Nhiều người thắc mắc vì sao có thể uống 10 cốc bia một lúc nhưng lại không thể uống 2 lít nước cùng lúc, đặt ra câu hỏi liệu đây có phải dấu hiệu của thận “yếu”.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết việc khó uống hết 2 lít nước lọc không phải là dấu hiệu “yếu” mà cho thấy hệ thống điều hòa nước của cơ thể đang hoạt động hiệu quả. Các cơ chế sinh học như giảm cảm giác khát, tăng bài tiết nước tiểu và tạo cảm giác đầy bụng được thiết kế để ngăn cơ thể hấp thu quá nhiều nước trong thời gian ngắn.
Trong khi đó, bia có thể vượt qua nhiều “phanh an toàn” này nhờ sự kết hợp của cảm giác sảng khoái, tác động thần kinh của ethanol, sự suy giảm kiểm soát hành vi và yếu tố xã hội.
“Nói cách khác, nếu việc uống nhiều nước nhanh chóng bị cơ thể ngăn lại, thì việc uống được nhiều bia lại thường là kết quả của các cơ chế sinh học và xã hội tạm thời “đánh lạc hướng” hệ thống phòng vệ tự nhiên của con người”, bác sĩ Huy Hoàng.
Bác sĩ Hoàng cũng lưu ý việc uống quá nhiều nước trong thời gian rất ngắn cũng có thể nguy hiểm. Nếu vượt quá khả năng thải nước của thận (khoảng 0,8–1 lít mỗi giờ), cơ thể có nguy cơ bị hạ natri máu – một tình trạng rối loạn điện giải có thể gây phù não và co giật trong trường hợp nặng.
Bác sĩ Huy Hoàng cho biết, nước là nhu cầu sinh tồn nên cơ thể có cơ chế kiểm soát rất nghiêm ngặt. Chỉ cần nồng độ muối trong máu tăng nhẹ, não bộ lập tức phát tín hiệu khát để thúc đẩy việc uống nước. Ngược lại, khi cơ thể đã nhận đủ nước, các tín hiệu “tắt khát” sẽ được kích hoạt rất nhanh.
Chỉ cần vài tín hiệu từ miệng, họng và dạ dày khi nước vừa được uống vào, não đã nhận biết rằng cơ thể sắp được bù nước. Khi đó, cảm giác khát giảm ngay cả trước khi nước được hấp thu hoàn toàn. Đồng thời, thận bắt đầu tăng thải nước tiểu để giữ cân bằng dịch.
Các nghiên cứu thần kinh học cho thấy khi cơ thể đã đủ nước, việc nuốt thêm trở nên khó khăn hơn rõ rệt. Điều này giải thích vì sao nhiều người cảm thấy rất khó uống tiếp khi đã uống quá nhiều nước.
Ngoài ra, một yếu tố quan trọng khác là cảm giác căng dạ dày. Khi uống nước liên tục, dạ dày nhanh chóng bị giãn ra và tạo cảm giác đầy bụng. Trong các thử nghiệm sinh lý, nhiều người bắt đầu cảm thấy “no nước” sau khoảng 400–700 ml. Vì vậy việc uống liền một mạch tới 2 lít nước thường gây khó chịu rõ rệt, bác sĩ Hoàng thông tin.
Trái ngược với nước lọc, bia lại tác động đến cơ thể theo nhiều con đường khiến người uống dễ tiêu thụ nhiều hơn, bác sĩ Hoàng thông tin.
Theo bác sĩ Hoàng, bia thường được uống lạnh, có ga và có hương vị đặc trưng. Các yếu tố này làm tăng cảm giác sảng khoái và dễ uống. Khí CO₂ trong bia còn có thể tạo ra hiện tượng ợ hơi, giúp giảm áp lực trong dạ dày, khiến người uống cảm thấy “nhẹ bụng” hơn dù lượng chất lỏng đã khá lớn.
Thứ hai là tác động của rượu lên não bộ. Ethanol trong bia là một chất hướng thần, có khả năng kích hoạt hệ thống thưởng của não, đặc biệt là hệ dopamine. Chỉ riêng mùi hoặc vị bia cũng có thể làm tăng cảm giác muốn uống thêm, ngay cả khi lượng cồn chưa đủ gây say.
Không chỉ vậy, rượu bia còn làm suy giảm khả năng kiểm soát hành vi. Khi nồng độ cồn trong máu tăng, não bộ trở nên kém nhạy với các tín hiệu nội cảm như đầy bụng hoặc “đủ rồi”. Điều này khiến người uống dễ tiếp tục uống dù cơ thể đã bắt đầu quá tải.
Bác sĩ Hoàng cho hay, ethanol trong bia còn có tác dụng ức chế hormone chống bài niệu (vasopressin). Khi hormone này giảm, thận sẽ thải ra nhiều nước tiểu loãng hơn, đặc biệt trong 1–2 giờ đầu sau khi uống.
Vì vậy, người uống bia thường có cảm giác “uống vào rồi lại đi tiểu”, từ đó thấy dạ dày như có thêm “chỗ trống” để uống tiếp. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cơ thể không bị ảnh hưởng. Khi uống nhiều bia trong thời gian dài, tổng lượng cồn lớn vẫn có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và nhiều nguy cơ sức khỏe khác.
Ngọc Minh
