“Cậu ấy sút hỏng nhiều nhất nên mới trở thành người giỏi nhất”
Trong các hội thảo huấn luyện do Liên đoàn Bóng đá Na Uy tổ chức, người ta thường chiếu một đoạn video ngắn ghi lại cảnh một cậu bé 16 tuổi tham gia bài tập dứt điểm.
Máy quay được đặt phía sau khung thành. Trong khoảng 20 cú sút, cậu bé phần lớn đều đi chệch mục tiêu. Những HLV tham dự buổi hội thảo sau đó được hỏi liệu cậu thiếu niên này có đủ khả năng khoác áo đội tuyển Na Uy trong tương lai hay không.
"Ai cũng trả lời là không, vì nhìn vào đoạn video, cậu ấy giống một tiền đạo khá tệ," ông Hakon Grottland, người nhiều năm phụ trách công tác phát triển cầu thủ của Liên đoàn Bóng đá Na Uy, kể lại.
Haaland và cha anh vào năm 2020, sau khi tiền đạo người Na Uy chuyển từ RB Salzburg sang Borussia Dortmund (Đức) (Ảnh: Alexandre Simoes/Borussia Dortmund via Getty Images)
Có lẽ mái tóc vàng đặc trưng, khi ấy vẫn được cắt ngắn, là gợi ý duy nhất để nhận ra danh tính cậu bé. Người liên tục sút bóng chệch khung thành năm nào giờ đã trở thành biểu tượng của bóng đá Na Uy, đồng thời được xem là tiền đạo cắm xuất sắc nhất thế giới: Erling Haaland.
"Có lẽ chính vì cậu ấy sút hỏng nhiều nhất nên mới trở thành người giỏi nhất. Erling cứ thất bại rồi lại tập luyện, tập luyện không ngừng," Grottland nói.
"Điều đáng chú ý khác mà bạn có thể thấy rõ trong đoạn video là lúc đó chỉ còn Erling, một HLV và thủ môn trên sân. Các đồng đội đều đã lên xe buýt trở về khách sạn, nhưng Erling vẫn ở lại để tiếp tục tập luyện và hoàn thiện bản thân."
Giờ đây, dù hành trình kỳ diệu của Erling Haaland tại World Cup 2026 đã khép lại sau thất bại 1-2 của Na Uy trước tuyển Anh. Nhưng rõ ràng, trước khi "Tam Sư" chính thức giành vé vào bán kết, tiền đạo của Manchester City chính là thử thách lớn nhất mà họ phải vượt qua.
Cú đúp mang tính quyết định vào lưới Brazil ở vòng 1/8 đã giúp Na Uy tạo nên chiến thắng vĩ đại nhất trong lịch sử vào ngày Chủ nhật. Với tổng cộng 7 bàn thắng, Haaland chỉ xếp sau Lionel Messi và Kylian Mbappe trong cuộc đua giành danh hiệu Vua phá lưới.
Một tháng qua chính là thời điểm bùng nổ nhất trong sự nghiệp của Haaland. Dù đã ghi vô số bàn thắng ở những giải đấu hàng đầu như Premier League, Champions League hay Bundesliga, màn trình diễn xuất sắc tại kỳ World Cup này, giải đấu đầu tiên của Na Uy kể từ năm 1998, đã đưa tên tuổi anh lên một tầm cao mới. Không chỉ nước Mỹ mà cả thế giới giờ đây đều bị cuốn hút bởi sức hấp dẫn đặc biệt của Haaland.
Một hiện thân của Na Uy năm 2026
Điều khiến Haaland được yêu mến không chỉ nằm ở khả năng săn bàn. Anh còn là một trong những cá tính nổi bật nhất của World Cup năm nay: một thủ lĩnh luôn nở nụ cười, biết tự giễu bản thân và dường như chưa bao giờ hạnh phúc hơn trong màu áo đội tuyển Na Uy.
