Nhiều người cho rằng tăng lương, nhận thưởng cao hơn hoặc có thu nhập tốt hơn sẽ giúp giảm bớt áp lực tài chính. Tuy nhiên, một khảo sát mới tại Mỹ cho thấy điều này chưa chắc đúng. Thu nhập tăng không đồng nghĩa với việc chúng ta cảm thấy an tâm hơn về tiền bạc.
Khảo sát do ứng dụng đầu tư Acorns thực hiện với sự tham gia của 1.875 người trưởng thành tại Mỹ, cho thấy: Mức độ lo âu tài chính không giảm đáng kể khi thu nhập tăng. Yếu tố có tác động rõ rệt hơn lại là giá trị tài sản ròng, được tính bằng tổng tài sản của một hộ gia đình trừ đi các khoản nợ phải trả.
1. Vấn đề quan trọng nhất là khả năng xoay sở khi cần tiền
Theo kết quả khảo sát của Acorns: 51% người có thu nhập dưới 20.000 USD/năm (khoảng 520 triệu đồng) cho biết họ cảm thấy lo âu về tài chính. Tuy nhiên, ngay cả trong nhóm có thu nhập từ 60.000-80.000 USD/năm (khoảng 1,56-2,08 tỷ đồng), tỷ lệ này vẫn ở mức 46%.
Khoảng cách giữa hai nhóm thu nhập khá lớn nhưng mức độ lo âu tài chính chỉ chênh lệch 5 điểm phần trăm. Điều này cho thấy việc kiếm được nhiều tiền hơn chưa chắc giải quyết được cảm giác thiếu an toàn về tài chính.
Aja Evans - Chuyên gia tâm lý chuyên trị liệu về vấn đề tài chính, cho rằng điều quan trọng nằm ở việc một người thực sự có bao nhiêu nguồn lực tài chính có thể sử dụng khi cần.
“Giá trị tài sản ròng thấp liên quan đến việc bạn có bao nhiêu tiền và nếu thực sự cần tiền, bạn có khả năng lấy tiền từ đâu” - Evans phân tích. Theo bà, khi một người có giá trị tài sản ròng thấp, họ có thể không có nhiều nguồn tiền dự phòng để xoay xở trong tình huống khẩn cấp. Chính điều đó làm gia tăng cảm giác lo âu.
2. Nợ nần là nguồn cơn của căng thẳng tài chính
Khảo sát của Acorns cũng cho thấy mối liên hệ giữa nợ nần và tình trạng căng thẳng tài chính. 65% người tham gia khảo sát có giá trị tài sản ròng âm, nghĩa là tổng nợ lớn hơn tổng tài sản, và nhóm này cho biết họ đang trải qua tình trạng lo âu tài chính. Trong khi đó, tỷ lệ này là 43% ở những người không có nợ và có tài sản, và 47% ở nhóm có giá trị tài sản ròng từ 75.000-250.000 USD (khoảng 1,95-6,5 tỷ đồng).
Những con số này cho thấy một người có thu nhập cao vẫn có thể cảm thấy thiếu tiền nếu phần lớn thu nhập phải dành cho các khoản nợ, tiền trả góp hoặc chi phí cố định hàng tháng. Nói cách khác, mức lương phản ánh số tiền kiếm được, nhưng tài sản ròng và tình trạng nợ nần mới là những yếu tố quyết định nguồn lực tài chính.
3. Lo âu tài chính ảnh hưởng đến khả năng đưa ra quyết định
Erika Rasure - Cố vấn về sức khỏe tài chính tại Beyond Finance (Công ty hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tài chính và hợp nhất nợ), cho rằng áp lực tiền bạc không chỉ khiến con người căng thẳng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng suy nghĩ và ra quyết định.
Theo Rasure, khi một người liên tục phải đối mặt với “gánh nặng cảm xúc của tiền bạc”, họ có thể mất đi khả năng tập trung cần thiết để đưa ra những lựa chọn tài chính rõ ràng. Khoản nợ có thể kéo theo nhiều hệ lụy khác, từ giấc ngủ, các mối quan hệ, công việc cho tới sức khỏe thể chất. Vì vậy, dù thu nhập tăng, nếu áp lực nợ và chi phí vẫn tồn tại, cảm giác căng thẳng chưa chắc biến mất.
4. Ngay cả người giàu vẫn lo về tiền
Đáng chú ý, khảo sát Acorns cho thấy lo âu tài chính không chỉ xuất hiện ở những người thu nhập thấp hoặc có ít tài sản.
Khoảng 43% tham gia khảo sát có giá trị tài sản ròng từ 500.000-800.000 USD (khoảng 13-20,8 tỷ đồng) vẫn cho biết họ cảm thấy lo âu về tài chính. Với nhóm có giá trị tài sản ròng từ 800.000 USD trở lên (khoảng 20,8 tỷ đồng trở lên), tỷ lệ này là 24%. Trong nhóm có thu nhập từ 150.000 USD/năm trở lên (khoảng 3,9 tỷ đồng), 26% cũng cho biết họ trải qua tình trạng tương tự.
Điều này cho thấy tiền bạc nhiều hơn không đồng nghĩa với việc nỗi lo về tiền sẽ biến mất. Khi mức sống, trách nhiệm tài chính và kỳ vọng cá nhân tăng lên, cảm giác cần phải duy trì nguồn thu nhập hiện tại cũng có thể trở thành một dạng áp lực.
5. Đừng đưa ra quyết định tài chính lớn khi đang hoảng loạn
Theo Aja Evans, lo âu tài chính ngày càng phổ biến trong bối cảnh nhiều yếu tố bất ổn cùng xuất hiện. Chuyên gia này cảnh báo mọi người không nên đưa ra những quyết định tài chính quan trọng khi đang rơi vào trạng thái căng thẳng hoặc khủng hoảng.
Evans khuyến nghị nên tạm dừng trước khi chuyển tiền, đầu tư, bán tài sản hoặc thực hiện những thay đổi lớn về tài chính. Bởi khi bị cảm xúc chi phối, con người dễ đưa ra quyết định ngắn hạn và bỏ qua những hệ quả lâu dài. Erika Rasure cũng cho rằng thay vì tập trung vào những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát, mỗi người nên xác định điều mình có thể chủ động xử lý ở thời điểm hiện tại.
Cuối cùng, kết luận từ khảo sát của Acorns không hẳn là “kiếm nhiều tiền hơn cũng vô ích”, mà là thực tế: Thu nhập chỉ là một phần của sức khỏe tài chính. Một mức lương cao nhưng đi kèm nợ lớn, chi phí cố định cao và thiếu tiền dự phòng vẫn có thể khiến một người cảm thấy bất an. Ngược lại, xây dựng tài sản ròng, giảm nợ và duy trì nguồn tiền có thể sử dụng khi cần mới là những yếu tố giúp tạo ra cảm giác an toàn tài chính bền vững hơn.
(Nguồn: CNBC)
Ngọc Linh
