Ở các vùng quê Việt Nam trước đây, hình ảnh những bụi sả mọc xanh tốt quanh hàng rào, góc vườn hay cạnh bếp rất đỗi quen thuộc. Cây sả không phải loại cây cảnh đẹp mắt hay cho quả ngon ngọt, nhưng lại được người xưa đặc biệt yêu thích và gần như nhà nào cũng trồng vài khóm.
Lý do không chỉ nằm ở giá trị làm gia vị mà còn bởi những lợi ích thiết thực mà loại cây này mang lại trong cuộc sống hằng ngày.
Loại gia vị "quốc dân" của bếp Việt
Theo nhiều tài liệu về ẩm thực và cây gia vị Việt Nam, sả là nguyên liệu không thể thiếu trong nhiều món ăn truyền thống như gà hấp sả, thịt nướng, cá kho hay bún bò Huế.
Hương thơm đặc trưng của sả giúp khử mùi tanh của thực phẩm, đồng thời làm món ăn dậy vị hơn. Chính vì được sử dụng thường xuyên nên việc trồng vài bụi sả trong vườn giúp các gia đình luôn có nguyên liệu tươi để sử dụng bất cứ lúc nào.
Khác với nhiều loại rau gia vị khác, sả rất dễ sống, ít sâu bệnh và không đòi hỏi chăm sóc cầu kỳ. Chỉ cần cắm vài nhánh xuống đất, cây có thể sinh trưởng tốt và cho thu hoạch quanh năm.
Bí quyết đuổi muỗi, côn trùng của người xưa
Một trong những lý do quan trọng khiến nhiều gia đình trồng sả quanh nhà là khả năng xua đuổi côn trùng.
Theo nhiều nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học về thực vật và côn trùng học, tinh dầu sả chứa các hợp chất như citronellal, geraniol và citral. Đây là những chất có khả năng khiến muỗi và một số loại côn trùng khó chịu.
Ngày nay, không ít sản phẩm chống muỗi trên thị trường vẫn sử dụng tinh dầu sả như một thành phần chính.
Trong điều kiện nông thôn ngày xưa, khi chưa có thuốc xịt côn trùng hay máy đuổi muỗi hiện đại, việc trồng sả quanh nhà được xem là giải pháp tự nhiên, an toàn và tiết kiệm để hạn chế côn trùng xuất hiện.
Vị thuốc quen thuộc trong dân gian
Theo sách Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của cố GS.TS Đỗ Tất Lợi, sả từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền.
Tinh dầu sả thường được dùng để xông giải cảm, hỗ trợ làm ấm cơ thể, giảm cảm giác mệt mỏi và giúp thư giãn tinh thần. Nước sả cũng là thức uống quen thuộc trong nhiều gia đình Việt.
Khi thời tiết thay đổi hoặc có người bị cảm lạnh, người xưa thường đun sả cùng lá bưởi, lá chanh, hương nhu để xông. Đây là kinh nghiệm dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Mang ý nghĩa phong thủy giản dị
Trong quan niệm dân gian, những loại cây có hương thơm tự nhiên thường được cho là giúp thanh lọc không gian sống, mang lại cảm giác dễ chịu và tạo sinh khí cho ngôi nhà.
Dù không phải loại cây phong thủy nổi tiếng như lựu, khế hay cau, sả vẫn được nhiều người lựa chọn trồng quanh hàng rào hoặc trước sân bởi sự xanh tốt quanh năm và mùi hương thanh mát.
Nguyên giá trị đến ngày nay
Dù cuộc sống hiện đại đã có nhiều tiện ích thay thế, cây sả vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong nhiều gia đình Việt. Không chỉ là gia vị quen thuộc, sả còn góp phần tạo nên một khu vườn xanh, thơm và hữu ích.
Một bụi sả nhỏ có thể vừa phục vụ bữa ăn hằng ngày, vừa hỗ trợ xua đuổi côn trùng và cung cấp nguồn nguyên liệu tự nhiên cho các bài thuốc dân gian. Có lẽ vì thế mà từ bao đời nay, người Việt vẫn duy trì thói quen trồng sả quanh nhà như một phần của nếp sống gần gũi với thiên nhiên.
Ngày nay, dù diện tích nhà ở ngày càng thu hẹp, nhiều người vẫn dành một góc ban công hoặc sân vườn để trồng sả, vừa tiện sử dụng, vừa lưu giữ một nét văn hóa sống xanh của người Việt xưa.
Trà My (tổng hợp)