Sau chiến thắng trước Brazil, Haaland là người khuấy động màn ăn mừng khi trực tiếp đánh trống cùng các cổ động viên. Rồi trong khoảnh khắc thể hiện đúng nét hài hước quen thuộc của mình, anh không quên "đáp lời" những người từng nghi ngờ mình.
"Tôi rất mong được gặp anh, Wayney boy," Haaland cười nói trong video trên kênh YouTube cá nhân, nhắc đến lời hứa của Wayne Rooney khi bình luận trên BBC rằng sẽ chèo thuyền dọc sông Mersey ở Liverpool nếu Na Uy lọt vào tứ kết. "Giờ thì đó là điều duy nhất tôi muốn xem."
Ngoài nước Anh, hầu hết người hâm mộ đều muốn tiếp tục được chứng kiến Haaland thi đấu ở World Cup lần này. Đội tuyển Na Uy vốn chỉ đặt mục tiêu vượt qua bảng đấu khó có sự góp mặt của Pháp và Senegal, nhưng giờ đây đã mơ đến một suất vào bán kết. Và chính những đóng góp của Haaland là yếu tố giúp giấc mơ ấy trở nên khả thi.
"Erling có khả năng dung hòa hai khía cạnh tưởng chừng đối lập," ông Geir Jordet, giáo sư tâm lý học tại Trường Khoa học Thể thao Na Uy, nhận định.
"Một mặt, cậu ấy cực kỳ chuyên nghiệp, luôn tập trung tuyệt đối và gần như hoạt động như một cỗ máy trong việc chuẩn bị, phát triển bản thân và ghi bàn. Đó là điều khiến bất kỳ ai theo dõi Erling thi đấu cũng bị cuốn hút.
Ở khía cạnh còn lại, cậu ấy lại là một cầu thủ vô cùng thoải mái, vui vẻ và luôn đặt tập thể lên trên hết. Minh chứng rõ nhất là mỗi khi đồng đội ghi bàn. Niềm vui của Erling là hoàn toàn chân thành. Thậm chí, có cảm giác cậu ấy còn hạnh phúc hơn khi đồng đội lập công so với lúc chính mình ghi bàn. Chúng ta đều có thể kể ra không ít cầu thủ không được như vậy. Sự kết hợp giữa hai mặt tính cách ấy là điều rất hiếm có.
Ai cũng có thể cảm nhận được sự ấm áp và đồng cảm mà Erling dành cho đồng đội lẫn đối thủ, từ nụ cười luôn lan tỏa đến những cái ôm đầy tình cảm. Các HLV từng dẫn dắt Erling khi còn nhỏ đều nói rằng, ngay từ khi còn rất trẻ, ai cũng muốn ở gần cậu ấy vì sức hút đặc biệt trong tính cách."
Erling Haaland cùng các đồng đội ăn mừng sau trận đấu khi Na Uy giành quyền vào tứ kết World Cup (Ảnh: REUTERS/Dylan Martinez)
Ông Hakon Grottland cho biết điều đó hoàn toàn đúng.
"Người Na Uy vô cùng tự hào về Erling. Cậu ấy luôn nở nụ cười, tràn đầy năng lượng tích cực và khiến các đồng đội cảm thấy rất thoải mái khi ở bên. Bạn có thể thấy tinh thần gắn kết đặc biệt giữa Erling và các đồng đội. Đó là điều khá hiếm ở các đội tuyển quốc gia của chúng tôi. Thật sự rất tuyệt vời."
Có lẽ cũng là một phần trong cách xây dựng hình ảnh cá nhân, Haaland hiện thân cho nước Na Uy của năm 2026. Đây là một quốc gia chủ động tôn vinh di sản Viking của mình, từ bộ ảnh trước thềm World Cup với các tuyển thủ hóa thân thành những chiến binh cho đến hình ảnh cầu thủ, ban huấn luyện và người hâm mộ cùng chèo thuyền ăn mừng sau mỗi chiến thắng.
