Nếu để ý những khu vườn quê ngày trước, nhiều người sẽ thấy một góc đất ẩm mát thường được dành cho rau má. Loại cây thân bò, lá nhỏ hình đồng xu này mọc rất khỏe, gần như không cần chăm sóc cầu kỳ nhưng lại được các gia đình nông thôn đặc biệt yêu thích.
Vậy vì sao người xưa lại thích trồng rau má quanh nhà đến vậy?
Loại rau mọc khỏe, dễ sống quanh năm
Rau má (Centella asiatica) là loại cây thân thảo sống lâu năm, phát triển tốt ở những nơi ẩm mát và ít nắng gắt. Chỉ cần vài nhánh nhỏ cắm xuống đất, cây có thể nhanh chóng lan rộng thành từng mảng xanh.
Đối với các gia đình xưa, đây là ưu điểm rất lớn. Họ không cần mất nhiều công chăm sóc nhưng vẫn luôn có nguồn rau tươi sẵn trong vườn để chế biến món ăn hoặc dùng làm thức uống giải nhiệt.
Trong điều kiện cuộc sống còn nhiều khó khăn, việc sở hữu một loại cây vừa làm thực phẩm vừa có giá trị dược liệu được xem là khá tiện lợi.
"Kho thuốc nhỏ" của nhiều gia đình Việt
Từ lâu, rau má đã xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian Việt Nam.
Theo y học cổ truyền, rau má có tính mát, thường được dùng trong các món ăn và thức uống vào mùa hè. Nhiều gia đình xưa có thói quen hái rau má tươi để nấu canh, ăn sống hoặc xay lấy nước uống.
Chính vì được sử dụng thường xuyên nên người dân thường trồng sẵn vài luống rau má trong vườn thay vì phải đi tìm ngoài đồng ruộng.
Được khoa học hiện đại quan tâm nghiên cứu
Không chỉ xuất hiện trong kinh nghiệm dân gian, rau má còn là đối tượng của nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại.
Theo một tổng quan nghiên cứu được công bố trên thư viện y khoa quốc gia Mỹ PubMed, rau má chứa nhiều hoạt chất sinh học có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và hỗ trợ quá trình lành vết thương. Các nhà nghiên cứu nhận định loại cây này có thể góp phần thúc đẩy quá trình tái tạo mô và sản sinh collagen.
Một số nghiên cứu khác cũng ghi nhận rau má từ lâu đã được sử dụng trong y học truyền thống ở nhiều quốc gia châu Á nhờ những đặc tính hỗ trợ sức khỏe da và quá trình phục hồi tổn thương ngoài da.
Dù vậy, các chuyên gia lưu ý rằng rau má không phải thuốc chữa bệnh và việc sử dụng để điều trị cần có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Món giải nhiệt quen thuộc của người Việt
Một lý do khác khiến rau má được trồng phổ biến là khả năng chế biến thành nhiều món ăn, thức uống khác nhau.
Từ bát canh rau má nấu thịt băm, đĩa rau má ăn sống cho đến ly nước rau má mát lạnh, tất cả đều là những món quen thuộc trong đời sống người Việt.
Đặc biệt ở vùng nông thôn trước đây, khi chưa có nhiều loại đồ uống đóng chai như hiện nay, nước rau má được xem là thức uống giải khát bình dân, dễ làm và tiết kiệm.
Mang vẻ đẹp mộc mạc cho khu vườn
Ngoài giá trị sử dụng, rau má còn giúp phủ xanh những khoảng đất trống quanh nhà. Cây bò sát mặt đất, tạo thành lớp thảm xanh tự nhiên khá đẹp mắt.
Nhiều gia đình xưa trồng rau má dọc lối đi, ven giếng hoặc dưới gốc cây lớn để giữ đất ẩm và hạn chế cỏ dại mọc lan.
Giá trị vẫn còn đến ngày nay
Ngày nay, dù có rất nhiều loại rau và thực phẩm hiện đại, rau má vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong đời sống người Việt. Từ thức uống giải khát, món ăn dân dã đến nguyên liệu trong ngành mỹ phẩm và chăm sóc da, loại cây nhỏ bé này vẫn được nhiều người yêu thích.
Có lẽ vì thế mà hình ảnh những luống rau má xanh mướt quanh nhà vẫn gợi nhớ về một nếp sống giản dị của người xưa: trồng một loại cây nhưng nhận lại nhiều giá trị, từ thực phẩm, cảnh quan cho đến những kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Trà My (tổng hợp)
