Sau những lần xuất hiện trên chiến trường, tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik của Nga tiếp tục thu hút sự chú ý khi sử dụng loại đầu đạn phi hạt nhân khá đặc biệt. Thay vì mang thuốc nổ thông thường, các đầu đạn tách rời của Oreshnik được cho là sử dụng các khối kim loại nguyên khối bằng thép hoặc hợp kim chứa vonfram, tạo sát thương chủ yếu bằng động năng khi va chạm.
Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao một loại vũ khí được đánh giá có sức mạnh rất lớn lại không sử dụng đầu đạn nổ mạnh để tạo hiệu ứng hủy diệt rõ ràng hơn?
Sức mạnh nằm ở tốc độ, không phải thuốc nổ
Oreshnik được cho là phát triển dựa trên những công nghệ của tổ hợp tên lửa RS-26 Rubezh. Theo các nguồn tin Nga, khi lao tới mục tiêu, các đầu đạn của tên lửa có thể đạt tốc độ khoảng Mach 10, tương đương gần 12.000 km/h.
Ở vận tốc này, mỗi khối kim loại mang theo một lượng động năng cực lớn. Khi va chạm với mục tiêu, năng lượng được giải phóng có thể xuyên thủng nhiều mét bê tông cốt thép hoặc các công trình ngầm kiên cố mà không cần sử dụng lượng lớn thuốc nổ.
Nguyên lý này tương tự các loại đạn xuyên giáp sử dụng lõi vonfram hoặc uranium nghèo, hay các loại đạn phá bê tông chuyên dụng. Tuy nhiên, tốc độ của đầu đạn Oreshnik cao hơn nhiều lần so với các loại đạn pháo thông thường.
Chính vì vậy, một số chuyên gia quân sự Nga ví các đầu đạn này như những "thiên thạch nhân tạo" hoặc "búa tạ siêu vượt âm" lao từ tầng cao khí quyển xuống mục tiêu.
Điểm đặc biệt là các cuộc tấn công bằng đầu đạn động năng thường không tạo ra những vụ nổ lớn trên mặt đất. Năng lượng chủ yếu được giải phóng khi xuyên sâu vào công trình hoặc hầm ngầm trước khi phá hủy kết cấu bên trong.
36 "búa tạ" trong một đòn đánh
Theo các phân tích được công bố tại Nga, một tên lửa Oreshnik có thể mang 6 đầu đạn tách rời. Mỗi đầu đạn lại tiếp tục phân tách thành nhiều phần nhỏ hơn trong giai đoạn cuối hành trình.
Nếu cấu hình này được áp dụng đầy đủ, một quả tên lửa có thể tạo ra tới 36 đầu đạn tấn công đồng thời vào khu vực mục tiêu.
Các chuyên gia nhận định rằng, đối với nhiệm vụ phá hủy các hầm ngầm kiên cố hoặc sở chỉ huy được gia cố sâu dưới lòng đất, động năng từ các khối kim loại lao xuống ở tốc độ siêu vượt âm đã đủ để gây thiệt hại nghiêm trọng.
Theo ông, việc bổ sung thuốc nổ không nhất thiết làm tăng đáng kể hiệu quả tác chiến trong những nhiệm vụ như vậy.
Có thực sự không tồn tại phiên bản đầu đạn nổ?
Một số ý kiến cho rằng Oreshnik hoàn toàn có thể được trang bị đầu đạn nổ mạnh hoặc đầu đạn xuyên phá có ngòi nổ chậm để nâng cao hiệu quả đối với các mục tiêu trên mặt đất.
Tuy nhiên, các chuyên gia Nga lưu ý rằng thông tin về cấu hình đầu đạn của hệ thống này vẫn thuộc diện bí mật. Vì vậy, không thể khẳng định Oreshnik không có các biến thể đầu đạn khác ngoài loại động năng.
Theo đánh giá của giới quân sự Nga, nhiệm vụ ban đầu của Oreshnik là mang đầu đạn hạt nhân chiến lược hoặc nhiều đầu đạn hạt nhân độc lập. Trong kịch bản phi hạt nhân, việc sử dụng các khối kim loại tốc độ cực cao được xem là giải pháp hiệu quả để tiêu diệt các mục tiêu kiên cố, mà vẫn tránh phải phát triển những loại đầu đạn nổ đặc biệt có chi phí lớn.
Ngoài ra, để sử dụng đầu đạn xuyên phá có thuốc nổ, các nhà thiết kế phải phát triển hệ thống ngòi nổ chậm đủ khả năng hoạt động sau khi đầu đạn xuyên qua nhiều lớp bê tông ở tốc độ cực lớn. Đây là bài toán kỹ thuật phức tạp và đòi hỏi thời gian nghiên cứu đáng kể.
Ưu tiên hiệu quả hơn hiệu ứng
Theo quan điểm của nhiều chuyên gia quân sự Nga, mục tiêu chính của Oreshnik không phải tạo ra những hình ảnh vụ nổ ngoạn mục mà là bảo đảm tiêu diệt các mục tiêu được chỉ định với xác suất cao nhất.
Trong trường hợp các mục tiêu ngầm sâu, hiệu quả thực tế của đầu đạn động năng có thể vượt trội so với nhiều loại đầu đạn nổ thông thường. Những thiệt hại lớn nhất thường diễn ra bên dưới mặt đất và không dễ quan sát từ bên ngoài.
Chính vì vậy, dù thiếu các vụ nổ khổng lồ thường thấy trên video chiến trường, Oreshnik vẫn được đánh giá là một trong những hệ thống tên lửa có khả năng xuyên phá mạnh nhất hiện nay, khi thực hiện nhiệm vụ tấn công các công trình được bảo vệ đặc biệt.
Đối với Moskva, điều quan trọng không phải là tạo ra hiệu ứng thị giác ấn tượng, mà là bảo đảm đầu đạn tới được mục tiêu và hoàn thành nhiệm vụ. Và đó được cho là lý do khiến những "khối thép vô tri" lại trở thành lựa chọn ưu tiên trên một trong những loại tên lửa hiện đại nhất của Nga.
Quang Hưng (Theo k-politika)