Hình tượng ấy đặc biệt phù hợp với Haaland. Sở hữu chiều cao 1,96 m và chế độ ăn lên tới khoảng 6.000 calo mỗi ngày, bao gồm tim bò, gan và sữa tươi chưa tiệt trùng, tiền đạo này có thể dùng sức mạnh vượt trội để áp đảo mọi hàng phòng ngự trong những ngày đạt phong độ cao.
Một 'quái vật' thông minh
Thế nhưng, phía sau vóc dáng như một "chiến binh Viking" ấy lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Điều đặc biệt nhất ở Haaland là tuổi thơ và những năm tháng đầu theo đuổi bóng đá của anh bình thường đến mức khó tin. Dù từng được Liên đoàn Bóng đá Na Uy triệu tập vào các trại huấn luyện tài năng trẻ, Haaland khi ấy hiếm khi được xem là cái tên nổi bật.
Một trại huấn luyện tổ chức tại Stavanger vào tháng 6/2014 là ví dụ điển hình. Khi đó vẫn thuộc biên chế CLB quê nhà Bryne, Haaland được chọn vào nhóm 30 cầu thủ xuất sắc nhất sinh năm 2000. Kết thúc đợt tập trung, các HLV được yêu cầu chọn một cầu thủ mà họ tin sẽ trở thành tuyển thủ quốc gia trong tương lai.
Không một HLV nào đặt niềm tin vào Haaland.
Chỉ ít lâu sau trại huấn luyện đó, Haaland bắt đầu phát triển thể chất với tốc độ đáng kinh ngạc. Anh trai của anh, Astor Haaland, từng kể rằng em trai mình cao thêm khoảng 20 cm và tăng tới 20 kg chỉ trong vòng một năm.
"Đột nhiên hai anh em có cùng vóc dáng," Astor chia sẻ trong bộ phim tài liệu Haaland: The Big Decision phát hành năm 2022.
Ngày nay, Haaland cao vượt trội so với cha mình, cựu tuyển thủ Na Uy Alf-Inge Haaland, cũng như phần lớn các hậu vệ đối phương. Chính quá trình phát triển muộn ấy đang trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều cầu thủ trẻ tại Na Uy, chứng minh rằng thành công không nhất thiết phải đến từ việc tỏa sáng quá sớm.
Dù vậy, Haaland chưa bao giờ thiếu sự tự tin trên con đường chinh phục đỉnh cao.
Cựu đội trưởng tuyển Na Uy Brede Hangeland nhớ lại lần tham gia một trại huấn luyện có Haaland khi tiền đạo này còn rất trẻ. Ông vẫn ấn tượng với cách cậu thiếu niên khi ấy thẳng thắn tuyên bố mục tiêu trở thành tiền đạo xuất sắc nhất thế giới.
"Phần lớn những cậu bé 14 tuổi ở đó gần như không dám nhìn thẳng vào mắt tôi. Riêng Haaland thì hoàn toàn khác," Hangeland, hiện là trợ lý HLV tuyển Na Uy, chia sẻ với The Athletic hồi tháng trước.
Martin Ødegaard, người bạn thân gắn bó với Haaland từ nhiều năm nay, cũng có những ký ức về sự tự tin ấy.
"Cậu đã thay đổi khá nhiều đấy," Ødegaard nói với Haaland trong bộ phim tài liệu của Viaplay. "Hồi trước cậu giống như một thằng nhóc bướng bỉnh vậy. Nhưng vài năm gần đây, cậu trưởng thành hơn rất nhiều."
Ødegaard vừa nói vừa cười, nhưng anh từ lâu đã tin rằng Haaland có đủ tố chất để trở thành một trong những cầu thủ xuất sắc nhất của thế hệ mình.
