, Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động Nguyễn Tài Thu (1931-2021).
GS Nguyễn Tài Thu đã dành gần trọn cuộc đời nghiên cứu, điều trị và đào tạo châm cứu. Ông có quan hệ khoa học, chuyên môn với 38 quốc gia và được ghi nhận là giáo sư, tiến sĩ danh dự của 16 trường đại học nước ngoài.
Người đưa châm cứu Việt Nam vượt khỏi biên giới
GS Nguyễn Tài Thu là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn đối với ngành châm cứu Việt Nam. Ông từng được đồng nghiệp, học trò gọi bằng những biệt danh như “Vua châm cứu”, “Thần kim”, “Cây kim vàng”. Dấu ấn đáng chú ý nhất của ông không nằm ở những danh xưng này, mà ở quá trình nghiên cứu, phát triển kỹ thuật và đưa châm cứu Việt Nam tới nhiều quốc gia.
Một dấu ấn nổi bật trong sự nghiệp của GS Nguyễn Tài Thu là trường phái Tân châm.
Ông nghiên cứu việc sử dụng những loại kim dài hơn, kết hợp các kỹ thuật châm khác nhau để tác động tới những huyệt nằm sâu, phục vụ điều trị một số bệnh lý.
Một kỹ thuật khác được ông phát triển là mãng châm, sử dụng những cây kim có chiều dài đặc biệt, trong đó có loại dài hàng chục centimet.
Ông cũng nghiên cứu điện châm gây tê trong phẫu thuật, sử dụng kích thích điện qua huyệt nhằm giảm đau, qua đó hỗ trợ thực hiện phẫu thuật trong một số trường hợp. Phương pháp điện châm gây tê do ông nghiên cứu từng được áp dụng trong khoảng 100.000 ca phẫu thuật, với tỷ lệ hiệu quả được báo cáo là 98,3%. Đây là số liệu thường xuất hiện trong các tài liệu trong nước. Khi sử dụng trong bài báo, nên đặt trong ngữ cảnh “theo các nguồn của ngành y tế Việt Nam”, tránh trình bày như một kết luận khoa học phổ quát.
Công trình về cai nghiện ma túy gây chú ý tại hội nghị quốc tế
Một trong những dấu mốc đưa tên tuổi GS Nguyễn Tài Thu tới cộng đồng châm cứu quốc tế là nghiên cứu về châm cứu hỗ trợ cai nghiện ma túy.
Tháng 10/2004, tại Hội nghị Châm cứu toàn thế giới ở Sydney, Australia, ông trình bày công trình “Phương pháp châm cứu cai nghiện ma túy”.
Theo Thông tấn xã Việt Nam và Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM, báo cáo của ông được trình bày đầu tiên trong số 280 báo cáo khoa học tại hội nghị và nhận được sự quan tâm của các đại biểu. Đại biểu Hội Châm cứu Trung Quốc cũng ghi nhận những kết quả mà Việt Nam đạt được. Sau đó, phương pháp được Bộ Y tế Việt Nam nghiệm thu và tổ chức tập huấn tại 21 tỉnh, thành. Các nguồn trong nước cho biết kỹ thuật này được giới thiệu tới gần 50 quốc gia. Đây là một trong những dấu mốc cho thấy châm cứu Việt Nam không chỉ được ứng dụng trong nước mà còn được giới thiệu tại các diễn đàn chuyên môn quốc tế.
Dấu ấn của GS Nguyễn Tài Thu không chỉ nằm ở các hội nghị quốc tế. Ông trực tiếp tới nhiều quốc gia để giảng dạy, truyền đạt kỹ thuật cho sinh viên, bác sĩ và các chuyên gia. Ông từng tham gia hoạt động chuyên môn, đào tạo hoặc chuyển giao kỹ thuật tại nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu và Mỹ Latin, trong đó có Nga, Pháp, Mexico, Panama, Italy... Đặc biệt, hợp tác châm cứu giữa Việt Nam và Mexico được duy trì trong nhiều năm.
Năm 2005, GS Nguyễn Tài Thu được trao bằng Tiến sĩ danh dự của Đại học Tự trị Zacatecas (UAZ) vì những đóng góp cho việc phát triển điều trị bằng châm cứu tại Mexico và bang Zacatecas.
Ông cũng để lại nhiều sách và tài liệu chuyên môn về châm cứu như: Tân châm, Nghiên cứu châm tê trong phẫu thuật, Thủy châm, Nhĩ châm, Mai hoa châm, Điện châm...
Di sản lớn nhất của ông không chỉ là những kỹ thuật châm cứu, mà còn là việc góp phần đưa châm cứu Việt Nam từ một lĩnh vực điều trị trong nước bước ra các diễn đàn quốc tế, được đào tạo, giới thiệu và hợp tác tại nhiều quốc gia. Đó cũng là lý do tên tuổi Nguyễn Tài Thu trở thành một trong những dấu ấn đặc biệt khi nhắc tới hành trình đưa châm cứu Việt Nam ra thế giới.
Ngọc Minh