Những con số trong sự nghiệp của Haaland cũng không cho phép người ta nghĩ khác. Tiền đạo người Na Uy đã ghi 297 bàn sau 364 trận cho Molde, Red Bull Salzburg, Borussia Dortmund và Manchester City, trở thành một trong những trung phong đáng sợ nhất thế giới.
Thành tích ở đội tuyển quốc gia còn ấn tượng hơn. Haaland đã ghi bàn trong 14 trận liên tiếp khoác áo Na Uy, nâng tổng số lên 62 bàn sau 54 trận quốc tế.
"Khi Erling 14 tuổi, có những tiền đạo khác mà chúng tôi đánh giá triển vọng hơn. Nhưng chỉ vài năm sau, cậu ấy đã trở thành tiền đạo xuất sắc nhất thế giới," ông Hakon Grottland nói.
"Điều đó cho thấy rất nhiều về tài năng và cách một cầu thủ phát triển."
"Đó chính là món quà của Erling. Năm 14 tuổi, cậu ấy không hề cao lớn, thậm chí còn thuộc nhóm thấp bé nhất. Vì vậy, Erling buộc phải di chuyển thông minh, tìm khoảng trống và luôn chiếm vị trí trước các hậu vệ."
"Rồi sau đó, cậu ấy trở thành một 'quái vật' thông minh. Nếu ngay từ đầu đã sở hữu thể hình vượt trội, tôi không nghĩ Erling sẽ phát triển đến mức này. Hãy nhìn bàn thắng đầu tiên vào lưới Brazil, bạn sẽ thấy sự thông minh trong cách di chuyển và chọn thời điểm. Kết hợp điều đó với nền tảng thể chất phi thường, Erling trở thành một cầu thủ thực sự đặc biệt."
Một "mầm non giải trí"
Khả năng săn bàn bùng nổ tại World Cup 2026 là yếu tố đưa tên tuổi Haaland lên một tầm cao mới, nhưng chiến lược xây dựng hình ảnh cá nhân của anh cũng góp phần không nhỏ.
Tháng 9 năm ngoái, Haaland mở kênh YouTube riêng, nơi anh chủ động chia sẻ những khoảnh khắc đời thường đầy hài hước ngoài sân cỏ. Dù các video được biên tập kỹ lưỡng, chúng vẫn cho thấy một Erling Haaland rất khác: tinh nghịch, có phần ngô nghê và sở hữu cá tính rất riêng.
Trong những tuần gần đây, Haaland thậm chí còn chủ động chinh phục khán giả Mỹ.
Một tập trên kênh YouTube của anh, được quay sau bàn thắng quyết định giúp Na Uy đánh bại Bờ Biển Ngà tại Dallas ở vòng 1/16, ghi lại cảnh Haaland ghé cửa hàng Wild Bill's Western Store để sắm trang phục cao bồi. Chiếc mũ Stetson được thêu dòng chữ EH9, còn phần lớn thời lượng video, anh diện chiếc áo phông in câu khẩu hiệu hài hước: "Y'all can kiss my Dallas" (tạm dịch "Mặc xác các người") - một cách chơi chữ mang đậm phong cách miền Tây nước Mỹ.
Video "cà khịa" Wayne Rooney được đăng mới đây cũng cho thấy một hình ảnh rất khác so với vẻ ngoài chỉn chu thường thấy của các ngôi sao bóng đá hàng đầu. Trong một video khác trước đó, Haaland còn giả làm "nhân viên phụ trách mạng xã hội" của đội tuyển khi một cổ động viên người Mỹ ngập ngừng đến xin chụp ảnh tại đại bản doanh của Na Uy.
Trên Snapchat và Instagram, Haaland cũng lựa chọn cách xây dựng hình ảnh gần gũi, không màu mè. Anh từng tự ví ngoại hình của mình giống Shrek hay nhân vật Majin Buu trong bộ truyện Dragon Ball của Nhật Bản. Đó đều không phải những lời khen về ngoại hình, nhưng chính sự tự trào và chân thật ấy lại giúp Haaland thu hút lượng lớn người hâm mộ.
Chỉ trong một tháng, tài khoản Instagram của anh tăng thêm gần 18 triệu người theo dõi. Theo trang phân tích dữ liệu Social Blade, riêng 24 giờ sau cú đúp vào lưới Brazil đã mang về khoảng 5 triệu lượt theo dõi mới. Kênh YouTube của Haaland cũng có thêm gần 900.000 người đăng ký.
Sức hút của tiền đạo người Na Uy lớn đến mức, trước trận bán kết hai ngày, chỉ cần tìm kiếm tên Erling Haaland trên Google cũng xuất hiện hiệu ứng đặc biệt với tiếng trống và những biểu tượng cảm xúc mang màu sắc Na Uy chèo thuyền ngang màn hình.
Rõ ràng, Haaland đang tận hưởng trọn vẹn quãng thời gian tại nước Mỹ.
Erling Haaland ăn mừng cùng các đồng đội Na Uy sau khi ghi bàn vào lưới Brazil trong trận đấu vòng 16 (Ảnh: Jewel Samad/AFP via Getty Images)
"Được thi đấu ở World Cup, trên sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới và đối đầu với những đội tuyển mạnh nhất là điều vô cùng đặc biệt," Haaland chia sẻ với các phóng viên sau buổi tập của tuyển Na Uy.
"Nhưng tôi luôn cố gắng bước vào mỗi trận đấu với tâm thế như đang tham gia một buổi tập. Điều quan trọng là phải biết đùa vui. Ai cũng biết tôi thích pha trò và tận hưởng niềm vui. Theo tôi, đó là chìa khóa của cuộc sống hằng ngày."
"Tất nhiên, bạn vẫn phải tập luyện nghiêm túc, giữ sự tập trung và làm việc chăm chỉ. Nhưng đồng thời cũng phải biết vui vẻ và tận hưởng từng khoảnh khắc. Bạn chỉ đơn giản là phải tận hưởng nó."
Khi được hỏi về sự chú ý ngày càng lớn mà mình nhận được tại Mỹ, Haaland đáp:
"Đó là điều tích cực. Tôi thích người Mỹ. Họ rất hài hước. Tôi thích cách họ sống và thể hiện bản thân."
Và một Haaland "không có cái tôi ngạo mạn"
Khoảnh khắc đánh dấu bước ngoặt đưa Haaland trở thành tâm điểm của World Cup, sau khi Na Uy loại đội tuyển từng 5 lần vô địch thế giới, càng trở nên đáng nhớ với hình ảnh anh đánh chiếc trống nghi lễ để ăn mừng cùng người hâm mộ. Trong một khoảnh khắc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, đội trưởng Martin Ødegaard đã trao cho Haaland hai chiếc dùi trống và ra hiệu để anh bước lên làm nhân vật chính của màn ăn mừng.
Dù là một siêu sao được xem như ứng viên kế thừa vị thế mà Lionel Messi và Cristiano Ronaldo sẽ để lại trên sân khấu bóng đá thế giới, Haaland được cho là chưa bao giờ muốn mình trở thành điều gì lớn lao hơn ngoài một thành viên của tập thể do HLV Ståle Solbakken dẫn dắt.
Với người Na Uy, điều đó chính là minh chứng cho triết lý đào tạo của họ. Những tài năng như Haaland hay Ødegaard đều trưởng thành từ hệ thống National Team School, nơi đề cao văn hóa "không có chỗ cho những cái tôi ngạo mạn".
"Chúng tôi không chỉ dạy họ chơi bóng, mà còn dạy giá trị của việc cống hiến cho tập thể," cựu đội trưởng Brede Hangeland chia sẻ.
Các đồng đội và thành viên ban huấn luyện đều nhìn thấy những giá trị ấy ở Haaland, người hiện là gương mặt nổi tiếng nhất của bóng đá Na Uy. Mỗi đợt tập trung đội tuyển được ví như cuộc hội ngộ của những người bạn "bốn hoặc năm lần mỗi năm", và Haaland gần như chưa bao giờ vắng mặt. Tấm băng đội trưởng từng được trao cho anh trong các trận vòng loại World Cup khi Martin Ødegaard phải nghỉ thi đấu vì chấn thương.
"Erling thật tuyệt vời, không chỉ trên sân mà cả ngoài đời. Các cầu thủ trẻ đều xem cậu ấy là hình mẫu," tiền vệ Kristian Thorstvedt chia sẻ trước trận gặp tuyển Anh.
"Chúng tôi đều học hỏi lẫn nhau, nhưng Erling có phương pháp của riêng mình và thật sự truyền cảm hứng khi chứng kiến những gì cậu ấy đang làm."
Ẩn sau vẻ ngạo nghễ thường thấy của Haaland tại Premier League, như khi anh hát "Ooh, I've got a good feeling" trước máy quay sau chiến thắng của Manchester City trước Arsenal hồi tháng 4, hay câu nói nổi tiếng "stay humble" ("hãy khiêm tốn") dành cho HLV Mikel Arteta vào tháng 9/2024, là một khía cạnh rất khác: sự mong manh, trái ngược hoàn toàn với hình ảnh "cỗ máy ghi bàn" mà nhiều người vẫn gán cho anh.
"Khi viết cuốn sách cách đây hai năm, tôi muốn phỏng vấn Erling và đã liên hệ với đội ngũ của cậu ấy từ rất sớm," Giáo sư Geir Jordet, tác giả cuốn Pressure: Lessons from the Psychology of the Penalty Shootout (Áp lực: Những bài học từ tâm lý học của loạt sút luân lưu), kể lại.
"Tôi từng gặp Erling vài lần và cũng khá thân với những người gần gũi nhất của cậu ấy. Họ nói rất sẵn lòng hỗ trợ, nhưng cũng nhấn mạnh rằng Erling gần như không bao giờ nhận những cuộc phỏng vấn kiểu đó, nên bảo tôi đừng kỳ vọng quá nhiều."
"Sáu tháng trôi qua mà không có kết quả. Rồi bất ngờ họ liên lạc lại và nói rằng có một câu hỏi Erling thực sự muốn trả lời, vì cậu ấy muốn mọi người biết điều đó."
"Câu nói mà Erling muốn công khai đại ý là: 'Mỗi khi thực hiện một quả phạt đền, tôi lo lắng đến phát khiếp. Thật lạ nếu có cầu thủ nào nói rằng họ không hề căng thẳng.' Đó là một khía cạnh khác của Erling. Cậu ấy chân thành và luôn thành thật."
________
Tuy nhiên, giấc mơ của Haaland và tuyển Na Uy đã khép lại ở tứ kết sau thất bại trước tuyển Anh.
Trước trận đấu này, Na Uy chưa từng thắng một trận đấu loại trực tiếp nào tại World Cup, nhưng họ đã tiến đến rất gần cột mốc lịch sử. Chiến thắng trước Brazil, với Haaland là nguồn cảm hứng lớn nhất, từng được HLV Ståle Solbakken gọi là "ngày vĩ đại nhất trong lịch sử bóng đá Na Uy". Sau trận đấu ấy, hàng nghìn người đã đổ xuống đường phố Oslo để ăn mừng.
Dù không thể viết tiếp câu chuyện cổ tích, Haaland vẫn là niềm hy vọng lớn nhất mà người Na Uy gửi gắm ở kỳ World Cup này.
"Erling đã là một huyền thoại rồi," ông Hakon Grottland khẳng định "Chưa từng có ai được người dân Na Uy yêu mến đến như vậy."
Và có lẽ, xét trên sức hút lẫn tầm ảnh hưởng, Haaland cũng là một trong những ngôi sao được yêu thích nhất tại World Cup 2026.
Nguồn: The Athletic
Phạm Trang
